Gezonde bodem meer dan alleen boerenbelang

Lijbert Brussaard, emeritus hoogleraar bodembiologie, pleit voor een ander waardesysteem voor bodemsysteemdiensten die de landbouw biedt.Goed bodembeheer vraagt een integrale benadering. Het belang van een goede landbouwbodem gaat verder dan het belang van de boer alleen. Dat zei Lijbert Brussaard, emeritus hoogleraar bodembiologie, op de themadag ’Beter Bodembeheer - de diepte in!’, die vorige week in Nijkerk gehouden is. Deze dag is georganiseerd door de PPS duurzame bodem. De bodem is niet alleen van belang voor voedselzekerheid, maar heeft ook andere functies zoals waterbuffer en CO2-opslag, en het bijdragen aan de biodiversiteit. Doorgaan zoals nu is volgens Brussaard geen optie, omdat alle functies dan achteruit gaan. Hij pleit dan ook voor een reset van het bodemdenken en -doen. Daar is een grote rol weggelegd voor de landbouw, omdat dit wereldwijd de belangrijkste vorm van bodemgebruik is. “De belangen gaan voorbij de boerderij, dat vraagt institutionele veranderingen en een ander waardesysteem”, aldus Brussaard. Bij een systeemverandering gaan de kosten voor de baten uit. Om zover te komen is nog meer kennis nodig van het bodemleven en over met welke maatregelen bodemorganismen in de gewenste richting te sturen zijn. ‘Iedere boer doet aan duurzaamheid’LTO bestuurder Jan Roefs zei in zijn inleiding dat iedere boer doet aan duurzaamheid. De grond moet immers productief blijven om een inkomen te halen. “Maar het wordt ons wel moeilijk gemaakt.” Roefs duidt daarmee op de mestwetgeving. De gebruiksnormen zijn te laag, zodat er onvoldoende ruimte is om de bodem te onderhouden. De overheid handelt volgens hem ééndimensionaal. Er wordt wel gekeken naar water en luchtkwaliteit, maar de bodem zelf is geen thema. De LTO-bestuurder pleit er daarom voor om in het beleid – en dan met name in het mestbeleid – de bodem centraal te stellen, om te voorkomen dat telers gedwongen worden hun grond uit te mergelen. BodempaspoortLangjarig onderzoek op WPR-proefbedrijf Vredepeel laat zien dat met goed bodembeheer – met voldoende organischestofaanvoer – de verliezen naar het milieu beperkt blijven, zonder dat het ten koste gaat van de gewasopbrengsten. Een knelpunt dat Roefs noemt is dat de relatie tussen grondbezit en -gebruik steeds losser wordt, door specialisatie en schaalvergroting. Hij pleit dan ook voor een bodempaspoort met daarin de eigenschappen, historie en analyses van een perceel. Gebruikers komen dan niet voor verrassingen te staan en eigenaren kunnen daarmee sturen op behoud van bodemvruchtbaarheid.