‘Gemakzucht is de grootste vijand van de boer’

Het was gezellig op de barbecue van onze LTO-afdeling vorige week. Het weer was heerlijk en we begonnen op een mooie tijd, zodat eenmansbedrijven eerst konden melken en voeren. De avond was bij een collega, zodat we meteen zijn bedrijf konden bekijken.Dat was leerzaam. Keurige stal, alles opgeruimd. Je kon er zo elke willekeurige burger ontvangen en die zou enthousiast zijn. De koeien overdag in de wei en, nu wij er waren, mooi vers gras voor het voerhek.Grijzende groep boerenOnze gastheer was een jonge boer en, dat moet ik toegeven, het gezelschap LTO-ers was gemiddeld behoorlijk ouder. Dat komt ook wel overeen met de doorsnee leeftijd van boeren, maar als je een grijzende groep boeren bij zo’n jonge ondernemer ziet, dan valt het wel op. Trouwens, bij ons was Hans ook thuisgebleven. Zijn vrouw voelt er weinig voor en ik begreep ook dat hij liever niet naar hetzelfde feestje gaat als papa en mama. Dat ontlokte Hanna de opmerking: “Dan hadden wij thuis moeten blijven. Te veel ouderen nemen plaatsen in waar jongeren zouden moeten zijn”.Ramses ShaffyHet zal wel. Zeker is dat wij een mooie avond hadden. De barbecue was uitstekend verzorgd en de opmerking ‘wat missen de mensen die geen vlees eten veel’ werd meerdere malen gehoord. Vooral omdat het gezellig was. Zelfs de muziek vonden we mooi. Die hadden ze vast aangepast aan de leeftijd van de verwachte gasten. Het was de muziek van eind vorige eeuw. Met onder meer Ramses Shaffy: “Laat me, laat me, laat me mijn eigen gang maar gaan. Laat me, laat me, ik heb het altijd zo gedaan”.‘Boeren zijn niet echt voor veranderingen’“Dat kon hij wel voor de boeren hebben geschreven”, zei mijn buurman aan tafel. “Boeren willen ook niet dat een ander zich met hen bemoeit. Ook die willen hun eigen gang blijven gaan”. Daarover ontspon zich een fikse, maar gezellige discussie. Vooral omdat er niet veel tegenin te brengen was. Boeren zijn niet echt voor veranderingen. Natuurlijk, we volgen met mechanisatie, maar dat deden we vroeger ook al. Uiteraard willen de meesten van ons graag groeien. Daarom is grond ook zo duur. Maar ook onze voorouders wilden groeien, en deden dat ook. Kijk maar naar de cijfers van de steeds grotere bedrijfsomvang."We leveren de melk af en denken alleen aan de hoogste melkprijs. Niet aan wat we samen kunnen doen om die hoger te krijgen." - Foto: ANPGrip op afzetZie onze afzet. Daar was men in het verleden ondernemender met veranderingen. De komst van de coöperaties was een initiatief van boeren. Men financierde de eigen, nieuwe fabrieken en kreeg zo grip op de afzet van het eigen product.‘Overheid en landbouworganisaties doen zelden iets goed. Maar zelf in de spiegel kijken, ho maar’We erkenden in ons groepje dat er nu veel minder gezamenlijke initiatieven zijn dan vroeger. We leveren de melk af en denken alleen aan de hoogste melkprijs. Niet aan wat we samen kunnen doen om die hoger te krijgen. We zijn individualistischer geworden. In de spiegel kijken“En gemakzuchtig”, reageerde iemand aan tafel. “Als we niet goed boeren, ligt de schuld bij een ander en niet bij ons zelf. Overheid en landbouworganisaties doen zelden iets goed. Maar zelf in de spiegel kijken, ho maar.” De discussie ging nog een poos lichtelijk verhit – mede door de glaasjes bier vanwege de warme zomeravond – door. Maar toen ik naar huis reed, met Hanna aan het stuur, speelde het woord ‘gemakzucht’ steeds door mijn hoofd. Dat kon wel eens de grootste vijand van de boer zijn.