Fosfaatdossier dwarsboomt doelen weidegang

Er is meer weidegang toepast afgelopen seizoen, maar een daling lijkt gezien het fosfaatdossier niet te voorkomen.Het weidegangnieuws dat de Duurzame Zuivelketen (samenwerkingsverband van LTO en NZO) begin december naar buiten bracht sneeuwde dit keer wat onder. Toevalligerwijs viel de publicatie samen met de bekendmaking van het fosfaatreductieplan. Dat doet echter niets af aan het feit dat ruim 300 nieuwe weiders opnieuw zorgen voor een lichte stijging van het percentage melkveebedrijven dat weidegang toepast. Inspanningen van verschillende sectorpartijen om de teloorgang van weidegang te stoppen lijken in ieder geval voor nu vruchten af te werpen. Of toch niet?Verschillende definitiesHet Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte in oktober bekend dat er juist meer melkkoeien uit de wei zijn verdwenen. Ook het aantal bedrijven dat weidegang toepast neemt volgens het CBS af (van 78% in 2014 naar 76% in 2015). Voor een gemiddelde toehoorder is een en ander moeilijk met elkaar te rijmen. De verwarring zit hem in het hanteren van verschillende definities voor weidegang. Zo baseert Zuivel NL zich op de gegevens van de zuivelondernemingen. Het CBS stelt het niveau van weidegang vast op basis van de verplichte Landbouwtelling. Op basis van de door veehouders verstrekte gegevens berekent het CBS het percentage melkgevende koeien van de totale melkveestapel, dat gedurende het weideseizoen één of meerdere dagen buiten heeft gelopen. Ook rekent het CBS geen deelweidegang mee, bijvoorbeeld door het weiden van jongvee en/of droge koeien. Dit verklaart afwijkende cijfers, maar het feit dat er bij de een sprake is van een lichte stijging en bij de ander van een lichte daling blijft moeilijk uit te leggen.De weidecijfers van de Duurzame Zuivelketen en het Centraal Bureau voor de Statistiek laten een tegengestelde trend zien. Vanaf 2012 is het aantal melkkoeien in de wei met 5% gedaald, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Afbeelding: BoerderijDierenbeschermingDe Duurzame Zuivelketen (DZK) geeft tot op heden alleen de cijfers van het aantal bedrijven dat volledige of deel-weidegang toepast. Bij de start in 2012 is dit zo vastgesteld aangezien de zuivel destijds geen inzicht had in de aantallen dieren per bedrijf. Vanaf volgend jaar gaat de DZK echter, onder meer op verzoek van de Dierenbescherming, ook het aantal koeien vermelden. Dit is nu wel mogelijk omdat de zuivelgegevens van bedrijven die wel of niet weiden kan koppelen aan de KringloopWijzer. Minder kleine weidebedijvenHet feit dat de sector vanaf volgend seizoen ook het aantal koeien gaat melden kan hen wel eens, hetzij be- of onbewust goed uitkomen. Uit CBS-cijfers blijkt, dat het juist de grote bedrijven zijn die hun koeien meer en meer permanent opstallen. Veel kleine bedrijven zullen de tand des tijds om verschillende redenen niet doorstaan en het aantal grotere bedrijven zal toenemen. Zodra de puntjes op de i zijn gezet wat betreft de fosfaatplannen gooit naar verwachting een grote groep oudere melkveehouders het bijltje erbij neer. Dit kan niet zonder negatieve gevolgen blijven voor wat betreft weidegang. De teller zal hier wat betreft het percentage bedrijven waarschijnlijk harder doorwerken dan het percentage koeien.Meer dan de helft van de bedrijven met meer dan 160 melkkoeien heeft de koeien permanent op stal. Foto: Herbert Wiggerman80% weidegang in 2020Staatssecretaris Van Dam gaat tot op heden voor 80% weidegang van de koeien in 2020. Een gevolg van een door zijn voorgangster aangescherpte eis om extra subsidie voor weidegang beschikbaar te stellen. Deze eis lijkt echter steeds verder van de realiteit af te geraken. Sterker: het is zelfs de vraag of het convenantsdoel van 80% procent van de bedrijven, of grofweg 70% van de koeien, gehaald gaat worden.Daar tegenover staat wel dat partijen steeds meer werk verzetten om bij gestelde doelen in de buurt te komen. Dat dit niet zonder gevolgen blijft, blijkt uit de ruim 300 bedrijven die afgelopen seizoen zijn gestart met weidegang. Initiatieven als de FarmWalk en het project Robot & Weiden werpen hun vruchten af.Meer aandacht in het onderwijsDaarbij krijgt het thema weidegang steeds meer aandacht in het onderwijs. Uit een enquête opgesteld door lector Beweiding Agnes van den Pol van Aeres Hogeschool Dronten, en gehouden onder 500 studenten op groene mbo- en hbo-opleidingen blijkt dat studenten opvallend positief over weidegang denken. Nagenoeg alle studenten geven aan te genieten van koeien in de wei en 75% geeft aan gevoelsmatig voorstander te zijn van het toepassen van weidegang. Deze mindset kan volgens Van den Pol-van Dasselaar van grote invloed zijn op de toekomst van weidegang in Nederland.Hogere weidepremiesOok zuivelondernemingen blijven niet stil zitten en verhogen hun weidepremies. Dit komt mede door de aantrekkende vraag naar weidezuivel. Zo streeft Albert Heijn ernaar op termijn alleen nog maar zuivelproducten op basis van weidemelk in haar schappen te hebben staan.Alle zuivelondernemingen hebben hun netto-weidepremie in 2017 verhoogd. Foto: Mark PasveerVerdere daling lijkt niet te voorkomenAlle inzet ten spijt lijkt een verdere daling van het aantal koeien in de wei, gezien de fosfaatdiscussie, op korte termijn niet te voorkomen. De vraag is hoe overheid en maatschappij op dit nieuws gaan reageren. Een stabilisering na deze geforceerde daling lijkt echter niet ondenkbaar. Zowel in euro’s als in motivatie worden belangrijke stappen gezet. LTO-vakgroepvoorzitter Kees Romijn lijkt te kunnen leven met deze gedachte. Het gaat volgens hem om het signaal dat je als sector uitzendt en niet alleen om de harde cijfers.Romijn: 'Verplichte weidegang voorkomen'. Lees het interview.Harm Wiegersma, voorzitter van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, denkt zelfs dat een verdere stijging van de weidepremies het aantal weidebedrijven weer kan laten toenemen. De prikkel om voor maximale melkproductie te gaan, is er vanwege de fosfaatregels op veel bedrijven volgens hem wel uit. “Wat als ook FrieslandCampina netto een dikke € 2 per 100 kilo melk voor weidegang gaat betalen”, aldus Wiegersma.