Dorsen als een Fransman

De graanoogst komt onder Zuid-Europese omstandigheden binnen. Net als de opbrengst. Mooie kwaliteit, maar minder kilo’s dan Nederland gewend is.Wat de graanoogst betreft kan het eigenlijk niet mooier. De oogst dient zich mooi gespreid aan en zonder uitzondering komt het graan droog en met een optimale kwaliteit binnen. In de tarwe zijn de hectolitergewichten opvallend hoog. Dik in de 80 hectolitergewicht is bepaald geen uitzondering. Veel boeren die Boerderij in de verschillende delen van Nederland tegenkwam, melden dat ze het al door hadden toen ze met de eerste vracht van het land af reden.Op een 19 tons kipper tikte hij ruim 21 ton aan de weegbrug af“Als je de trekker en de kipper een beetje kent, kon je al voelen dat er gewicht op de kipper zit,” vertelt Toon de Schutter uit het West Brabantse Heiningen. Op een 19 tons kipper tikte hij ruim 21 ton aan de weegbrug af. Dat was hem in de tarwe nog nooit eerder gebeurd. Ook nog een vracht afgeleverd met 11,1% vocht. “Ook nog nooit meegemaakt, en ik wist eigenlijk ook niet dat het kon,” vertelt de Brabander die daar aan toevoegt blij te zijn met mooi weer, maar toch ook wel verlangt naar een paar mooie regenbuien.Lees onderaan dit artikel reportages van 3 akkerbouwers.Moeite tegen de brug op te komenTonie Timmermans uit Raamsdonksveer moet met zijn kipper tegen de brug op om de Bergsche Maas over te komen en wist ook al bij zijn eerste vracht dat er gewicht in de tarwe zit. “Ik ken mijn trekker en kipper”, stelt Tonie, die zijn ouders helpt bij de oogst, maar klaarstaat om ook in het bedrijf in te treden. De trekker moest er tegen de brug op gewoon een beetje extra aan werken. De familie Timmermans heeft er inmiddels 12 hectare af. De opbrengst varieert wat tussen 9 en 9,5 ton per hectare. 12,1% vocht stond er op het briefje van de laatste vracht._{Artikel gaat verder onder de foto‘s.}
Toon de Schutter uit Heijningen spant in om te starten in Meeting wintertarwe voor de biscuit. Meelhandel de Jong in Steenbergen betaalt daar zo’n 1,5 cent extra voor. - Foto: Peter Roek Kort stro op de Meeting. Een stukje bij een composthoop wordt gehakseld, het stro is los van het land verkocht. - Foto: Peter RoekOpbrengst moeilijk te bepalenZolang de oogst er nog niet helemaal af is, is het moeilijk om al nauwkeurig te bepalen hoe het zit met de opbrengst. Vooral in het noorden slaan veel telers het graan zelf op en dat gaat meestal ook pas bij afleveren over de weegbrug. Maar dat het gemiddeld genomen geen topopbrengst wordt, dat is nu al wel duidelijk. Toch, zeker in de wintertarwe, valt het veel telers gerekend naar de droogte tijdens de korrelvulling niet tegen. 10 en 11 ton per hectare is er in de wintertarwe wel geoogst, maar van 7 ton per hectare is er ook. Tussen 8,5 en 9 ton per hectare is voor veel telers de realiteit voor het gemiddelde dat ze dit jaar gaan halen. Daarbij aangetekend dat het gemiddeld genomen in het noorden beter uitpakt dan in het zuiden. Over de hele linie toch zeker 10 tot 15 % minder kilo’s laat Aart den Bakker namens Agrifirm weten. Op de Limburgse zandgronden varieert de tarweopbrengst sterk. Op sommige percelen krap 5 tot 6 ton terwijl de betere percelen opbrengsten van ruim 8 ton lieten noteren._{Artikel gaat verder onder de foto‘s.}
Het is dit jaar relaxt graan ontvangen. Bij CZAV in Dinteloord noteerde het monsterapparaat vorige week maandag al vroeg in de middag 12,6% vocht, 86,3 hectolitergewicht en 36 graden! - Foto: Peter Roek Loonbedrijf Bruggers draaide vorige week dinsdag bij de familie Boels in Vlagtwedde stro van Laureate zomergerst in rollen. Dat is van de vroegste zomergerst in de regio. Rond 7 ton opbrengst kwam er van het land. De gerst gaat naar Agrifirm die voor het vocht per leverancier met een daggemiddelde werkt. Dat kwam uit zo net tegen de 15%. Achter de combine is het stro nog wat groenig, een dag later is dat al heel wat anders. - Foto: Jan Willem van VlietGeen brandDe graanoogst verloopt opvallende relaxt. Geen rijen met kippers voor de weegbrug, geen hectiek van het optrommelen van los personeel, omdat het tegen het einde van de middag opeens toch nog los gaat en alles waar wielen onder zit gaat rijden. Leendert van Valen is vestigingsleider bij CZAV in Dinteloord (N.