Deze aanpassingen in het mestbeleid wil het kabinet

Geen papieren mestbon meer, later bemesten van mais, geen vanggewas na aardappelen.Geen verplichte rijenbemesting in mais op zand- en lössgrond, maar ook geen drijfmest voor 1 april. Geen vanggewas voor 31 oktober, maar wel een lagere stikstofnorm voor aardappelen na het scheuren van grasland op zand en löss. De papieren mestbon gaat definitief verdwijnen vanaf 1 januari 2021, alle mesttransporten moeten dan digitaal doorgegeven worden. Dat is nog maar een greep uit een groot aantal aanpassingen, lees vooral aanscherpingen, in het mestbeleid die minister Schouten van LNV afgelopen week aankondigde (zie kader hieronder). Het gaat om aanpassingen die al eerder zijn aangekondigd in het zogenoemde zesde actieprogramma nitraatrichtlijn (AP6): de basis voor het mestbeleid dat geldt in de periode 2018-2021. _{Lees verder onder het kader.} Meerdere aanpassingen voor het mestbeleid vanaf 1 januari 2021In een brief aan de Tweede Kamer noemt minister Schouten van LNV de volgende belangrijke aanpassingen in het mestbeleid na 1 januari 2021:geen rijenbemesting in mais op zand en löss vanaf 2021, in plaats daarvan mag op die percelen pas vanaf 1 april drijfmest uitgereden worden. Maispercelen moeten volgens het voorstel dan voor 1 februari gemeld worden;na consumptie- en fabrieksaardappelen op zuidelijk zand en löss wordt een vanggewas vanaf 31 oktober niet verplicht, dat wordt vervangen door een lagere stikstofnorm voor alle zand en löss met die aardappelteelten na scheuren van grasland. De stikstofgebruiksnorm gaat dan met 65 kilo per hectare omlaag. De lagerstikstof norm gaat dus in een groter gebied gelden; drempels bij ruggenteelt zoals aardappelen op klei en löss (verplicht vanaf 2021) mogen opengebroken worden bij extreem weer. Die drempels om afspoeling te voorkomen, worden wel verplicht, het gaat om walletjes van 5 centimeter hoog op elk 2 meter tussen de ruggen of een 30 centimeter diepe opvanggeul op minimaal 1 meter van de slootrand;alle mesttransporten behalve binnen het bedrijf worden na 1 januari 2021 digitaal verwerkt en gevolgd. De papieren mestbon (Vervoersbewijs Dierlijke Mest = VDM) verdwijnt;uitbreiding pilot Bedrijfsspecifieke bemesting met Stikstof uit dierlijke mest (BES) van 10 naar 50 deelnemers. Inzet van meer dierlijke mest in plaats van stikstof past in de kringloopvisie van LNV. Een soortgelijk proefproject gericht op stikstof uit kunstmest (BEN) stopt, inzet van extra kunstmest past juist niet in die visie;enkele andere aanpassingen worden wel genoemd, maar nog niet toegelicht. Dat gaat om de invoering in 2021 van de nieuwe (gecombineerde) indicator voor fosfaattoestand inclusief een nieuw protocol voor grondbemonstering. Grondmonsters die dit jaar zijn gebruikt voor de fosfaattoestand, blijven vier jaar geldig volgens LNV;het onderdeel over fosfaatrechten in de meststoffenwet wordt aangepast in een wetsvoorstel. De definitie voor melkvee wordt aangepast (‘verduidelijkt’) voor beter onderscheid tussen melkvee en vleesvee, ingangsdatum is niet eerder dan in 2021. De tweede aanpassing is het mogelijk maken van leasen van fosfaatrechten zonder afroming tot maximaal 100 kilo, deze aanpassing gaat pas in als het aantal fosfaatrechten is gedaald onder 84,9 miljoen kilo fosfaat;de registratie van transacties met fosfaatrechten en andere dierrechten aan het eind van het jaar wordt makkelijker. Als die transacties correct zijn gemeld voor de jaarwisseling, wordt de registratie door RVO.nl met terugwerkende kracht verwerkt;De voorgaande wijzigingen zijn opgenomen in meerdere regelingen die inmiddels ter inzage liggen via www.internetconsultatie.nl.Praktische bezwarenMet de aanpassingen is tegemoet gekomen aan tal van bezwaren uit de praktijk, geeft Schouten aan. Het