‘De worsteling rond kringlooplandbouw’

De omslag naar kringlooplandbouw gaat pijn doen, er zullen boeren afvallen.Kringlooplandbouw heeft een positieve bijklank. Ministers Schoutens’ stip op de horizon – vastgelegd in de visie Waardevol en Verbonden – inspireert. Het is ook wat anders dan altijd maar de kritiek, betoogde Wagenings hoogleraar Katrien Termeer onlangs in een notitie.Minister Schouten kwam vorig najaar met haar visie op de landbouw in nederland: kringlooplandbouw.In de toelichting aan de Tweede Kamer afgelopen week loopt dit enthousiasme toch wat deuken op. De omslag naar kringlooplandbouw gaat pijn doen. Drie hoogleraren – Katrien Termeer (Wageningen UR), Jan Rotmans (Erasmus Universiteit) en John Grin (Universiteit van Amsterdam) – zijn duidelijk: er zullen boeren afvallen. Cijfers noemen ze niet, maar doorgaans valt bij echt grote transities 40% af. ‘10% is voorloper. Een kwart wil wel, maar kan niet. En kwart kan wel, maar wil niet. 40% wil niet, en kan niet’, schetst Rotmans. De hoogleraren zien niets in een poldermodel om de omslag te bereiken. Er moeten knopen worden doorgehakt, taboes worden doorbroken. Enorme consequenties voor productieAllemaal prima, stelde Dirk Strijker (Rijksuniversiteit Groningen) daar donderdag op de AgriDuurzaamheidsdag in Klarenbeek tegenover. Maar die verduurzaming van de landbouw heeft wel enorme consequenties voor de productie, en daarmee de exportpositie van Nederland. De zuivelexport vermindert met een derde. “Iedereen ziet het, maar niemand praat erover. Het is de spreekwoordelijke olifant in de kamer”, aldus Strijker.De hoogleraren raken elk een gevoelige snaar in het duurzaamheids- en klimaatdebat. Het gaat allang niet altijd meer alleen over feiten en cijfers. Ieder claimt zijn eigen gelijk. Sentiment is ook een voedingsbodem voor de opkomst van partijen als Forum voor Democratie. De partij overigens die juist omwille van het klimaat- en duurzaamheidsstandpunt bij de collegebesprekingen in de meeste provincies buitenspel staat. De weg naar kringlooplandbouw is er een met vele obstakels en deskundigen zien een belangrijke rol voor voorlopers weggelegd, zij verdienen meer steunIn weerwil van wetenschappelijk en politiek gekrakeel moet de omslag technisch en juridisch ook nog mogelijk zijn. Minister Carola Schouten kondigde vorig jaar een ‘robuust’ mestbeleid per 2022 aan, gestoeld op de meetlat in haar toekomstvisie.Die ruimte voor nieuw mestbeleid lijkt vooralsnog beperkt, zo blijkt uit een inventarisatie van Boerderij. De Brusselse kaders zijn strikt als het gaat om inzet van dierlijke mest.Ofwel, de weg naar kringlooplandbouw is er een met vele obstakels. En net als Schouten onlangs de jonge boeren nog aanspoorde, zien de deskundigen een belangrijke rol voor voorlopers weggelegd. Zij verdienen meer steun.