Felix Rottenberg: ‘Boeren inspireren mij’

Voor de achtste keer vindt dit voorjaar de serie landbouw- en voedseldialogen in de Rode Hoed plaats. Felix Rottenberg – voorheen PvdA-voorzitter – leidt alle debatten. Dat dus al acht jaar lang. Een mooie en inspirerende klus, vindt hij. Hij kijkt nu al uit naar volgend jaar.Nog elke keer is Felix Rottenberg (59) verbaasd. Weer is een flink aantal boeren naar de Rode Hoed in Amsterdam gereisd om mee te praten over vernieuwing in de voedselsector. Ze gaan in gesprek met wetenschappers, milieubeschermers en kritische consumenten. De boeren leggen uit, luisteren naar argumenten van hun opponenten, overwegen de aangedragen oplossingen en, ook dat, worden soms boos over zoveel onbenul. Maar het gebeurt allemaal in een constructieve sfeer. Rottenberg – hij was eerder directeur van debatcentrum De Balie en voorzitter van de PvdA – is dit jaar voor de achtste keer gespreksleider van de serie landbouw- en voedseldialogen. Deze debatten worden elk voorjaar in de Rode Hoed in Amsterdam gehouden. Hij heeft inmiddels tientallen bijeenkomsten in goede banen geleid. Felix Rottenberg: “Vijanden worden niet ineens vrienden. Dat kost tijd.” - Foto: Michiel WijnberghRottenberg fungeert overigens niet als technisch voorzitter die de tijd in de gaten houdt en sprekers aan- en afkondigt. Integendeel, hij stuurt en commentarieert. “Een prachtige klus,” zegt hij. “Vooral vanwege de boeren in de zaal. Iedereen heeft een mening over voedsel en landbouw. Dat is tamelijk makkelijk. Maar voor boeren is het een ambacht, én zij moeten hun brood verdienen op hun bedrijf. Fantastisch als zij de moeite nemen om naar Amsterdam te komen en zich dan ook nog kwetsbaar opstellen. Gangbare boeren, biologische boeren, natuurboeren; ik zie ze allemaal in de zaal.”Lang geleden was hij directeur van debatcentrum De Balie. Met zijn team organiseerde hij debatten over politiek en cultuur. Het had allemaal niets te maken met het platteland, laat staan met landbouw. “We stonden met ons gezicht naar de stad en met onze rug naar het ommeland. Wisten niet wat daarbuiten allemaal gebeurde, terwijl boeren toch aan de basis staan van de voedselproductie. Toen ik dat begon te beseffen, heb ik mijn blik verruimd. Ik ben nu erg betrokken bij de agrarische sector en zie dat er ontzettend veel verandert, meestal in positieve richting.”Samen naar oplossingen zoekenHebben al die dialogen wat opgeleverd? Zeker, zegt Rottenberg. “Toen wij acht jaar geleden met de series in de Rode Hoed begonnen, was er helemaal geen dialoog tussen boeren, consumenten en wetenschappers. Dat waren allemaal gescheiden circuits. Nu zoeken deze partijen samen naar oplossingen om de landbouw duurzamer te maken, op een manier dat de producenten een redelijke boterham verdienen. Daar hebben wij een steentje aan bijgedragen.”Het gaat allemaal trager dan hij zou willen. “Bodemvruchtbaarheid, biodiversiteit, dierwelzijn, steeds meer boeren zijn ermee bezig. De overheid, maatschappelijke organisaties en de agrarische sector, alle betrokkenen willen af van de vervuilende landbouw. Maar laten we niet ongeduldig zijn. Voor een echte verandering is tien jaar te kort. Kom over vijftien jaar nog maar eens terug, ik weet zeker dat dan enorme stappen voorwaarts zijn gezet. Op alle bedrijven. De voorlopers wijzen de weg.”Ruzies sussenRottenberg is de afgelopen jaren ook ingehuurd door de provincie Brabant. Het was zijn taak om de ruzies tussen landbouw, overheid, burgers en milieubeschermers te sussen en gezamenlijk te zoeken naar oplossingen. Dat lijkt niet helemaal gelukt. Rottenberg: “Er wordt weer met elkaar gepraat en dat is al heel wat. Vijanden worden niet ineens vrienden. Logisch, want het gaat hier om keiharde belangen, inkomens en machtsposities.”In de lopende serie kwamen vernieuwers aan het woord, onder wie een aantal agrarische ondernemers. “Voorlopers, maar bepaald geen zonderlingen. We hadden meer agrariërs kunnen uitnodigingen om hun verhaal te doen. Steeds meer boeren beseffen dat zij een grote verantwoordelijkheid hebben voor de bodem en ook voor de gezondheid van de consument. Noem het rentmeesterschap, een calvinistisch begrip, maar ik gebruik het graag.”‘Wageningen als gids’Hij kijkt uit naar de volgende serie voedseldialogen. “We beraden ons nog over het thema. Ik zou graag stilstaan bij de mogelijke rol van Wageningen bij de broodnodige veranderingen in het mondiale voedselsysteem. De universiteit kan daarbij de weg wijzen, Wageningen als gids.”De lopende serie landbouw- en voedseldialogen eindigde zaterdag 13 mei in de Rode Hoed. Zie www.rodehoed.nl.Lees ook de interviews met sprekers van maart 2017:Welmoed Deinum (biologisch-dynamisch melkveebedrijf)Mark Shepard (bedrijf op basis van een meerjarig agro-ecologisch systeem)Adrian Langereis (melkveehouder en een van de initiatiefnemers van het Boerengilde)Geert van der Veer (ontwikkelaar van de Herenboerderij in Boxtel)