positieve effect van rijenbemesting in mais bleek op basis van recent onderzoek minder groot dan gedacht. Schouten vindt de grote investeringen die nodig zijn voor rijenbemesting alleen gerechtvaardigd als de meerwaarde daarvan buiten kijf staat. “Op basis van de informatie die ik nu tot mijn beschikking heb, is dat niet het geval”, aldus Schouten. Bezwaren tegen het vanggewas na aardappelen waren onder meer het gevaar op opslag en daardoor verhoogd middelengebruik. Afromingsvrije lease fosfaatrechtenHet wetsvoorstel voor verduidelijking van het fosfaatrechtenstelsel en invoering van afromingsvrije lease ligt inmiddels definitief ter inzage (lees meer hierover onderaan het artikel). Dat was eerder al kort het geval, maar werd vervolgens weer ingetrokken. De definities van melkvee en vleesvee worden verduidelijkt op basis van de al bestaande beleidsregel jongvee in de vleesveehouderij en gaat op zijn vroegst in 2021 in werking. De voorgenomen vrijstelling om 100 kilo fosfaatrechten zonder afroming te leasen, gaat pas in zodra het aantal fosfaatrechten definitief onder het sectorplafond zit. Volgens de cijfers van LNV is dat nog niet het geval. Ook is over dat voorstel nog overleg nodig met Brussel.Aanpassingen niet ver genoegWat doorklinkt in vrijwel alle aanpassingen is dat het niet ten koste mag gaan van het doel: minder uitspoeling van meststoffen zoals stikstof en fosfaat naar oppervlakte- en grondwater. Schrappen van de ene maatregel gaat samen met een nieuw voorstel dat vervolgens op nieuwe bezwaren stuit.Vanuit de sectoren zijn de reacties dan ook zeer gemengd. LTO noemt het schrappen van vanggewas na aardappelen positief, net als het schrappen van de voorgenomen rijenbemesting in mais. Maar dat het wisselgeld bestaat uit een lagere stikstofnorm in een groter gebied en later bemesten, is voer voor kritiek. Praktische bezwaren blijven ook bij andere voornemens zoals bij de drempels in ‘ruggenteelten’.De voornemens liggen nu ter inzage via internetconsultatie.nl. In hoeverre dat nog aanpassingen oplevert, blijft nog een paar maanden afwachten. De marges lijken echter niet al te groot vanwege afspraken met Brussel over het mestbeleid. _{Lees verder onder de foto.} Drempeltjes tussen de aardappelruggen om afspoeling te voorkomen. Hier in het erosiegevoelige Limburg. - Foto: Guus QueisenAfroming fosfaatrechten en excretieforfaits ongewijzigdHoewel er bij de teelt van gewassen diverse wijzigingen worden aangekondigd, blijven de mestregels met betrekking tot dieren vooralsnog hetzelfde. De afroming bij de handel in fosfaatrechten blijft voorlopig 20%, omdat het aantal fosfaatrechten nog boven het plafond van 84,9 miljoen kilo is. In 2019 is in totaal 359.000 kilo fosfaatrechten afgeroomd. Dit heeft echter nauwelijks geleid tot een daling van het aantal fosfaatrechten in de markt. Vanwege een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven moest LNV vleesveebedrijven tóch fosfaatrechten geven voor jongvee ouder dan 1 jaar. Hier zijn zo’n 300.000 kilo fosfaatrechten aan beschikt. Terwijl op 19 juni vorig jaar 85,8 miljoen kilo fosfaatrechten op de markt waren, waren dat er op 1 januari netto maar 100.000 kilo minder, met in totaal 85,7 miljoen kilo. Ook als de 600.000 kilo fosfaatrechten voor vleesvee niet meetellen, wordt het plafond van 84,9 miljoen kilo nog altijd overschreden. Landbouwminister Carola Schouten actualiseert de excretieforfaits (mestnorm) voor melkvee daarom nog niet. Volgens Schouten ontstaat dan te veel risico op een nieuwe overschrijding van het fosfaatproductieplafond. Een actualisatie leidt in veel gevallen tot een lagere fosfaatproductie per koe, waardoor de aanpassing ruimte biedt om meer koeien te gaan houden. De norm wordt pas aangepast als het aantal fosfaatrechten onder het plafond