JCB Fastrac 4220 rijdt prinsheerlijk op weg én veld

JCB’s Fastrac is een bijzondere verschijning, zéker in Nederland. De 4220 is duidelijk méér dan een transporttrekker, niet alleen het rijcomfort is koninklijk. Met z’n opbouwmogelijkheid achter de cabine en vierwielbesturing heeft deze chique Engelse landheer nog meer te bieden. Maar zoals gebruikelijk in hoge kringen, gaat het er niet altijd even zuinig aan toe.De Fastrac 4220 is met nominaal 217 pk de zwaarste van de drie modellen uit deze serie (4160, 4190). We beginnen meteen over het rijcomfort. En ook al zaten we nog nooit op het pluche van een koninklijke troon, het gevoel dat je in de cabine krijgt, moet hiermee te vergelijken zijn. Je hebt ook een fantastisch uitzicht. En traploos naar 60 km/u versnellen wordt met de gemiddelde troon ook lastig.De prijs start bij € 145.000. Belangrijke meerkosten zijn de fronthef, frontaftakas, de dubbelwerkende vering en gps-voorbereiding. - Foto: Hans BanusVerbruik is even slikkenOnder de markant gestylede motorkap ligt een zescilinder Agco Power-motor. Met SCR (AdBlue) en een DOC-katalysator voldoet dit blok aan de Fase IV-eisen. Voor de vermogenstester blijft de teller op nominaal toerental op exact 134,1 kW staan, en dat houdt niet over. Maar maximaal doet de Engelsman er dan ook een schepje bovenop. In plaats van de beloofde 13 kW extra bij 1.800 toeren, komt aan de aftakas maar liefst 21,4 kW meer naar buiten. Opgeteld is het maximaal vermogen dus 155,5 kW! Navenant plezierig is ook de motorkarakteristiek met 48% koppelstijging
en 113% wegrijkoppel.De hydrauliekventielen zijn op zich prima. Wel zitten de aansluitingen wat ver terug, en vangen zo de lekolie maar matig op. De hydrauliekprestaties zijn gemiddeld. Pluspunt is de gescheiden oliehuishouding waaruit 70 liter te onttrekken is. - Foto: Stefan TovornikSpannender zijn de verbruiksmetingen. Met 266 g/kWh op nominaal toerental en nog steeds 245 g/kWh bij maximaal vermogen behoort de Fastrac niet echt tot de zuinigste in z’n klasse. Dat de grotere afstand tussen motor, transmissie en assen zijn tol eist, bewijzen de trekkrachtmetingen. Nominaal 110 kW en maximaal 129 kW trekvermogen zijn geen topscores. Zoals te verwachten is het verbruik navenant. 315 respectievelijk 293 g/kWu is een grofweg 10% hoger verbruik dan vergelijkbare trekkers in deze klasse. Waaronder bijvoorbeeld de MF7720 Dyna VT met exact dezelfde 6,6 liter Agco Power-motor én dezelfde ML180 (Agco Vario)-transmissie als in deze JCB.De Fastrac-cabine is vooral heel breed en kent een prima opstap. De ruitenwisser heeft een groot bereik, en het geluidsniveau zit op een acceptabele 73 dB(A). De plaatsing midden tussen de assen geeft mooi overzicht. Concessie is een iets minder zicht naar achteren. De stoel is 50 graden draaibaar. Als optie kun je kiezen voor voor- en achterruitverwarming. - Foto: Stefan TovornikPowermix-praktijk nuanceert ietsMet bovenstaande in ons achterhoofd waren we des te nieuwsgieriger naar wat de JCB zou presteren in de Powermix-test (zie grafiek), waarbij we precies zoals in de praktijk kunnen meten wat de trekker verbruikt bij de verschillende soorten werk. Het gemiddelde verbruik zit hier op 295 g/kWu, en dat is slechts iets bovengemiddeld ten opzichte van het gemiddelde van alle tot nu geteste trekkers. Het bijkomende AdBlue-verbruik van 6,2 liter per 100 liter diesel is wel erg hoog. De verschillen in verbruik zijn enorm.JCB's terminal beschikt weliswaar over een touchscreen, maar is toch wat gedateerd. Grafisch is het oké, maar niet alle menu's zijn even overzichtelijk. Hieraan zou JCB wat aandacht mogen schenken. Ook integratie van gps en Isobus is bijvoorbeeld niet mogelijk. Hiertoe is er de terminal van Trimble (boven) voor de stuurautomaat en Isobusbediening van werktuigen. - Foto: Stefan TovornikBij zwaar (trek-)werk zoals ploegen is het relatieve verbruik beduidend hoger dan bij de concurrentie (tot +16%). In lichter werk scoort de JCB juist weer zuiniger dan andere trekkers. Dat het écht een transporttrekker is, bewijst hij ook met het verbruik. Dat ligt zowel bij 50 als 60 km/u onder het gemiddelde. In combinatie met het reeds genoemde comfort is elke lange rit met de JCB écht een genoegen.Technische gegevens JCB Fasttrac 4220Motor: 162 kW (217 pk) bij 2.100 tpm. Watergekoelde zescilinder Agco Power 66AWF van 6,6 liter. Met turbo en intercooler. Fase IV met SCR-katalysator en AdBlue. Dieseltank 390 liter, AdBlue-tank 45 liter.
