Geveerde topstang ontlast ijzer en chauffeur

Een hydraulische topstang met geïntegreerde stikstofbol. Is dat wat? Dat vroegen wij ons af nadat Walterscheid een verende topstang presenteerde.De vering werkt alleen bij een trekkende kracht. Dat wil zeggen dat de zuigerstang tot 3 cm naar buiten komt, maar niet naar binnen wordt gedrukt. Foto's: Bob KarstenDe zuigerstang heeft een maximale veerweg van 3 centimeter. Daarmee absorbeert hij schokken. Denk aan de gigantische krachten die optreden binnen de topstangkogels bij het rijden over een verkeersdrempel met een geheven vijfschaarsploeg. De demping is vooral merkbaar bij niet-geveerde trekkers; bij een goed geveerde trekker is de winst in comfort gering. Maar vergeet niet dat het ijzerwerk nog wel bloot komt te staan aan gigantische piekbelastingen.Lagere piekbelastingWalterscheid stelt dat de dempende werking van de topstang ook slijtage vermindert aan hefinrichting, trekker, werktuig en vooral kogels. Om hier een uitspraak over te kunnen doen, verrichtte Top Agrar metingen. De conclusie: een piekbelasting met een gedempte topstang is altijd lager. Met een ploeg in de hef op een hobbelige weg liepen piekbelastingen op tot grofweg 120 bar in de hefcilinder. De verende topstang vermindert dit met 13 bar. En deze topstang, in combinatie met een elektronische dansonderdrukking in de hefinrichting, vermindert een piekbelasting tot 30%. Tijdens de persvoorstelling sprak Walterscheid optimistisch uit dat werktuigfabrikanten in de toekomst minder zwaar hoeven te construeren omdat het materiaal minder wordt belast.De stikstofdruk moet passen bij het gedragen gewicht. De druk is aan te passen met een hulpstuk en een stikstoffles. Volgens Walterscheid heeft de dealer de juiste spullen hiervoor. EHR en verende topstang dempen tot 30%Volgens Walterscheid verbetert een verende topstang het werkcomfort en vermindert het slijtage aan kogels, hefinrichting en chassis. Om dat laatste te checken, verrichtten Duitse collega’s van vakblad Top Agrar een meting. De Duitse vakjournalisten reden over een 135 meter lange, hobbelige weg met verschillende snelheden, met én zonder verende topstang en met elektronische dansonderdrukking van de herinrichting wel en niet geactiveerd. Een vierschaarsploeg hing achter een viercilinder-John Deere mét fronthef- en voorasvering met 1,8 bar bandenspanning. De topstang stond op 40 bar. De Duitsers plaatsten een druksensor op de hefcilinder van de hefinrichting. De meetresultaten zijn bij 40 km/u rijsnelheid gemeten; een lagere rijsnelheid resulteert in eenzelfde tendens, maar met minder extreme waardes.Conclusie: de piekbelasting mét verende topstang is altijd lager dan met een standaard topstang. Meestal zijn de waardes met dansonderdrukking (EHR) ook lager dan bij varianten zonder. Al is dat soms omgedraaid, wanneer de EHR actief een schommeling voorkomt. De Walterscheid-topstang verraste vaak met lagere waarden dan een standaard topstang mét geactiveerde dansonderdrukking. Het mechanische systeem kan hier sneller goed op reageren dan elektronica. De vering in de topstang dempte de piekbelasting tot 13 bar vergeleken met een variant zonder. De elektronische dansonderdrukking doet dat tot 10 bar. Samen reduceren de systemen tot 20 bar. Een piekbelasting wordt tot grofweg 30% gereduceerd (er staat minimaal 60 bar op het systeem). Dat reduceert slijtage aan de hefinrichting. Een doorsnede van de geveerde topstang. De stikstofdemper bevindt zich in de zuigerstang. De kunststof zuiger (blauw) scheidt olie en stikstof. Olie loopt snel de zuigerstang in, maar kan er alleen langzaam uit. Dit geeft een dempende werking en zou schommelen voorkomen. Olie langzaam uit zuigerHet geheim zit in de holle zuigerstang. Die is deels (aan de werktuigzijde) gevuld met stikstof. Een kleinere zuiger in die zuigerstang scheidt stikstof en olie van elkaar. Olie kan via een ventiel uit de cilinder in die zuigerstang lopen. Dit ventiel zorgt dat olie snel in de zuigerstang loopt, maar er alleen langzaam uit kan. Hierdoor krijgt de zuigerstang een dempende