Discussie geborgde zetels laait weer op

De geborgde zetels in de waterschappen zijn een terugkerend onderwerp van discussie. Een adviescommissie stelt dat ze afgeschaft kunnen worden, de geborgden zijn hier niet blij mee.Vertegenwoordigers van natuur, landbouw en bedrijfsleven zijn tot op de dag van vandaag verzekerd van zeggenschap in het algemeen bestuur van de waterschappen. Deze geborgde zetels zijn ingesteld, omdat partijen die belang hebben bij goed waterbeheer, daar ook voor betalen en dus zeggenschap zouden moeten hebben. In jargon: de trits ‘belang, betaling, zeggenschap’. Functionele karakter waterschappenDe discussie rondom de geborgde zetels is vaker onderwerp van gesprek geweest. Minister Cora van Nieuwenhuizen stelde naar aanleiding van vragen uit de Tweede Kamer over de mogelijkheden van aanpassingen van het stelsel van geborgde zetels, de adviescommissie Geborgde Zetels in. In 2015 werd hier ook onderzoek naar gedaan door de Adviescommissie Water. Toen was het oordeel nog: ‘Het past goed bij het functionele karakter dat de waterschappen nog steeds hebben’.Onderdeel betalingDe adviescommissie schrijft in haar rapport ‘Geborgd gewogen’ dat het onderdeel betaling in de trits steeds minder tot de realiteit behoort. De categorie Ongebouwd, waar boeren onder vallen, betaalde in 1995 34% van de watersysteemheffing, in 2018 is dit 11%. De categorie natuurterreinen betaalde in 2018 zelfs slechts 0,2% van het watersysteembeheer. Het gros van de kosten worden gedragen door de ‘ingezetenen’, oftewel de bewoners van het werkgebied van de waterschappen. Bovendien worden de belangen van de drie groepen belanghebbenden niet vergeten door de overige leden van het waterschapsbestuur, die via verkiezingen een plek bemachtigen. Conclusie van de commissie: de zetels kunnen wel afgeschaft worden. Ook de werkgevers vinden de geborgde zetels van waardeDe geborgden zelf zijn hier niet blij mee. LTO Nederland noemt het advies ‘onbegrijpelijk’. De geborgde zetels zorgen voor specificieke deskundigheid en goede vertegenwoordiging van de belanghebbenden, vindt de boerenclub. Trienke Elshof, portefeuillehouder op het gebied van water, denkt dat afschaffing leidt tot ‘gedoe in een bestuurslaag die juist uitvoerend hoort te zijn’. Ook de werkgevers vinden de geborgde zetels van waarde. In een gezamenlijk statement stellen VNO NCW, MKB Nederland en de Nederlandse Vereniging Waterschapsbestuurders namens bedrijven, dat de kandidaten op de geborgde zetels worden gewaardeerd om hun kennis en kunde en dat daarmee de uitvoering van de waterschapstaken ten goede komen. VervolgprocesHet Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving gaat deze zomer aan de slag met het vervolgproces van het rapport, onder andere met het bespreken van de inhoud met waterschappen, departementen en andere belanghebbenden, schrijft minister Van Nieuwenhuizen in de begeleidende Kamerbrief. De afwegingen over mogelijke wijzigingen kunnen in 2021 worden gemaakt. LTO vraagt zich af of de huidige Tweede Kamer het onderwerp nog gaat behandelen.