‘Heeft de aardappelteelt toekomst voor iedere akkerbouwer?’

Als een aardappelcontract niet ook een stuk risico afdekt, is vrij telen altijd een betere optie.In het standaard een-op-vier bouwplan neemt de aardappelteelt een belangrijke plaats in. Voor veel akkerbouwers is het de teelt waar het op het bedrijf om draait. Groot nadeel is dat de teelt de laatste jaren steeds riskanter wordt. De kosten voor grond, pootgoed en gewasbescherming nemen alleen maar toe, terwijl de opbrengsten nauwelijks veranderen. ‘Tegenwoordig valt er ieder jaar wel een keer een plensbui van 50 millimeter of meer’Daarnaast nemen de risico’s door het veranderende klimaat enorm toe. Als het voorheen 30 millimeter regende, was het veel. Tegenwoordig valt er ieder jaar wel een keer een plensbui van 50 millimeter of meer, waardoor alles onder water staat en er geulen gegraven moeten worden om water af te laten met de nodige schade als gevolg. En dat risico is toch grotendeels voor de teler.Veel kosten en hoog risicoIk vind het zelf ook een mooie teelt, maar probeer iemand van buiten de landbouw maar eens uit te leggen waar we mee bezig zijn. ‘Een buitenstaander kan niet begrijpen dat een boer bereid is zoveel kapitaal te investeren in een teelt’Je stopt in het voorjaar duur pootgoed in de grond, maakt veel kosten voor bemesting en gewasbescherming, mag 1 jaar (vaak op tijden dat de gemiddelde Nederlander er niet over denkt) werken en bent blij als je na ruim 1 jaar een beetje rendement hebt. Een buitenstaander kan niet begrijpen dat een boer bereid is zoveel kapitaal te investeren in een teelt en heel veel risico loopt met een minimaal rendement. Maar toch blijft het fantastisch om te poten en te rooien en een mooi gewas te telen.Beter wanneer niemand beregentDoordat we ons als telers niet voldoende weten te verenigen, moeten we het prijstechnisch steeds meer hebben van extreme omstandigheden tijdens het groeiseizoen. Niet alleen in Nederland maar in heel West-Europa. Bijvoorbeeld door een lange droge periode zoals we die nu hebben. We zouden het financieel waarschijnlijk veel beter doen als er niemand zou beregenen, maar de gemiddelde teler wil toch een hoge kilogramopbrengst en heeft tegenwoordig wel een haspel of laat door een collega-akkerbouwer of loonwerker beregenen. Ook hierdoor wordt de teelt riskanter. Als de droogte net te kort duurt, houden we zelf het gewas overeind en komt er toch weer voldoende aanbod met als gevolg veel kosten voor weinig meer opbrengst.Risico calculeren in kostprijsToch denk ik zeker dat er een goede toekomst is voor de aardappelteelt. Het is dan wel belangrijk dat als we een contract tekenen we in onze kostprijs ook een stuk risico calculeren en een grotere marge weten te realiseren. Lukt dat niet, dan is vrij telen altijd een betere optie. In de huidige situatie zijn te veel aardappelen te goedkoop vastgelegd bij een afnemer en is er bijna geen marktwerking meer.