-Br.) en viel vorige week, toen hij terug kwam van vakantie, met zijn neus in de boter. Het graan komt 2 tot 3 weken eerder binnen dan normaal. Waar het anders nogal eens schakelen is om los ingehuurde krachten te coördineren, komt het graan dit jaar mooi geleidelijk binnen en geeft dat ook rust. Gaat er een keer wat kapot of valt er een vrachtwagen uit dan is het niet meteen paniek.Niet druk op het landHet is ook niet opvallend druk in het land. Waar maaidorsers anders tegen de avond vaak pas stoppen wanneer het te taai wordt, zijn er die er tegen het donker een punt achter zetten, omdat er morgen weer een dag is. Met ’s morgens om 10 uur al 28 graden op de thermometer kan het dorsen ook al voor de middag beginnen. “Het staat niet in brand” zeggen telers die het wel bevalt dat het ook eens een keer mooi geleidelijk gaat. Maar die er af en toe ook aan toevoegen wel aan een beetje rust toe te zijn wanneer ze een aantal regenhaspels hebben staan.Dat niet in brand staan is ook maar betrekkelijk, want hoewel de foto’s en de filmpjes van brandende machines of graanpercelen uit Oost Europa al enkele weken geleden het internet over gingen, is er in Nederland ook al op verschillende plaatsen wat in de hens gegaan. Ieder jaar brandt er wel ergens een pers of een maaidorser af, maar dit jaar betekent iedere vonk de kans dat een heel perceel er ook meteen aan gaat._{Artikel gaat verder onder de foto‘s.}
Kenmerkend dit jaar zijn de zware korrels, dus hoge hectolitergewichten. - Foto: Jan Willem van VlietZeker op de klei is in heel Nederland de grond flink gescheurd. Een zegen voor de structuur en ideaal om wat aan diepe grondbewerking te doen. - Foto: Anton DingemanseNoorden nog volop in de tarweDe graanoogst dient zich gespreid aan. Een beetje als gewoonlijk is in Limburg het graan al een week van het land. Het zuidwesten en rivierengebied volgt daar kort op. In de Wieringermeer is het pas vorige week goed begonnen en in het Friese Bildt kwam het pas in de loop van de week op gang. Flevoland heeft inmiddels het meeste er ook wel af. In Groningen ging in de loop van vorige week ook heel wat wintertarwe van het land, maar toch stond er aan het begin van de week ook nog een enkel perceel koolzaad.Verschillende rassenDe verschillen in oogstdata worden bepaald door de regio, maar ook door de rassen en de zaaidata. Vooral in het noorden is er meer zomertarwe gezaaid en die komt pas deze week eigenlijk in beeld om te oogsten. In de zomertarwe wordt de meeste opbrengstderving door droogte verwacht. Die heeft het het grootste deel van zijn groeiperiode erg droog gehad. In het veenkoloniale gebied groeit de meeste zomergerst. Die is door het koude en natte voorjaar op heel verschillende data gezaaid. Begin vorige week kwam de eerste zomergerst mooi van het land, maar de meeste gerst was toen nog niet klaar om te dorsen. Enkele percelen stonden er vorige week zelfs nog groen als prei bij. Dat heeft dus nog wel minstens een week nodig. Opbrengsten zijn geen toppers, maar ook niet slecht laat Agrifirm weten. Kwaliteit is mooi._{Artikel gaat verder onder de foto‘s.}
De kleine pakjes zijn in de minderheid, maar helemaal verdwijnen zullen ze nooit. De familie Dekkers uit Sprang Capelle haalt met vereende krachten een aantal vrachten stro van het land bij Raamsdonk. Dat is bestemd voor de schapen en de potstal voor het vleesvee. Vanmiddag om 3 uur begonnen vertelt Dekkers, toen was het warm zat. Tegen 8 uur s’avonds met wat wind is het wel uit te houden op de wagen. - Foto: Peter Roek Het lijkt of er iemand flink de weg kwijt is, maar Arnold Martens van het gelijknamige loonbedrijf in Oudenbosch maakt met 3-D GPS een nauwkeurige hoogtekaart van een perceel bij Stampersgat. De gegevens gaan op kantoor in een computerprogramma en in overleg met de opdrachtgever wordt er dan een plan gemaakt om te kilveren. Kilveren, diepploegen, draineren; 2018 is dé zomer om het aan te pakken. - Foto: Peter RoekDroog, blank, voldoende volgerstDe opbrengst van de brouwgerst van de Limburgse Triligran telers wisselt