Ethyleen mogelijk alternatief voor Chloor IPC

Het natuurlijke plantenhormoon ethyleen remt de kieming van aardappelen. Bij fritesaardappelen legt Restrain in een nieuwe campagne de focus op 3 rassen.Ethyleen kan een alternatief zijn voor Chloor IPC (CIPC) om fritesaardappelen in de bewaring kiemvrij te houden. Omdat de toelating van CIPC als kiemremmer op de nominatie staat om ingetrokken te worden, is er hernieuwde belangstelling voor ethyleen als kiemremmer.Een kist Markies fritesaardappelen. Na 7 maanden in de ethyleenbewaring zijn de eerste kiempjes net zichtbaar. - Foto: Peter RoekRestrain, het bedrijf dat bewaring met ethyleen ontwikkelt, heeft goede ervaringen met de toepassing in de fritesrassen Fontane en Markies en met het chipsras VR808. Binnen het huidige aardappeltoedieningsprotocol van Restrain zijn nog niet alle industrierassen geschikt om met ethyleen te worden behandeld. Kiemremming met ethyleen lukt met andere rassen wel, alleen onder bepaalde omstandigheden gaat de toepassing bij een aantal rassen soms ten koste van de bakkwaliteit.➢ Kosten vergelijkbaar met CIPC➢ Wereldwijd wordt een miljoen ton aardappelen met ethyleen kiemvrij gehouden. Nederland is terughoudend➢ Bij pootaardappelen zorgt een ethyleenbehandeling voor meer stengels en een betere knolzettingVan Bintje bijvoorbeeld is duidelijk dat het minder geschikt is om met ethyleen te bewaren. Gezien het krimpende areaal van dit ras gaat Restrain daar volgens directeur Dirk Garos geen onderzoek meer naar doen. Voor andere belangrijke fritesrassen, zoals Agria en Innovator, wordt nog gezocht naar het optimale bewaarregime.16 rassen in onderzoekRestrain onderzocht afgelopen seizoen op WPR proefbedrijf Westmaas 16 verschillende industrierassen. Naast de bestaande rassen worden ook nieuwe rassen in het onderzoek meegenomen. Voor de proef worden monsters uit dezelfde partij behandeld met CIPC of ethyleen. In de loop van het bewaarseizoen wordt 5 of 6 keer een monster uit alle partijen genomen. Daarvan wordt het aantal kiemen en de hoeveelheid gevormde kiem bepaald. Ook wordt iedere keer een bakkleurtest gedaan. Bij de tests in maart en april bleek de bakkleur-index bij Restrain iets hoger uit te vallen dan die bij CIPC, de frites en chips worden iets donkerder. De bakkleur valt echter nog ruim binnen de normen die de industrie stelt.Speciale generatorVoor de toepassing van ethyleen werkt Restrain met een zelf ontwikkelde generator. Deze maakt in de bewaring ethyleen uit ethanol. Volgens Dirk Garos is voor dit systeem gekozen uit veiligheidsoverwegingen. Bij een hoge concentratie is ethyleen namelijk explosief. Doseren uit gasflessen geef het risico dat bij gaslekkage de concentratie in de schuur te hoog oploopt. De capaciteit van een generator is zodanig dat de concentratie van het gas nooit tot gevaarlijke waarden op kan lopen.

De opstelling van de Restrain-generator op WPR proefbedrijf Westmaas. Technisch manager Paul O’Connor van Restrain controleert op het display van de generator de ethyleen- en CO2-concentratie in de bewaring. - Foto: Peter RoekRestrain rekent voor het gebruik van een generator dit jaar € 2,65 per ton aardappelen in de bewaring. Daarnaast komt er voor iedere sensor eenmalig € 195 bij aan calibratiekosten. De kosten voor het gebruik van ethanol komen daar bovenop, deze zijn variabel. Technisch specialist Paul O’Connor rekent voor een bewaring tot april met een gemiddeld verbruik van 70 tot 100 liter ethanol per 1.000 ton aardappelen. In schuren met minder goede afdichtingen waaruit ethyleen weglekt, zal het verbruik wat hoger zijn. Bij een prijs van € 10 per liter ethanol komt er globaal € 1 per ton aardappelen bij. Bij elkaar een bedrag van € 3,65 per ton.Ter vergelijking: de kosten voor een CIPC-behandeling lopen uiteen van € 2,50 per ton aardappelen voor een toediening bij het inschuren tot € 4,20 per ton wanneer alleen gegast wordt. Bij alternatieve middelen komt de prijs voor kiemremming in de lange bewaring al snel uit op € 15 tot € 20 per ton.De werking van Restrain is gebaseerd op de juiste concentratie ethyleen op het juiste moment in de bewaarperiode. Door de ethyleenconcentratie gedurende het bewaarseizoen goed te sturen, blijven de aardappelen tot het eind kiemvrij zonder negatieve gevolgen voor de aardappelkwaliteit.Voor alle rassen houdt Restrain tot nu toe hetzelfde toedieningsprotocol aan. Onderzocht wordt nog of voor andere rassen een ander toedieningsprotocol beter zou zijn.Ethyleenbewaring in Nederland nog nauwelijks opgepaktVolgens Restrain-directeur Dirk Garos wordt jaarlijks wereldwijd al een miljoen ton frites-, chips- en zetmeelaardappelen met ethyleen kiemvrij gehouden.In Nederland wordt Restrain in consumptieaardappelen echter nog nauwelijks op praktijkschaal toegepast, omdat de werking van CIPC bekend is en daardoor bij gebruikers tot nu toe de voorkeur heeft.Aardappelteler Piet van Dijk in Emmen (Dr.) heeft goede ervaringen met Restrain in pootaardappelen en bewaarde vorig jaar