‘Iedereen is schuldig’

Boer is onderdeel van sociaal systeem dat niet in staat is om te voorkomen dat we de aarde verpesten.Veel mensen, ik denk ook lezers van dit blad, zijn boos op Tommy Wieringa, die in de NRC een column schreef onder de titel Oude boer op dood land. Ik kan me dat voorstellen. Er staan nogal wat onjuistheden in, voor veel beweringen ontbreekt bewijs, oorzaak en gevolg zijn niet helder. Elders is dit allemaal al weersproken, dus ik hoef het niet nog eens te doen. Maar ik moet bekennen dat ik mij in het algemene beeld dat Wieringa schetst van een verarmd boerenplatteland wel herken. _{Lees verder onder de tweet.} Een #boer heeft altijd haast, met de hete adem van banken en coöperaties in zijn nek, schrijft Tommy Wieringa. "Die doet pas aan natuurbeheer als hij ruim met subsidie wordt gecompenseerd." #tommywieringa#columnhttps://t.co/XSFcY1Z94c— NRC (@nrc) May 23, 2020Stromende beken en woeste grondUit een verhuisdoos kwam bij mij onlangs tevoorschijn het boek van meester H.W. Heuvel Oud-Achterhoeks boerenleven. Hij schreef dit boek in 1924, maar het ging over zijn jeugd in de tweede helft van de negentiende eeuw. Heuvel beschrijft het boerenleven met alle werk, gewoonten en gebruiken, narigheid ook, maar terloops komen er ook heel wat planten en dieren voorbij in zijn natuurbeschrijvingen. Het ritselt van de vogels (zwaluwen, vinken, mussen, tjiftjafs), de kleine zoogdieren (hermelijnen, bunzingen), insecten (krekels), bossen, heidevelden, stromende (!) beken, moerassen en woeste grond, planten en kruiden, weilanden vol paardenbloemen, madeliefjes en pinksterbloemen. Er is heel wat bij dat ik zelf nog zelden of nooit heb gezien (en ik ben toch ook al aardig oud). Ik kan het boek iedereen aanbevelen die af en toe nostalgisch wil zijn. Wat de natuur betreft zijn we echt wel behoorlijk achteruitgekacheldSoms heeft men het verlangen naar vroeger, dat heb ik, en Wieringa waarschijnlijk ook. Maar we moeten er ons bij neerleggen dat de negentiende eeuw niet terugkomt en in verreweg de meeste opzichten is dat maar goed ook. Maar wat de natuur betreft zijn we echt wel behoorlijk achteruitgekacheld. Dat het land ‘dood’ is gaat misschien wat ver, maar toch heb ik waarschijnlijk meer biodiversiteit in mijn achtertuin (veel vogels ook!) in het dorp waar ik nu woon, dan mijn vorige buurman in het buitengebied op 10 hectare grasland. En zijn nu onze boeren schuldig aan de teloorgang van het platteland? Jazeker! Zij zijn het die hoog efficiënte grassen zaaien, te veel bestrijdingsmiddelen gebruiken, landschapselementen laten verdwijnen, de bodem uitputten, vogelnesten wegmaaien, overbemesten, stikstof uitstoten, geurhinder veroorzaken, en nu ook nog corona verspreiden (via de nertsen). Futiel dat er mensen zijn die blij zijn dat de wolf terug isBoer onderdeel van maatschappelijk systeemMaar boeren zijn niet alleen schuldig: dat zijn we natuurlijk allemaal. Boeren zijn simpelweg onderdeel van een maatschappelijk systeem dat niet in staat is om ervoor te zorgen dat we de aarde niet in alle opzichten verpesten. Ik ben dus medeschuldig en Wieringa ook. Dat is een sombere gedachte. En dan is het ook tamelijk futiel dat er mensen zijn die blij zijn dat de wolf weer terug is in Nederland. Die was er zelfs in de tijd van meester Heuvel al lang niet meer. Heuvel overleed in 1926: “Maandag 10 mei ontgleed de pen voor immer aan zijn hand.”