Groenteteler: ‘Duurzaam telen is heel anders ondernemen’

De omslag van kortetermijndenken naar langetermijndenken is kostbaar. Een boer kan het niet zomaar radicaal anders gaan doen. Daarvoor is overheidssteun nodig, zegt biologisch groenteteler Cornelis Mosselman.Hij zal zeker niet zeggen dat hij spijt heeft van de koerswijziging van zijn bedrijf, hij is nu zelfs dankbaar voor hoe goed het tot op heden is gegaan, maar eerlijk is eerlijk: als hij tevoren had geweten hoe zwaar het eerste jaar zou zijn, dan was hij er misschien niet aan begonnen. “Ik rekende erop dat het in het begin zeker twee keer zo heftig als normaal zou worden. Het is wel vier keer zo heftig geworden. Nieuwe gewassen, de droogte, de afzet.” Cornelis Mosselman (39) besloot eind 2017 om z’n bedrijfsvoering over een totaal andere boeg te gooien. Hij wil een zogenoemde volhoudbare, regeneratieve landbouw. Een van de logische gevolgen hiervan is de omschakeling naar biologische landbouw. Mosselman voelt nu de vrijheid om voluit te ondernemen. “Evenzogoed is het nog steeds superspannend. Heftig.” - Foto: Peter RoekCornelis Mosselman heeft zijn bedrijf in Ooltgensplaats (Z.-H.) radicaal op de kop gezet. Van gangbaar akkerbouwbedrijf is hij op weg naar een biologisch groenteteeltbedrijf met strokenteelt. Nadat de omschakeling naar biologisch in 2018 in gang was gezet, begon Mosselman voorjaar 2020 met 15 hectare teelt op stroken van 3,20 meter. Nu in 2021 gaat hij naar 35 hectare strokenteelt. In 2022 moeten alle 53 hectare in stroken beteeld worden, is de planning.Waarom de omschakeling?“Ik vond dat het de verkeerde kant op ging met mijn bedrijf. Chemie onderdrukt ecosystemen in je land. Een verdichte bodem geeft minder ademruimte voor bodemleven, zo simpel is dat. Dat is over de hele diepte van de bodem. De grond wordt moeilijker bewerkbaar, planten hebben minder ruimte om te groeien en worden minder weerbaar. Op termijn zullen opbrengsten verminderen en teeltrisico’s toenemen. Dat houden we niet vol. Ik wil niet terugboeren, maar vooruitboeren. Ik ben heel rigoureus omgegaan voor een maximaal effect: biologisch, vaste rijpaden, niet-kerende grondbewerking, strokenteelt. Dus niet alleen voorjaarspaden om in onbereden grond te poten, maar jaarrond dezelfde paden, het effect is dan drie keer zo groot. Uiteindelijk betaalt zich dat eerder terug. Alles bij elkaar heb je zo een sterk landbouwkundig verhaal.”Men geeft mij een aai over de bol, maar vervolgens moet ik het allemaal zelf doenDure omschakelingOm de omschakeling van zijn bedrijf te financieren, heeft Mosselman een deel van zijn grond, meest erfpacht, afgestoten. Van 75 hectare beteelde grond ging hij naar 53 hectare. “Voor ik omschakelde naar biologisch zei de adviseur van Delphy: “Let op de forse investeringen die nodig zijn.” Normaal van gangbaar naar biologisch rekende hij met € 700.000 voor een gemiddeld bedrijf. Voor mij komt daar nog bij dat ik verbreed strokenteelt ga toepassen en flink heb geïnvesteerd in mechanisatie. Alleen al een rooier op 3,20 meter kostte meer dan € 150.000. Sowieso ben ik meer zelf gaan doen. Eigen mechanisatie om flexibel te kunnen zijn in zaaien, planten en oogsten. Kleine partijtjes zaaien en kleinere stukjes oogsten. Bijvoorbeeld bloemkool en broccoli is even tussendoor zes keer planten.”In het gangbare systeem liep je tegen het probleem van grote hoeveelheden op zich goede producten, maar te lage prijzen aan. Zwem je met je vergaande biologische teeltsysteem niet in dezelfde fuik?“Ik kan dus niet met een standaardprijs voor biologische groenten uit de voeten. Mijn kostprijs ligt boven die van de kostprijs van biologisch in Flevoland. Ik mag dan een landbouwkundig sterk verhaal hebben, iets om te vertellen in de marketing, maar het is nog wel een zoektocht. Daar ben ik ook voor gewaarschuwd. Maar, ik redeneer zo: echt duurzaam, regeneratief telen, is meer dan alleen een beetje anders telen. Het is een heel andere manier van ondernemen. Dat moet je je wel realiseren. Per saldo is het ongezond hoe we bezig zijnOok in de omschakelingscursus bleek, wat ik doe is extreem. Waarom? Omdat ik het niet half wil doen, maar ook omdat ik denk dat het niet anders kan. Men had er wel twijfels bij of ik uit mijn comfortzone zou komen, het erf af, maar het past mij wel, het zelf uit de markt halen van de marge. Hoe dan ook, heb ik een hogere prijs nodig. Hoger dan de gangbare bioprijs.”Zou een keurmerk voor strokenteelt helpen?