Friese veenweideboer krijgt natte voeten

Het Friese veenweidegebied moet in 2030 blijvend vernat zijn. Dat voorstel werd vanavond gepresenteerd door 6 provinciale oppositiepartijen.Melkveehouders in het Friese veenweidegebied boeren in 2030 in een blijvend vernat gebied met fors hogere slootpeilen. Ook komt er een maximale ontwikkeling van de biodiversiteit en moeten alle bedrijven grondgebonden zijn. Dat staat in het initiatiefvoorstel Fries landschap terug in balans: een trendbreuk voor natuurherstel 2030. Dit voorstel werd vanavond gepresenteerd door 6 provinciale oppositiepartijen: PvdA, D66, ChristenUnie, GroenLinks, 50+ en Partij voor de Dieren. Samen hebben ze 16 van de 43 statenzetels.Het is de vraag of het voorstel steun krijgt van de Friese coalitiepartijen CDA, VVD, SP en FNP. Die hebben in 2016 al samen met Wetterskip Fryslân de Friese Veenweidenvisie opgesteld. Foto: Anne van der WoudeDisbalans in de natuurDe initiatiefnemers komen met hun voorstel omdat er volgens hen sprake is van ‘landschapspijn’ en ‘disbalans in de natuur’. Het Friese veenweidegebied – 73.000 hectare groot – verdroogt, het aantal insecten loopt drastisch terug en de biodiversiteit neemt in hoog tempo af. Ook is de forse CO₂-uitstoot in Friese veenweidegebieden de 6 partijen een doorn in het oog. Samen met de afnemende biodiversiteit is dit het belangrijkste thema. Maar ook de inklinking van het veen – gemiddeld 1 centimeter per jaar – weegt zwaar. In het voorstel zal de inklinking in 2030 uitkomen op 0,66 centimeter voor veen zonder kleidek en 0,22 centimeter voor veen met kleidek.Ambitieuze doelenDe partijen hebben ambitieuze doelen. De CO2-uitstoot moet in 2030 gehalveerd zijn. Daarnaast gaan de slootpeilen stapsgewijs en in overleg met de sector omhoog. Er komt in 2030 geen generiek peil. Hetty Janssen, PvdA‘er en één van de initiatiefnemers noemt gewenste peilhoogtes van -20 tot -30 centimeter. Nu is dat vaak nog -90 centimeter. De blijvende vernatting betekent dat de bovenste 5 tot 10 centimeter van de bodem dan voor minimaal 30% vochthoudend moet zijn.Gevolgen voor Friese boerenDie plannen hebben grote gevolgen voor de 500 tot 1.000 boeren in het Friese veenweidegebied. Dit zijn bijna allemaal melkveehouders. Blijvend vernatte veenweides geven (fors) minder inkomsten en vragen om andere bedrijfsmodellen. Dat varieert van melkvee en natte teelten zoals lisdoddenteelt tot recreatie of de overstap op nicheproducten. Janssen: “We kiezen nadrukkelijk voor een natuurinclusieve en extensieve koers en dagen boeren uit om creatiever te zijn. En als ze het echt niet willen zullen we bedrijfsverplaatsing goed faciliteren. Bijvoorbeeld door de opzet van een grondbank.”