Fosfaatrecht koppelen aan stikstof hakt erin
Fosfaatrechten spelen een cruciale rol in het nieuwe stikstofbeleid van de regering. Wat gaat dit betekenen voor melkveebedrijven en voor de prijzen van fosfaatrechten?
De koppeling van fosfaatrechten aan stikstof in de melkveehouderij heeft grote gevolgen. De nieuwe emissienorm ligt veel lager dan de norm die nu wordt gehanteerd. Foto: Koos Groenewold
De handel in fosfaatrechten ligt helemaal stil. Zoveel onrust er eerder dit jaar was op de fosfaatrechtenmarkt, zo rustig is het nu. Toch gaan fosfaatrechten een belangrijke rol spelen in de uitwerking van het stikstofbeleid van het kabinet. Dit komt door de bedrijfsspecifieke emissienormen voor stikstof en broeikasgassen waar veehouders aan moeten gaan voldoen. Voor melkveehouders wordt deze norm gekoppeld aan het aantal fosfaatrechten.
De bedrijfsspecifieke emissienorm komt in het voorstel van het kabinet te liggen op 0,164 kilo ammoniak (NH3) per fosfaatrecht. Voor een koe met een melkproductie van 10.000 kilo per jaar is aan rechten 46,4 kilo fosfaat nodig. Vermenigvuldigd met 0,164 is dat voor deze koe dus 7,61 kilo als bedrijfsspecifieke norm voor stikstof.
Rabobank: 45% reductie
Dat is heel wat minder dan de huidige norm voor een koeplaats in een traditionele ligboxenstal met een roostervloer, die 13 kilo per jaar is. In dit voorbeeld een reductie van ruim 40%. Rabobank zegt in een reactie op de plannen dat dit betekent dat de gemiddelde ammoniakemissie uit de stal per fosfaatrecht moet dalen van ongeveer 0,3 kilo naar 0,164 kilo in 2035. Dat is een reductie van circa 45% voor het gemiddelde bedrijf.
Melkveehouders kunnen sturen op stikstofemissie door weidegang, voermaatregelen en emissie-arme staltechnieken. Andere opties om de doelen te halen, zijn vermindering van het aantal dieren en/of fosfaatrechten bijkopen.
Het ministerie raadt melkveehouders aan in de KringloopWijzer te kijken voor een eerste indicatie waar ze nu met hun eigen bedrijf staan ten opzichte van de nieuwe normen. Dit kan op www.mijnkringloopwijzer.nl.
Prijs fosfaatrechten
Wat gaat dit nieuwe beleid betekenen voor de prijzen van fosfaatrechten? Uiteindelijk wordt de prijs van fosfaatrechten bepaald door vraag en aanbod. Deze marktwerking zal worden verstoord bij uitvoering van het kabinetsbeleid. In potentie kunnen er ook nog fosfaatrechten uit de markt worden gehaald door de extensiveringsregeling (SEM), wat het aanbod verder verkleint. De SEM is tot eind juli opengesteld. Hierbij wordt echter maar €110,00 per fosfaatrecht betaald.
In juni van dit jaar kwam de prijs op €255,00 per kilo fosfaat, de hoogste prijs sinds 2018. Rabobank heeft inmiddels al aangegeven dat het meest waarschijnlijk is dat de prijs van fosfaatrechten gaat stijgen.
Sinds het vrijgeven van de handel in fosfaatrechten eind 2017 heeft de prijs van fosfaatrechten per kilo fosfaat geschommeld van nauwelijks meer dan €50,00 gedurende heel 2024 tot rond de €275,00 in de herfst van 2018. In juni 2026 kwam de prijs op €255,00.