Grote rol voor aardwarmte in Westland

Onlangs is in het Westland de ultradiepe aardwarmteboring naar een aardlaag op 4.000 meter diepte gestart. Het is onderdeel van de bredere visie om geothermie een belangrijke plaats te geven in de energievoorziening van telers en andere gebruikers in het Westland.Aardwarmte staat in de belangstelling bij telers, al blijft het aantal boringen nog beperkt. Frank Schoof, voorzitter van het Platform Geothermie, tijdens een geothermie-congres in het Westland: “In 2017 werd al 2 keer zoveel geboord als vorig jaar, maar we zitten daarmee toch nog maar op 4 projecten per jaar. Er zijn dus nog meer inspanningen nodig. Om een beeld te geven: Als je het totale doel voor duurzame energie alleen geothermie zou willen invullen, dan staan we voor de uitdaging om nog ongeveer 1.000 aardwarmte-doubletten te boren.”Werken met aardwarmte complexer dan duurzame elektriciteitDe invulling van de absolute geothermie-randvoorwaarde van een betrouwbare externe CO₂-voorziening vraagt echter nog extra aandacht, de invulling van de SDE+ 2018 voor geothermie baart zorgen, en de door Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) opgelegde extra veiligheidseisen laten projectkosten stijgen.Een belangrijk extra knelpunt bij geothermie is dat bij de productie ook tegelijkertijd de afstemming op de warmtevraag goed georganiseerd moet worden. Waar geproduceerde duurzame elektriciteit op het bestaande netwerk ‘gegooid’ kan worden, en afgewacht kan worden hoe die duurzame energie verder zijn weg vindt, is bij geothermie ook direct het regelen van een warmtedistributienetwerk noodzakelijk.Met de onlangs gestarte diepe Trias-boring is grondwater met hogere temperaturen naar boven te halen. - Foto: Peter VisserDiederik SamsomDiederik Samsom van HVC ziet goede mogelijkheden voor geothermie. Hij schetst dat 30% van de energiebehoefte van tuinbouwbedrijven, industrie en woningen uit warmtevraag bestaat. “Wat mij betreft zou 50% daarvan uit aardwarmte mogen gaan komen.” Een belangrijke reden voor de traagheid waarmee huidige projecten tot stand zijn gekomen, is volgens Samsom de veranderlijkheid in energiebeleid bij de overheid, wat project-risico’s vergroot. Verzekeringskosten stegen daardoor, en investeerders in duurzame energie vertrokken naar het buitenland.De voormalige PvdA-bewindsman prikkelt tuinbouwondernemers en partijen die zich bezighouden met geothermie daarom niet af te blijven wachten tot collectieve stimuleringsregelingen interessant genoeg worden, maar zelf initiatief te nemen. Samsom vergelijkt het met het succes bij de offshore windenergieparken. In 2010 was berekend dat subsidiering van de onrendabele top bij zulke windparken op zee nog 16 cent/kWh zou gaan kosten. De gigantische aanslag die dat op de belastingbetalers zou doen, maakte dat de overheid terugdeinsde. ‘Om een geothermie-revolutie te starten, zal inzet getoond moeten worden’Bedrijven in de offshore staken echter de koppen bij elkaar, en deden de belofte dat zij 40% kostenreductie zouden realiseren, als de overheid zekerheid zou bieden over de subsidieverlening. Dat gebeurde en resulteerde in een plan met revolutionair lagere kosten. Verdere schaalvergroting en innovatie lijkt over ongeveer 7 jaar de subsidiebehoefte zelfs tot nul te kunnen reduceren.