Fresco’s stelling

Beschouw natuurbeheer niet als ‘hoge maatschappelijke plicht’, leg de rekening bij mensen die natuur waarderen.Er zitten niet alleen landbouwdeskundologen op de universiteiten van Wageningen en Groningen, maar ook op die van Amsterdam. De bekendste daar is hoogleraar Louise Fresco. U heeft misschien wel van haar gehoord in de tijd dat ze tweede man/vrouw bij de FAO was. Ook kom je haar naam altijd weer tegen rond kabinetsformaties, als mogelijk staatssecretaris, vorige week nog. Maar zoals een goede hoogleraar betaamt, schrijft ze ook wetenschappelijke artikelen en boeken. Recent bracht ze een boek uit: Hamburgers in het Paradijs. Ik heb het nog niet gelezen, wel heb ik een uitgebreid interview er over met haar gezien. Het boek gaat over landbouw en voedselvoorziening.
Fresco mengt zich met haar boek in de discussie over de vraag of er intensiever geproduceerd moet worden om de wereldbevolking te voeden. Haar antwoord is een beetje ‘ja’, maar ze is een stuk genuanceerder dan de baas van de Wageningse universiteit recentelijk was. Voor haar is helder dat we vormen van intensieve veehouderij nodig hebben om voldoende dierlijk eiwit te kunnen produceren, maar ook dat er meer op deze wereld is dan voedselvoorziening alleen. Daarnaast ziet ze nog heel wat mogelijkheden voor extra productie omdat er veel on- en onderbenut land is. Het mechanisme daarvoor is simpel. Hoge prijzen als gevolg van toenemende schaarste zorgen dat die onderbenutte gronden in gebruik worden genomen, dat de opbrengsten verder verhoogd worden, en dat de oogstverliezen afnemen. Als econoom en geograaf ben ik het daar natuurlijk helemaal mee eens.
Er is nog een onderwerp waarmee ze in het interview komt. Haar stelling is dat natuur alleen maar waarde heeft omdat mensen de natuur waarderen. Dat is een heel ander geluid dan wat ik vaak bij ecologen hoor. Die beweren nogal eens dat natuur ook en vooral waarde in zichzelf heeft, de zogeheten intrinsieke waarde. Onzin, natuur heeft geen intrinsieke waarde. Er is alleen maar waarde als er mensen zijn die het mooi of nuttig vinden. Fresco stelt dat haar uitgangspunt belangrijk is voor de discussie over wie moet betalen voor het in stand houden van de natuur. Haar antwoord is simpel: beschouw natuurbeheer niet als ‘hoge maatschappelijke plicht’, maar leg de rekening neer bij mensen en groepen die de natuur waarderen. Dus geen filosofisch gemier over het beschermen van weidevogels, laat de liefhebbers ervan het betalen. Niet dat daarmee alle problemen van agrarisch natuurbeheer zijn opgelost, maar de verhoudingen worden wel duidelijker. Hopelijk lezen ze dit ook in Limburg, want daar heeft men dit nog niet zo begrepen. Daar heeft men een subsidieregeling ‘Mensgerichte natuur’. Alsof er andere natuur bestaat.