een restpartij fritesaardappelen tot maart onder ethyleen. Dat ging zo goed dat hij komend seizoen zo’n 1.200 ton Fontane-fritesaardappelen met hulp van Restrain tot in maart gaat bewaren.Aardappelcoöperatie Nedato testte het systeem volgens directeur Wim van de Ree een jaar of 10 geleden uit voor het gebruik in tafelaardappelen, omdat CIPC een negatieve invloed heeft op de schilkwaliteit van de tafelaardappelen. Voor aardappelen in het winkelschap bleek de duurwerking van ethyleen niet lang genoeg. Daarom is Nedato ermee gestopt. Toen is ook gekeken naar de toepassing in fritesaardappelen. Over de kiemremming was volgens Van de Ree geen discussie, die is goed. Alleen de bakkwaliteit was toen een issue.Fritesfabrikant LambWeston doet volgens Potato Manager Marc Verhooren geen proeven met ethyleenbewaring in Nederland. In Engeland loopt wel een proef, omdat de kiemremmer 1,4-Sight daar geen toelating heeft. Ook Aviko Potato heeft volgens agronoom Wiert Wiertsema geen ervaring met fritesaardappelen die onder ethyleen bewaard zijn. Wiertsema zag wel goede resultaten van ethyleen in pootaardappelen om de kieming te stimuleren.Kiemremmingsspecialist Josef Backx van toeleverancier Profyto-DSD in Emmeloord (Fl.) heeft ook geen ervaring met het gebruik van ethyleen in fritesaardappelen. Dat heeft er ook mee te maken dat Restrain de begeleiding helemaal in eigen hand wil houden. Volgens Backx is het technisch goed mogelijk om met alternatieve middelen ook zonder Chloor IPC aardappelen tot in juni kiemvrij te bewaren.Iedere bewaarplaats geschiktDe Restrain-generator houdt de ethyleenconcentratie op peil. De gebruiker hoeft alleen maar te zorgen voor voldoende ethanol. Ethyleen is dynamisch en net zo zwaar als lucht, het verdeelt zich daarom snel doorde hele bewaring. Overal waar lucht komt, komt ook ethyleen. Daar is geen ventilatie voor nodig. Iedere bewaarplaats is volgens O’Connor geschikt voor ethyleentoepassing. Een beetje lekken is zelfs wel goed om ervoor te zorgen dat de CO₂-concentratie niet te hoog wordt. Doordat ethyleen zichzelf goed door de ruimte verdeelt, kan de generator overal in de bewaring neergezet worden. Het apparaat heeft alleen een stroomaansluiting nodig.De Restrain-generator. Deze heeft alleen een stroomaansluiting nodig. De benodigde ethanol zuigt de generator zelf uit het voorraadvat. De generator kan ook op de bewaarcomputer aangesloten worden. - Foto: Peter RoekDe vierde generatie van de Restrain-generator heeft naast een ethyleensensor ook een CO₂-sensor, een temperatuurmeter en een meter voor de relatieve luchtvochtigheid. De generator kan ook aangesloten worden op de bewaarcomputer, zodat de generator stopt zodra de luiken open gaan om te ventileren.Het door Restrain ontwikkelde toedieningsprotocol start wanneer de aardappelen droog en op bewaartemperatuur zijn. De concentratie in de bewaring wordt via een ‘slow start’ over een periode van 21 dagen opgevoerd naar de gewenste concentratie. Een rustige start is nodig omdat een aardappel anders vrij heftig reageert op het hormoon ethyleen. Een rustige start beperkt ademhalingsverliezen en voorkomt hoge CO₂-concentraties. Restrain houdt een maximale CO₂-concentratie aan van 0,25%.Het ventilatieregiem is niet anders dan bij bewaring zonder ethyleen. Elke dag verse lucht heeft geen negatief effect op de werking van ethyleen.Voor een goede werking houdt Restrain aan dat de aardappelen 50% van de dag bloot moeten staan aan de juiste concentratie ethyleen. Bij de toediening zit wel een speling van 3 dagen. Zo lang blijft het middel in de knol werkzaam. Wanneer een gebruiker vergeet om ethanol bij te vullen of wanneer een storing optreedt, heeft dat niet meteen gevolgen voor de werking. Een voordeel van de snelle afbraak is dat er geen residu in de aardappelen achterblijft en dat na toediening geen wachttijd in acht genomen hoeft te worden voor verwerking of consumptie. Dat geeft flexibiliteit in het moment van leveren.Toedienen van CIPC via heetverneveling. De toelating van dit middel als kiemremmer staat op de nominatie om ingetrokken te worden. - Foto: Ton KastermansDe snelle afname van ethyleen in de knol is volgens Garos ook het nadeel van het gebruik van ethyleen. Voor tafelaardappelen die via het schap van de supermarkt de weg naar de consument vinden, is de nawerking kort. Een week na het uitschuren moeten de aardappelen geconsumeerd zijn, omdat de kieming dan op gang komt. In Nederland is de doorstroomsnelheid tussen uitschuren en consumptie volgens Garos zo’n 14 dagen, dat is voor met ethyleen bewaarde aardappelen niet snel genoeg. De Engelse aardappelinpakker Greenvale, het zusterbedrijf van Restrain, levert aan Engelse supermarktketens wel met ethyleen kiemvrij gehouden tafelaardappelen. Ook het Franse Carrefour verkoopt aardappelen die met ethyleen zijn behandeld. Deze supermarkten stellen hoge residu-eisen en door een grote omloopsnelheid levert de relatief korte nawerking geen problemen met vroegtijdige kiemvorming op.