dit jaar zeer sterk. Op een enkele vracht na is het eiwitgehalte van rond de 10-11% in orde. Het volgerst percentage is met 90 tot 99% hoger dan vorig jaar. Het al dan niet geconfronteerd worden met forse regen in mei is terug te zien in de opbrengsten. De akkers die ‘gespaard’ werden van de forse buien halen nu een opbrengst van ruim 5 ton. Terwijl van de zwaardere gronden, die bovendien forse regen buien kregen, tot 9 ton per hectare brouwgerst is geoogst. De Triligran-telers hebben ruim voldoende geoogst om de Gulpener brouwerij de komende 12 maanden van brouwgerst te voorzien. Spelt heeft ook met 7 tot 8 ton een goede opbrengst.Mooi stroKomt het graan mooi van het land, dan komt ook het stro mooi van het land. De enige manier om dit jaar het stro te verpesten is door met nog wat groen in het zwad het meteen na het dorsen in het pak te slaan, maar in principe komt alle stro mooi blank binnen. In Nederland werd de laatste jaren steeds meer stro gehakseld. Met de droogte van dit moment trekken de stroprijzen wat aan en nu het zo droog is hebben akkerbouwers ook minder bezwaar tegen een grootpakpers en bijbehorend materiaal op het land._{Artikel gaat verder onder de foto‘s.}
Loonbedrijf Hartmann start dit jaar met graanoogsten met een nieuwe Shelbourne-arenstripper. Het betreft percelen in korenwolfbeschermingsgebieden waar ter bescherming van dit beestje het stro langer blijft staan. - Foto: Guus QueisenLoonbedrijf Klok vorige week maandag bij Heenvliet (Z.-H.) in actie met een splinternieuwe Deutz Fahr C9306. 8,5 ton per hectare met 14,8% vocht komt er af. - Foto: Peter RoekHogere stroprijzen“We zijn lekker druk”, zegt Willem Bouwman van Stouten Fourage in het Zeeuwse Bruinisse (Zld.). De stroprijzen zijn wat aangetrokken, maar uit de pan rijzen doet het niet. Gesneden tarwestro gaat weg voor veevoer, maar het meeste is toch bedoeld voor strooisel. Uit Frankrijk komen de normale hoeveelheden stro. Hoewel de Franse boeren inmiddels wat meer stro onder dak op kunnen bergen en dus afland ook minder haast hebben. Geperst op de auto geleverd is er voor € 80 en € 90 per ton verkocht, maar € 100 is er ook betaald. Er is niet zozeer extra vraag naar gerststro voor veevoer. Dat prijsniveau zit vrijwel gelijk op dat van tarwestro. Graszaadhooi is allicht ook wat in prijs aangetrokken, maar spectaculair is dat niet.Nieuwe ronde, nieuwe kansenNa de oogst gaan de gedachten alweer naar het volgende jaar. Wat het tijdstip op de kalender betreft is het een ideaal jaar om een mooie groenbemester te telen. Maar wat is wijsheid als het zo droog is? Op de zware Groningse klei zijn de eerste percelen alweer geploegd en ondanks de droogte ging dat ook nog best goed. Mooi verbrokkelde grond in plaats van taaie glimmende riemen. De drainagebedrijven kunnen al vroeg het land op en voor grondverbetering als kilveren, woelen of diepspitten is nu de kans om dat te doen. En dat gebeurt ook volop.

Ondanks dat verlangt iedereen wel naar een paar flinke buien. Plaatselijk zijn die ook al gevallen, soms meer ineens dan je lief is, maar wat de graanoogst betreft kan het inmiddels niet meer stuk. Gecorrigeerd naar 15%, 10 ton per hectareLieven Braber dorste vorige week 8 hectare Kelvin op een perceel kleigrond dat varieert van 25 tot 40% afslibbaar.Het gewas staat er mooi op en Braber verwacht ook wel een redelijke opbrengst.9.800 kilo per hectare bij 12,5% vocht en een hectolitergewicht van 85 wordt de uitslag. Gecorrigeerd naar 15% vocht komt het dan net op 10 ton per hectare._{Artikel gaat verder onder de foto.