“Daar geloof ik niet in. Laten we oppassen voor een hele waaier aan keurmerken. Hoeveel moet je er dan hebben, één voor biostrokenteelten 3 meter, één voor 27 meter. Ik geloof niet in keurmerken om dat in de breedte zo aan te geven. Geen extra specifieke keurmerken, maar wel een merk. We willen met Bi-Jovira een interessante partij zijn voor afnemers die vanuit dezelfde waardes handelen als wij doen. Die zijn er. Wat me is opgevallen bij afnemers, is dat die echt niet uit zijn op zo min mogelijk, redelijke grote leveranciers. Ze hechten juist aan risicospreiding, verschillende telers in verschillende regio’s. Ik hoor ze niet zeggen dat ik een kleine producent ben, terwijl ik op mijn eerste 15 hectare in een 1:8-rotatie ongeveer tien gewassen teel. Het wordt bij mij voorlopig niet meer dan 53 hectare in totaal. Ik was aangenaam verrast dat waar te nemen. Positief verrast. Ik heb helemaal niet het idee dat ik moet concurreren met de bioboeren in de Flevopolder. Kan ik ook niet, die kunnen het nou eenmaal goedkoper.”Aan de orde komt het verschil tussen bioboeren. Bioboeren die vanuit een innerlijke motivatie biologisch werken en de groep die uit financiële motieven kiest voor biologisch. “Innerlijk of extern gemotiveerd. Ik weiger het insecticide Tracer in kool te spuiten, terwijl het volgens de regels wel mag. Ik vind het niet in biologisch passen. Zoals gezegd, er zijn afnemers die er op dezelfde manier tegenaan kijken, die verder kijken dan alleen het Biologisch-keurmerk.” Ik neem verantwoordelijkheid, geen risicoDe handelsnaam van landbouwbedrijf Mosselman is Bi-Jovira voor bio, biologisch. Jovira is samengesteld uit letters uit de de namen van de kinderen Joas, Levi, Ezra, Sara en Abel “De jeugd heeft de toekomst”, zegt Cornelis Mosselman. “Ik wil werken aan een regeneratief bedrijf, waarop de kinderen zich thuis voelen en waarmee ze straks vooruit kunnen. Sommigen zeggen dat ik risico’s neem. Voor mij is het verantwoordelijkheid nemen. In ieder geval voel ik de vrijheid om voluit te ondernemen. Ik vertrouw erop dat het goed gaat. Dat is geloofsvertrouwen. Het pakt tot nu toe goed uit.”Je hebt afgelopen najaar in Lelystad minister Carola Schouten aangesproken. Waarover?“Ik heb gezegd dat er iets fundamenteels mist in het voedselsysteem. Dat ze van een boer niet kan verwachten dat hij het in dit systeem anders gaat doen. Dat kan economisch gezien niet. De kosten voor een omslag van kortetermijndenken naar langetermijndenken zijn hoog. Wat ik doe, kan eigenlijk ook niet. Zeker niet voor een grote groep.” Wat kan de overheid doen?“Laat die een grote campagne houden voor een ander koopgedrag. Iedere klant maakt logische keuzes, waarbij de prijs een belangrijk gegeven is. Per saldo is het ongezond hoe we bezig zijn. In die zin dat de vergoeding die boeren voor ecosysteemdiensten krijgen niet in verhouding staan tot de inspanning of risico’s die boeren lopen wanneer zij dingen anders gaan doen. Ik kan me boos maken over het feit dat diverse partijen het doen voorkomen dat ze het verdienmodel van de boer gaan verbeteren, terwijl inspanning en extra risico meestal amper vergoed worden. Je kunt de boer met iets van een kringloopboodschap niet uitleveren aan de markt.”Ondertussen wil de Europese Commissie dat in 2030 minimaal 25% van het EU-areaal biologisch is.“Dat kan niet als verderop in de keten niets heel goed is geregeld.” Wat je hier doet, is vrij bijzonder. Zeker als je er termen als volhoudbare of regeneratieve landbouw aan hangt. Ben je er niet bang voor dat bestuurders met je unieke situatie aan de haal gaan? Zo van, zie je wel dat het kan.“Daar ben ik wel enigszins beducht voor, ja. Dat men mijn aanpak met het onvolledige verhaal van alleen de teelt gaat promoten. Het eerlijke verhaal over de afzet en de noodzakelijke hogere prijs horen er bij. Je ziet het gebeuren. Men geeft mij een aai over de bol, maar vervolgens moet ik het allemaal zelf doen.”