Transmissie: traploze Vario ML 180 met twee rijbereiken voor veld/weg, omkeerschakeling onder last, cruisecontrolfuncties, 20 km/u tot 60 km/u (bij 1.720 toeren) vooruit. Achteruit max. 20 km/u.
Remmen: schijfremmen met ABS rondom. Luchtremmen standaard.
Elektriciteit: 12 volt, accu 2 x 110 Ah, dynamo 200 A. Startmotor 4,2 kW (5,7 pk).
Hefinrichting: cat. II/III hef met elektronische regeling via trekstangen. Fronthef en -aftakas optie.
Hydrauliek: axiaalpomp 148 l/min. Max. 210 bar, max. 6 (5A, 1V) elektr. DW met tijd- en opbrengstinstelling. 70 liter ontneembaar.
Aftakas: 540/540E/1000/1000E Met elektr./hydr. inschakeling. Verwisselbare stomp; 1 3/8 duims met 6 of 21 spiebanen, of 1 3/4 duims met 6 of 20 spiebanen.
Assen en rijwerk: planetairassen met lamellendifferentieel, net als 4WD elektr./hydr. ingeschakeld.
Banden rondom 600/70 R30.
Onderhoud: motorolie 21 l (elke 500 uur); transmissie 35 l (elke 2.000 uur) en hydrauliekolie 130 l (elke 2.000 uur). Koelsysteem 31 liter.
Prijzen: basisuitvoering € 145.000. Compleet als getest: € 192.570
Verkoop: www.jcb.com/nl-beMotor-transmissie top, details kunnen beterDe traploze transmissie heeft net als bij Fendt 2 rijbereiken waartussen je zelf moet wisselen (veld-weg). Er is één verschil: de JCB heeft een andere overbrengingsverhouding en loopt 63 km/u bij slechts 1.720 toeren. Hierdoor lukt het niet altijd om met een volle kipper in de transportstand vanaf een perceel de weg op te trekken. Je kunt dat natuurlijk in de veldstand doen. Maar onhandig is dan dat het wisselen tussen beide groepen niet mag onder last, en alleen beneden de 7 km/u.De Fastrac stuurt écht als een vrachtwagen. Weggedrag en rijcomfort zijn gewoon geniaal. Bovendien kun je voor verschillende stuurmodi kiezen. Dankzij de vierwielsturing kun je zelfs in hondengang rijden. - Foto: Stefan TovornikIn de dagelijkse praktijk misten we vooral een actieve stilstand, een snelle en simpele verstelling van de pedalen en het ontkoppelen met het rempedaal in de manueel-modus. Onbegrijpelijk vinden we dat je in drive-modus het handgas en de opgeslagen toerentallen niet kunt gebruiken. Over dit elektronisch handgas gesproken ... waarom dat minimaal op 1.000 toeren moet staan om een toerental op te kunnen slaan, is ons een raadsel. Ook onbegrijpelijk is dat je met de knop op de rijhendel alleen kunt wisselen tussen de 2 opgeslagen toerentallen, maar het handgas niet kunt deactiveren. Het zijn vooral details die net even beter kunnen.Vol lof zijn we over de motor-transmissie-aansturing. In drive-modus werken motor en transmissie perfect samen. Of je nu van 0 tot 60 km/u optrekt of aan het ploegen of cultivateren bent, de balans is perfect. Maar gebruik je de aftakas, dan moet je weer een aantal eigenaardigheden kennen voor de cruisecontrolfunctie, die (in manuele modus) het toerental en de snelheid opslaat. Die aftakas is met 4 toerentallen mooi compleet. Het kopakkermanagement schakelt de aftakas alleen in en uit op één vaste hefhoogte. En als je de externe bediening wilt gebruiken, moet je die vooraf in de cabine activeren.Akkerbouwbedrijf mts. Gebr. Ruschen in Musselkanaal (Gr.): ‘Een echte allround-trekker voor ons’In 2015 hadden de gebroeders Ruschen de JCB Fastrac 4220 al op demo. Die