}Naam: Lieven Braber. Woonplaats: Stad aan ’t Haringvliet. Bedrijf: akkerbouwbedrijf, 60 hectare, aardappelen, uien, suikerbieten en granen. - Foto: Peter RoekBraber zaaide zijn wintertarwe in aardappelland. “Daar stond ik vorig jaar in september nog met de kraan in om water af te laten”, vertelt de Zuid-Hollandse akkerbouwer. In het voorjaar was er ook nog wel waterschade, maar achteraf valt de opbrengst toch nog mee. Er zit niet bijster veel stro op, maar de aren staan er wel dik op en het gewas bleef goed gezond waardoor hij er ook wel een goede verwachting van had. De loonwerker rijdt de tarwe er af met een moderne maaidorser, maar die heeft geen opbrengstmeting. De opbrengst wordt er ook niet anders van, maar het zou wel interessant zijn om inzicht te krijgen in eventuele verschillen in het perceel.BeregenenHet stro wordt gehakseld, dat doet Braber inmiddels al 20 jaar. Dorsen is dit jaar een fluitje van een cent, maar verder houdt beregenen hem ook al enkele weken aan het werk. Dat is zowat dagelijks werk en met de “nachtdienst” er bij begint dat afgezien van de kosten toch ook te vervelen. Zoet water is er rond Stad aan ’t Haringvliet nog wel beschikbaar, maar op veel plaatsen in het zuidwesten is dat een sterk beperkende factor.Artistiek dorsenThijs de Boer begon vorige week zondag aan de graanoogst. Het gaat lekker relaxt vanwege het stabiele weer en dat komt goed uit als er plekken met zomertarwe in een perceel zitten.De Boer maakt bij het dorsen van zijn perceel Benchmark een patroon dat op een Oldambster variant van een schilderij van Mondriaan lijkt. Het perceel heeft nogal wat last van verzopen plekken gehad. Bij het zaaien was het ook al nat genoeg stelt De Boer, de winter was nat en er zitten nogal wat verzopen plekken in waar zomertarwe is gezaaid. Dat zijn stukken die er toch nog redelijk bij staan, maar waar hij nu met de maaidorser omheen moet. Hoewel de opbrengst hem nog niet tegenvalt. Toch nog wel rond de 9 ton. Allicht komt het mooi droog binnen._{Artikel gaat verder onder de foto.}Naam: Thijs de Boer (39). Woonplaats: Steendam. Bedrijf: akkerbouwbedrijf 75 hectare, inclusief loonwerk 120 hectare graan te dorsen. - Foto: Jan Willem van VlietBod van € 100 per tonDe korrel in de Benchmark is hard en droog, het stro is nog groen. Dat moet nog twee dagen blijven liggen en dan gaat het in grote pakken. Hoewel de Boer al € 100 per ton geboden kreeg voor dit stro gaat het eerst de schuur in. De teler hoopt op een hogere prijs later dit seizoen. De Boer verwacht toch nog wel tegen de 5 ton stro per hectare bij elkaar te persen. Daarna zou er groenbemester in moeten, maar zo droog als het nu is lijkt dat een kansloze actie. Er zit anderhalve meter zware klei, dan begint het veen. De grond ligt als een legpuzzel gescheurd en je kunt letterlijk de kolommetjes van grond die dat heeft gevormd, heen en weer wiebelen. Te droog voor groenbemester, maar voor de grond beter dan 3 weken vorst besluit De Boer, die al met al niet ontevreden is over zijn graanoogst. Dorsen en persen doet de Groningse akkerbouwer zelf. Voor een deel ook bij derden.Vroeg gezaaid, vroeg geoogstBert Eurelings was in de Wieringermeer een van de eersten die wintertarwe dorste. De opbrengst viel mee.Dit jaar is de eerste keer dat ik Cellulle teelde vertelt Eurelings. Het is een nieuw ras en ook een vroeg ras dat hij al vroeg had gezaaid. Daarom was die ook als eerste klaar om te oogsten. Korte aren met kort stro viel hem op, maar de 4,5 hectare Cellulle viel hem mee met ruim 10 ton opbrengst per hectare. Hectolitergewicht van 80 tot 82 was ook goed. Vocht was wisselend. 14,2% voor de droogste vracht, maar er was ook nog een vrachtje met 16,5% bij. En dat was niet de eerste vracht die van het land ging._{Artikel gaat verder onder de foto.}Naam: Bert Eurelings (54). Woonplaats: Wieringerwerf. Bedrijf: akkerbouw met granen, bieten, aardappelen en 20 hectare wintertarwe. Dorsen doet Eurelings zelf. - Foto: Lex SalverdaTabascoDe Wieringermeer en ook het bedrijf van Eurelings kent bonte grond en dat verklaart ook het verschil in vocht. Hoewel Eurelings het zelf ook niet goed kan verklaren, bleek de tarwe op de lichtere stukken juist wat vochtiger te zijn dan op de zwaardere stukken. De Tabasco was begin vorige week nog niet goed om te dorsen, maar met het aanhoudend warme en droge weer is dat alleen maar een kwestie van geduld. Meestal laat Eurelings het stro hakselen, maar dit jaar is het verkocht. De stroprijs is goed en door de droogte heeft de grond ook niks te lijden van het transport. Daarna toch maar groenbemester zaaien, onder andere ook vanwege de vergroeningseisen. Maar hoewel het droge weer ideaal is voor de graanoogst, zijn een paar mooie regenbuien wel meer dan welkom.Medeauteur: Martin Smits