“Dus om een geothermie-revolutie te starten, zal er op een vergelijkbare manier inzet getoond moeten worden. We gaan de doelen alleen halen als we het grootschalig aanpakken, zodat er een kostendaling op gang komt. Neem als ondernemers het initiatief. Geef aan dat je het als bedrijfsleven gaat klaren om een betaalbare technische oplossing te bieden. In ruil voor zo’n kostendaling kun je commitment van de overheid vragen om zeker te stellen dat er op middellange termijn tot 2030 SDE+ subsidie beschikbaar is.”Volgens Samsom zou Energie Beheer Nederland (EBN), opgericht door de Nederlandse overheid om te zorgen dat de samenleving optimaal kan profiteren van onze bodemschatten, moeten mee-investeren in geothermie op een vergelijkbare wijze als ze dat al doen in olie en gas.Maatschappelijke acceptatie van geothermieHanneke Puts van TNO heeft zich beziggehouden met de maatschappelijke acceptatie van geothermie. Waar offshore windparken ver weg liggen van burgers, en dus minder snel weerstand oproepen, zit geothermie dicht bij de bebouwde omgeving. “En bij geothermie wil je niet dat er weerstand gaat ontstaat, zoals gebeurd is bij ondergrondse CO₂-opslag, Gronings aardgas of schaliegas.”‘Als mede-eigenaren of deelnemers accepteren burgers aardwarmte veel beter dan bij een eenzijdig opgelegd project in hun omgeving’Het is daarom belangrijk om geothermie voor iedereen aantrekkelijk te maken. Bijvoorbeeld door aansluiting van woningen en zwembaden op aardwarmte van telers. Als mede-eigenaren of deelnemers accepteren bewoners aardwarmte veel beter dan bij een eenzijdig opgelegd project in hun omgeving.Geuite weerstand heeft overigens ook positieve kanten. Het geeft heel veel informatie over de benodigde aandachtspunten bij inpassing van een project. Om mensen in de omgeving te betrekken bij een project, adviseert Puts initiatiefnemers voor aardwarmte om alle besluitvorming vanaf het begin transparant te maken. Hoe beslissingen zijn genomen, welk onderzoek er aan ten grondslag ligt, en hoe is omgegaan met de bezwaren en zorgen van omwonenden. Een valkuil is om met een select groepje initiatiefnemers alle stappen te bestuderen en uit te werken, en dan pas uit te gaan leggen waarom er iets gedaan wordt en te proberen buitenstaanders te overtuigen. Terwijl inzicht in die stappen voor hun beslissingsvorming juist belangrijk is.Elke boordiepte heeft eigen voordelen op het gebied van investeringsniveau, warmteopbrengst en de eisen aan het distributienetwerk. - Foto: Peter VisserDiepe geothermie: water van 130 gradenDiepe geothermie levert meer warmte op dan huidige projecten, en water van 130 graden biedt bijvoorbeeld ook voordelen aan de voedselindustrie. De investeringsrisico’s zijn wel veel groter, en gezien de vraag naar hoofdzakelijk laagwaardige warmte is een veel omvangrijker ditributienetwerk nodig. In het Westland is begin week 45 de diepe Trias-boring begonnen. De verwachting is dat er in de eerste helft van januari 2018 een well-test uitgevoerd kan worden.Water van 700 meter diep is ‘slechts’ 25-45 graden warmAndere partijen verwachten dat daarnaast juist goede mogelijkheden bestaan voor ondiepe geothermie, waarbij water vanaf maar ongeveer 700 meter diepte wordt opgepompt. Dit zal slechts tussen de 25 en 45 graden warm zijn, maar met een simpele warmtepomp is dit op te waarderen tot 55 tot 70 graden. Voordelen zijn dat volstaan kan worden met lagere investeringen, bronnen beter door meer lokale bedrijven gebruikt kunnen worden, en de verwachting is dat er minder CO₂-gedreven corrosie zal optreden.Horizontale filters leveren een groter debiet op, dat lagere opbrengsttemperaturen compenseert. Daarvoor maakt Visser & Smit Hanab gebruik van horizontale boringen. De mast van de boorstelling kan na een verticale start verder onder een hoek gezet worden. Dankzij dit kantelen kan horizontaal geëindigd worden.”Lees hier meer over aardwarmte op Boerderij.nl.