liet een positieve indruk achter. Met 300 hectare bouwland in een redelijk grote straal om de thuisbasis, zitten de mannen veel op de weg. Niels: “De goede balans en de geveerde voor- én achteras zorgen voor comfort. Dit jaar was hét moment om hem daadwerkelijk aan te schaffen.” Half april geleverd, aan Niels de eer om het aardappelland klaar te leggen in zo’n 300 uur voor de Imants-snelspitter met diepwoeler. De rest van het seizoen staat de trekker voor de spuitmachine, en in het oogstseizoen doet hij transportwerk. De Fastrac gaat 1.000 uur per jaar maken, schat Ruschen.
Niels Ruschen (22) - Foto: Hans BanusDe Fastrac van Russchen, op IF 650/60 R34-banden, klokte 300 uur in de eerste vier weken. - Foto: Hans BanusNiels is realistisch: “Hij bevalt goed en is comfortabel, maar het is te vroeg voor een echt oordeel. Het is de bedoeling dat hij alle werk gaat doen.” Echte nadelen zagen ze nog niet, alleen dat de schaalverdeling van de hefhoogte niet leesbaar is vanaf de stoel. De Fastrac tilt de spitmachine van 3 ton ook zónder frontgewicht. “Voor het werk dat we er nu mee doen is het hefvermogen geen beperking.”Hefvermogen magerJCB zet de Rexroth-axiaalpomp voor 148 l/min in de boeken. Zover komen we tijdens de metingen niet. Maximaal meten we 126,2 l/min. Samen met de geleverde 38 kW houdt dat niet over in deze klasse, zeker omdat er geen grotere pomp in de optielijst staat. De ventielen zijn (ook als optie) niet helemaal lekolie-dicht. Wél standaard is een groter ventiel dat 140 l/min doorvoert in plaats van de gebruikelijke 100 l/min. Voor alle ventielen (maximaal 6) kun je zowel liters als tijd instellen. De weergave hiervan op de terminal kan overzichtelijker.We meten slechts 5.751 daN aan doorgaand hefvermogen bij deze JCB 4220. Dat dit in het bovenste traject stijgt naar 7.900 daN neemt niet weg dat de hefcapaciteit te krap is voor een 5-tons zaaicombinatie. De hefweg is met 81 cm voldoende. De vering van het chassis heeft hierop trouwens geen invloed, omdat de hef is vastgebouwd aan de achteras! De fronthef komt van Zuidberg.De (optionele) lederen bekleding is in de zomer wat zweterig. Hetzelfde geldt voor deze bijrijdersstoel, die tevens een automatiek op de gordel mist. Verder is het ook als bijrijder prima toeven, al zit je wel iets lager dan de chauffeur. - Foto: Stefan TovornikKomen we bij de brede cabine, midden tussen de assen. Het zicht naar voren is top, naar achteren beperkter. De opstap met 4 treden is prima en biedt goede grip. Een manco in de cabine is de terminal. Touchscreen en menu-indeling zijn op zich prima, maar hij kan niet met Isobus overweg, noch met een stuurautomaat. Je kunt af fabriek Isobus-bekabeling meebestellen. Wat gps betreft werkte onze testtrekker perfect met het af-fabriek geïnstalleerde Trimble-systeem.Remt, stuurt en rijdt topHet rondom geveerde chassis is hét unieke kenmerk van de Fastrac. Wij hadden de versie met hydro-pneumatische vering. Deze dempt bij zowel het in- als het uitveren. Eén van beide assen kun je desgewenst iets straffer instellen. Dat maakt de snelle Engelsman nóg stabieler. Dankzij vierwielbesturing is de Fastrac ook nog eens wendbaar. De besturing is sowieso erg goed, waarbij je tussen verschillende stuurmodi kunt