werking en dat zou het schommelen van de trekker voorkomen. Toch schommelt in de praktijk de trekker met geheven ploeg wel iets, als de dansonderdrukking op de hefinrichting is uitgeschakeld.Veerweg blokkerenDe vering werkt overigens alleen bij een trekkende kracht. Dat wil zeggen dat de zuigerstang tot 3 centimeter naar buiten komt, maar niet naar binnen wordt gedrukt. Handig, want wie een diepwoeler de grond in drukt, zou juist een drukkende kracht op de topstang merken. De lengte van de topstang verandert hier dus niet. In de praktijk komt de zuigerstang – afhankelijk van de hoeveelheid stikstof en de gedragen last – iets naar buiten bij het heffen. En daarmee ontstaat er een veerruimte naar beide zijdes.De verende werking heeft geen negatieve invloed op het ploegbeeld. Wel gedraagt de ploeg zich, horizontaal gezien, stabieler. Dat komt omdat de ploeg niet abrupt zakt bij een oud spoor.De topstang heeft geen uit-functie voor de demping. De vering blijft altijd actief. Doordat de zuigerstang niet naar binnen wordt gedrukt, zou een uit-functie overbodig zijn, bleek bij prototypes.Op druk zettenDe veerkracht hangt af van de stikstofdruk in de zuiger. Wie een lichte 3 meter brede rotorkopeg verwisselt voor een zware spitzaaicombinatie, zou voor een juiste veerkracht ook de topstang moeten vullen met meer stikstof. Dat betekent: het schroefventiel losdraaien, een hulpstuk monteren, gasfles aansluiten en bijvullen. Walterscheid gaat ervan uit dat de dealer in het bezit is van zo’n hulpstuk en stikstoffles, want dit werkt hetzelfde als het aanpassen van een met stikstof geveerde vooras.De fabrikant schrijft een minimum van 20 bar en een maximumdruk van 110 bar voor. De topstang wordt af fabriek geleverd met 60 bar. Hoe weet je welke druk nodig is? Simpel: til het betreffende werktuig op en lees op het hulpstuk af hoeveel druk er op de topstang staat. Walterscheid stelt de vuistregel, dat je dan de druk met 15 tot 20% moet verhogen.‘Trekker gedraagt zich veel rustiger’Thomas Tijsen (32) uit Noord-Holland probeerde de verende topstang een ploegseizoen uit.Thomas Tijsen (32) ploegt jaarlijks 250 tot 300 hectare kleigrond voor akkerbouwbedrijf Firma Gebr. Granneman in Middenmeer (N.-H.). Thomas probeerde op vraag van TREKKER de verende topstang gedurende het afgelopen ploegseizoen. Thomas ploegt met een Amerikaanse, niet-geveerde New Holland T8020 met Lemken-vijfschaarsploeg (à 2.000 kilo) en heeft 2.500 kilo ijzer in de fronthef. Thomas Tijsen: “Ik ben positief verrast. Vooral op de weg is het comfort beter, als ik 40 km/u rij. Deze New Holland veert niet; hij is puur gemaakt om te trekken. Goed, er zit dansonderdrukking op de hefinrichting, maar die werkt eigenlijk averechts en dus activeer ik die nooit. Bij een hobbel in de weg deinst de ploegcombinatie gewoonlijk zomaar een half minuutje door, tot de trekker weer in balans is. Nu, met de verende topstang ertussen, voel je een aantal wippen, en daarna rijdt de combinatie snel weer stabiel. De trekker gedraagt zich gewoon veel rustiger.”Minder schokken bij uitheffenAls Thomas keert op de kopakker is de vering duidelijk in werking. De zuigerstang schuift steeds iets in en uit. Thomas zegt minder schokken te voelen bij uitheffen, draaien en steken. “Die klappen voel ik gewoon minder op de stoel.” Omdat de topstang dikker is dan anders, en vanwege de bouw van de achterbrug is de Amerikaanse trekker iets beperkt in de maximale hefhoogte.Meer druk op de voorasTijdens het ploegen heeft Thomas de topstang in het sleufgat, zo tegen de voorste aanslag. Volgens hem gedraagt de ploeg zich stabieler; bij oneffenheid zakt de ploeg niet abrupt. Het heeft geen negatieve invloed op het ploegbeeld. En, de T8 zou meer trekkracht hebben, stelt de chauffeur. “Als het te extreem wordt, dan graaft de trekker gewoonlijk de achteras de grond in. Nu trekt de New Holland langer door, zonder te graven. Ik denk, dat de topstang nu gewicht verplaatst naar de achteras, en dat in combinatie met veel ijzer op de fronthef. Maar het voelt alsof er meer druk op de vooras staat.”