‘De oogkleppen van Jan Douwe van der Ploeg’

Het was niet mijn bedoeling om aandacht te besteden aan het afscheid van professor Jan Douwe van der Ploeg. Ik was en ben blij dat hij weg is.Hij heeft te veel boeren, die dat nu niet meer zijn, op het verkeerde been gezet. Die geloofden zijn zoetgevooisde verhalen over de Ot en Sien-boerderij. Terug naar vroeger. Dat was de toekomst. Daardoor hebben veel boeren te laat – of niet – geïnvesteerd, en zijn ze intussen gestopt. Ook omdat hun opvolgers niet verder konden met een verouderd en lang stilstaand bedrijf.Ze volgden de verkeerde roerganger. Die is nu met pensioen, maar bij zijn afscheid gaf hij weer een angstaanjagende boodschap af. Dat vraagt toch om een reactie, al was het alleen maar voor mijn eigen zielenrust.Chinese veehoudersVan der Ploeg vindt dat de boer meer boer moet zijn en minder ondernemer. Hij verwijst daarbij naar de Chinese veehouders. Die leveren samen een waanzinnige prestatie – citaat van Van der Ploeg – omdat ze zorgen dat China zelfvoorzienend is, met uitzondering van soja. En dat met de zo door hem gewenste kleinschalige bedrijven.Hij vertelt echter de halve waarheid. Chinese boeren leven in armoede. De vele boeren die het platteland ontvluchten, verdienen in de stad drie keer zoveel als een boer. En zelfs dan is het nog een karig loon.De Chinese overheid wil de trek naar de stad afremmen. Daarom stelt ze miljarden subsidies beschikbaar om de landbouw op te schalen en te moderniseren. Dat betekent dat men grotere bedrijven met meer hygiëne voorstaat. Niet voor niets moet de kindervoeding uit Nederland komen, omdat de Chinese ouders het eigen product niet vertrouwen.‘De boer kan in Van der Ploegs ogen niet vrijelijk beschikken over het platteland’Dat soort dingen vertelt de met oogkleppen getooide professor Van der Ploeg niet. Hij hield bij zijn afscheid weer het pleidooi voor kleine, zelfvoorzienende bedrijven in Nederland. Daarbij doelt hij op bedrijven, die minder of niet afhankelijk zijn van kunstmest en krachtvoer. Die rekening houden met de wensen van de maatschappij, wat betreft de inrichting van het landschap. Want de boer kan in zijn ogen niet vrijelijk beschikken over het platteland. Bovendien moeten de boeren voor hun eigen product een eigen afzetkanaal opzetten, waarbij hij voorbij gaat aan de coöperaties die nu onze afzet voor een groot deel prima verzorgen. Ziedaar de afscheidsboodschap van professor Jan Douwe van der Ploeg. Een boodschap, die er bij de Partij voor de Dieren ingaat als koek, maar die voor de boeren een ramp zou zijn. Er zit namelijk geen verdienmodel bij. Ook met de vele werknemers in de aan de landbouw verwante industrie wordt geen rekening gehouden. Zij raken voor een groot deel hun baan kwijt.‘Natuurinclusieve landbouw kan best een forse vlucht nemen, maar wel op grote bedrijven’Tenminste als Van der Ploeg gelijk krijgt. Maar dat krijgt hij niet. Ik ben ervan overtuigd dat de landbouw zal doorgroeien. We worden geen eilandje in Europa. Wel zullen de bedrijven veranderen, zoals ze door de jaren heen veranderden. Er zal meer aandacht komen voor natuur. Daar zullen ook de Europese toeslagen aan meewerken. Natuurinclusieve landbouw kan best een forse vlucht nemen. Maar wel op grote bedrijven, en niet op de bedrijfjes van Jan Douwe van der Ploeg met wat koeien, kippen, een paar varkens en geen inkomen. Eén troost: hij blijft lesgeven in China, na zijn pensionering. Wie weet houdt hij daar de bedrijven klein en de boeren arm. Dan kunnen wij in ieder geval blijvend onze kindervoeding kwijt.