kiezen. Inclusief een mogelijkheid tot hondegang. De automatiek voor de vierwielaandrijving en sperren is eveneens zeer goed.Het hefvermogen neemt in het heftraject weliswaar toe, feit blijft dat de hef bovenin niet voldoende hefkracht heeft om onze 5 ton zware zaaibedcombi volledig te heffen. - Foto: Stefan TovornikEen compromis blijven de banden: maximaal 1,60 meter hoog. Mager voor trekwerk in het land; een normale trekker in de 200 pk-klasse heeft 2,05 meter hoge achterbanden. Met 8,8 ton leeggewicht mag de JCB op papier nog 4,2 ton laden. Al snel krap als je echt iets wilt opbouwen. Pluspunt: je hebt niet snel een frontgewicht nodig dankzij de goede gewichtsverdeling (53% op de vooras). De remvertraging is prima dankzij de grote, prima te doseren schijfremmen rondom, mét ABS.De 6,6 liter motor komt van AgcoPower en voldoet uiteraard aan de Fase IV-eisen. Prestaties zijn oké, maar het verbruik mag wel minder. - Foto: Stefan TovornikHet best thuis op het asfaltBesluit je te investeren in deze Fastrac, dan koop je vooral een supercomfortabele transporttrekker. Neemt niet weg dat je ook op het land plezierig kunt werken met de JCB, al is het verbruik dan snel bovengemiddeld. De maximale bandenmaat en de hefkracht zijn tegelijk beneden gemiddeld voor deze 200 pk-klasse. Een modernisering van JCB’s terminal zou geen kwaad kunnen. Anno nu zou die je Isobus-werktuigbesturing en gps-functies aan moeten kunnen.De hydro-pneumatische vering dempt in twee richtingen - een optie. De vooras heeft een uitslag van 40 graden, de achteras 20. Resultaat is een keurige draaicirkel van rond de 13 meter. De fronthef met -aftakas komt van Zuidberg. - Foto: Stefan TovornikDe prijs start bij € 145.000. Belangrijke meerkosten zijn de fronthef, frontaftakas, de dubbelwerkende vering en gps-voorbereiding. Samen met tal van kleinere opties, van led-lampen tot lederen bekleding, komt onze testtrekker opgeteld op een toch nog vorstelijke € 192.570.Loonbedrijf Leegwater, Breezand (N.-H.): ‘Super rijcomfort, ook in het land’Leegwater is Fastrac-rijder van het eerste uur. In 1996 kocht z’n vader de eerste. Die was aan de lichte kant. Na enkele jaren kwam er een Fastrac 185-165 voor in de plaats. 12.500 uur en 16 jaar later werd die vorig jaar ingeruild op een ex-demo 4220. Rob Leegwater: “Dat was een supertrekker. Er was natuurlijk wel eens wat, maar het onderhoud liep nooit in de papieren. En als je dat comfort eenmaal gewend bent, dan kan de Fastrac niet meer geëvenaard worden door een conventionele trekker.”
Rob Leegwater (47) - Foto: Bertil van BeekNa een jaar staat er zo'n 700 uur op de klok. Leegwater is een beetje JCB-fan. - Foto: Berthil van BeekOpvallend is dat Leegwater eigenlijk weinig transportwerk doet met de JCB. “Ze hebben de naam van transporttrekker, maar je kunt er prima landwerk mee doen. Bollenland lostrekken, groenbemester zaaien, klepelen, kilveren, ploegen. Dat is de hoofdzaak. Je moet een Fastrac niet kopen voor de snelheid. De tijdwinst met iets sneller rijden is nihil.” Ten opzichte van de voorganger is de komst van kopakkermanagement een uitkomst. Dit schakelt ook de stuurmodi. “Dat werkt mooi. Tijdens het werk wil je de achtwielbesturing vast hebben, op de kopakker niet. Dat kan dan ook automatisch.”