‘Geen patstelling en polarisatie’

De politiek lijkt hopeloos verdeeld over de toekomst van de landbouw en dat maakt de verkiezingen en regeringsvorming spannend.De verkiezingen van 17 maart komen eraan. LTO heeft op haar site een inventarisatie gemaakt van de standpunten van de politieke partijen met betrekking tot een aantal landbouwonderwerpen. Ik heb daar eens een selectie uit gemaakt door naar de omvang van de veestapel te kijken, een heikel issue in het huidige debat. In het regeerakkoord van de huidige coalitie was een clausule opgenomen dat krimp niet bespreekbaar was. Maar via (coalitiepartner!) D66 kwam dit toch in discussie en werd dit de druppel die de boeren massaal de straat deed opgaan. Mijn vraag is, hoe zal die discussie straks verder gaan...?Daar komt nog bij dat er inmiddels een langetermijnvisie van de commissie-Remkes ligt, waarvan een kernconclusie was dat, met het oog op het nakomen van onze natuurverplichtingen, een halvering van de ammoniakemissie in 2030 ten opzichte van 2019 nodig is. Eigenlijk is zoiets alleen in combinatie met krimp van de veestapel te realiseren. Verder is er een studie vanuit de Klimaattafel, waarin met behulp van scenario’s wordt bekeken hoe de landbouw kan voldoen aan de klimaatverplichtingen die Nederland heeft (het akkoord van Parijs). Er worden verschillende ontwikkelingspaden geschetst, waarbij in de meeste gevallen ook krimp van de landbouwsector nodig is. Het CDA, toch een ‘boerenpartij’, spreekt zich niet zo helder uitMijn vraag is, hoe zal die discussie straks verder gaan...? Kijk je naar de verkiezingsprogramma’s, dan zegt de VVD dat krimp in de landbouw voor haar ‘geen doel is’, terwijl het CDA, toch ook een ‘boerenpartij’, zich niet zo helder uitspreekt. FvD en de PVV maken zoals gewoonlijk meer lawaai en willen verdere ruimte voor de landbouw. De SGP tamboerijnt een soortgelijke melodie. Andere partijen zoals de PvdA, GroenLinks, de SP, D66, de ChristenUnie en de PvdD noemen alle expliciet dat de landbouw uit balans is geraakt en moet krimpen, al verschillen ze onderling behoorlijk. D66 gaat voor een halvering (!) van de veestapel en PvdD wil een einde aan de bio-industrie. Voor mij gaat politiek over veel meer dan over ‘groot’ en ‘groei’ in landbouwlandAls ik de peiling van eind januari bekijk, krijgt de club VVD, CDA, PVV, FvD en de SGP circa 85 zetels en is er dus een meerderheid in het parlement die voor behoud is van ontwikkelmogelijkheden. Maar daarmee is de kous om twee redenen niet af. Er is uiteindelijk een coalitieregering nodig en dat vraagt bijna zeker om partijen uit beide kampen. En dan moet er van beide kanten water bij de wijn. Belangrijker nog zijn denk ik de internationale verplichtingen die Nederland voor het behoud van biodiversiteit en klimaat is aangegaan en die elke nieuwe regering voor een enorme uitdaging gaan plaatsen. Voor mij gaat politiek over veel meer dan over ‘groot’ en ‘groei’ in landbouwland. Maar ik hoop vurig dat we na 17 maart niet vier jaar in patstelling en polarisatie terecht gaan komen. We hebben straks een sterke minister-bestuurder nodig, maar die is niet te benijden: doe het maar eens goed!