Industrie wil openheid aardappeltelers over tekort

Het droogterecord van 1976 is gebroken. Hoe gaan de aardappelverwerkers in Nederland en België ermee om als telers niet kunnen voldoen aan de leveringsvoorwaarden doordat de opbrengsten te laag uitvallen?Waar afgelopen seizoen telers met aardappelen in de schuur achterbleven, kan het komend seizoen heel anders uitpakken. De kwaliteit van de oude oogst loopt hard achteruit en de vroege aardappelopbrengst is beperkt, dat is te zien aan de hogere prijzen. Oogst van vroege Doré's. - Foto: Mark PasveerHet is nog vroeg om de opbrengsten van de nieuwe oogst goed in te schatten. “Maar ook voor de bewaaroogst moet het toch beginnen te regenen”, zegt Romain Cools, de secretaris van de Belgische brancheorganisatie Belgapom. “Zelfs met regen wordt het zeker geen oogst met grote opbrengsten, dat is reeds duidelijk. De Vlaamse landbouworganisaties hebben de overheid gevraagd het rampenfonds te activeren. Indien het uitzonderlijk karakter van de weersomstandigheden kan worden aangetoond, kunnen (enkel) telers een vergoeding uit dit overheidsfonds ontvangen.”Droogte volgens ABS overmachtHet Algemeen Boerensyndicaat (ABS) waarschuwde Belgische aardappeltelers voor financiële catastrofes in de contractteelten en wil overmacht op droogte inroepen. Volgens Cools is dat geen oplossing. Een koper en verkoper hebben als twee professionals een contract ondertekend; beide partijen doen dat met gezond verstand. “Het zou oneerlijk zijn om telers die niet de moeite hebben genomen om te beregenen, tegemoet te komen. Misschien moeten tonnencontracten in de toekomst herbekeken worden, zodat een premie voor beregening wordt meegenomen. Zo’n kader zit er nu niet.”Stel dat een teler een tonnencontract van 50 ton Fontanes bij een Belgische verwerker heeft gecontracteerd, voor € 10 per 100 kilo, en hij kan door de droogte slechts 30 ton leveren van zijn eigen grond. Met de huidige stijgende aardappelprijzen kan het maar zo zijn dat een teler 20 ton moet bij kopen voor € 30 per 100 kilo. Dat zou uitkomen op € 6.000. Min de contractopbrengsten moet de teler de fabriek € 3.000 bijbetalen. Los van de teeltkosten die hij ook nog heeft gemaakt. Het kan uiteindelijk om flinke bedragen gaan, maar dat is ook het risico van het vak. ‘Wij hebben telers niet gevraagd te beregenen, dat moeten telers zelf beslissen’Ook als een Belgische teler niet heeft kunnen beregenen, zal de koper contractueel het niet geleverde volume bijkopen op de vrije markt voor rekening van de betrokken teler. “Wij hebben telers niet gevraagd te beregenen, dat moeten telers zelf beslissen”, zegt Steven De Cuyper agro director van de Belgische aardappelverwerker Agristo. “Wij hebben wel meldingen binnengekregen van telers die vrezen niet voldoende aardappelen te kunnen leveren. Met deze telers gaan we om tafel zitten om de mogelijkheden te bespreken. Als we geen transparantie van een teler krijgen, kunnen we er ook niet mild mee omgaan.”Nederlandse hectarecontracten anders dan de Belgische tonnencontractenIn België wordt met tonnencontracten gewerkt. Dat gaat in Nederland anders, namelijk met hectarecontracten. Nederlandse verwerkers hanteren de inkoopvoorwaarden van de Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie (Vavi). Als een perceel mislukt en de teler niet de afgesproken hoeveelheid aardappelen kan leveren, dan is de Nederlandse teler verplicht om het resterende deel van hetzelfde ras, als dit op zijn bedrijf is geteeld, aan de industrie te leveren. Als een teler geen vrije aardappelen heeft, geldt overmacht. “Aviko gaat ervan uit dat de telers zich, als een goede huisvader, ontfermen over hun aardappelen, zoals de voorwaarden die aan contracten verbonden zijn uitleggen. Daarbij staat onze buitendienst in nauw contact met onze telers”, zegt Dick Zelhorst, directeur van Aviko Potato.Marieke Kanon, communicatie- en marketingspecialist bij Avebe geeft aan dat op dit moment de vooraf gemaakte afspraken met telers over de levering van aardappelen worden gehanteerd. “De komende weken zal, afhankelijk van de neerslag, blijken in hoeverre de aardappelpercelen zich kunnen herstellen. Een algemeen advies hoe om te gaan met deze droogte, is niet te geven. Dit verschilt per perceel en zelfs per aardappelras. Tijdens de campagne weten we wat de daadwerkelijke opbrengst is. De komende weken zijn cruciaal.”Aardappelverwerkers kijken het liefste samen met de telers naar oplossingen. De industrie zal komend seizoen meer vrije aardappelen nodig hebben. In september zal die extra hoeveelheid beter inzichtelijk zijn, want vandaag de dag is de markt nog te veranderlijk.