is.Afromingsvrije leaseDat is voor de minister ook het moment waarop Schouten ook het afromingsvrij (ver)leasen van 100 kilo fosfaatrechten per bedrijf mogelijk wil maken. Een voorstel hiervoor ligt nu ter consultatie voor. CDA‘er Geurts en VVD‘er Lodders hadden gevraagd om een percentage van de aanwezige fosfaatrechten op een bedrijf afromingsvrij te mogen (ver)leasen, om de boekhouding aan het eind van het jaar kloppend te maken. LNV vindt dit percentage echter te moeilijk te handhaven, waardoor gekozen wordt voor een maximale hoeveelheid van 100 kilo. Definitie melkvee aangepastSchouten wil de wet ook aanpassen om duidelijk te stellen dat alleen fosfaatrechten nodig zijn voor melkvee en dus voor dieren die een kalf krijgen of bestemd zijn om een kalf te krijgen. Voor jongvee voor de vleesveehouderij dat nooit een kalf krijgt en niet bestemd is om een kalf te krijgen, zijn geen rechten nodig. Dat was al geregeld via een regeling, maar daar ging de rechter niet mee akkoord. De wet moet dit wel regelen. Met de wetswijziging wordt daarnaast de vrijstelling voor jongvee voor de zoogkoeienhouderij wettelijk vastgelegd.Alle mesttransport digitaal registreren van 2021Alle mesttransporten moeten vanaf 1 januari 2021 digitaal verwerkt worden. De papieren mestbon is dan van de baan. Alleen transporten binnen een bedrijf (eigen mest op eigen grond) hoeven niet geregistreerd te worden (net als nu). Het digitaal en real time verantwoorden van mesttransporten (rVDM) is onderdeel van de versterkte handhavingsstrategie mest om de fraudedruk bij het transport van mest te verminderen. Invoering is een belangrijke voorwaarde van Brussel voor de goedkeuring van het huidige mestbeleid inclusief de verlenging van de derogatie, volgens minister Schouten.Papieren mestbon verdwijntHet nieuwe digitale systeem vervangt vanaf 1 januari 2021 de papieren mestbon (Vervoersbewijs dierlijke meststoffen, VDM). Het VDM is tot nu toe de basis voor de verantwoording van meststromen. Via rVDM worden vanaf volgend jaar transporten vooraf gemeld, wordt de start doorgegeven en tijdens het transport worden digitaal meldingen doorgegeven. Daarvoor worden de bestaande systemen van RVO.nl en de NVWA aangepast. Er komt een webapplicatie en webservice beschikbaar. Het bedrijfsleven kan met die webservice zelf een systeem bouwen om de gevraagde gegevens door te geven. Schouten verwacht dat het geautomatiseerde systeem eind 2020 gereed is.Boer-boertransportVervoer van mest binnen een bedrijf hoeft net als nu niet gemeld te worden, dergelijke transporten gelden juridisch niet als vervoer. Digitaal vastleggen van mesttransporten gaat wel gelden voor de bestaande uitzonderingssituaties, zoals boer-boertransport en mest naar grond die uit gebruik is gegeven. Voor dergelijke transporten blijven de andere voorwaarden wel gelden zoals nu. Zoals de vrijstellingen voor wegen en bemonsteren bij boer-boertransport, afvoer naar eigen grond en grenspercelen in België en Duitsland. Bij afvoer naar particulieren wordt rVDM ook verplicht en blijft dat mogelijk binnen een straal van tien kilometer zonder tussenkomst van een intermediair en zonder wegen en bemonsteren binnen een straal van tien kilometer. Wel moet de particulier een relatienummer of KvK-nummer hebben.Cumela positiefCumela Nederland reageert positief op de route naar digitalisering van de mestketen. “Met real time en digitaal verwerken zijn we het heel erg eens”, aldus Hans Verkerk, secretaris van de sectie meststoffendistributie van Cumela. Hij is ook positief over de samenwerking tot nu toe tussen LNV en de partijen achter het sectorplan voor de mestsector. Dat zijn LTO Nederland, POV, Cumela, TLN en Rabobank. Zorg is er nog wel over de uitwerking en de tijd die nodig is voor het aanpassen van systemen.Medeauteur: Mariska Vermaas