De droogte vreet aan boeren

Frustratie: de radio meldt overal regen, maar het Oosten blijft gortdroog. Boeren maken zich grote zorgen.Zorgen? Nee, hij maakt zich geen zorgen, hij maakt zich ‘Héle Gróte Zorgen.’ Het maairobotje van Coen Tenkink uit Winterswijk staat al weken werkeloos in zijn hoekje. “Het enige wat er te maaien valt, is wat onkruid, want gras groeit er niet”, zegt Coen. Winterswijk ligt in de Achterhoek, dat samen met Twente de twijfelachtige eer heeft de droogste regio van het land te zijn. Recent was Cora van Nieuwenhuizen, de minister van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) er op bezoek om de situatie persoonlijk te aanschouwen. Ze stelde vast dat het grasland op veel plaatsen geelgekleurd was en dat de mais her en der niet veel hoger stond dan 1 meter. “Een enorme strop voor veel boeren”, zei ze. Het Westen lijkt wel een oaseDe medewerkers van de stichting Zorg om Boer en Tuinder (ZOB) weten er alles van. Zij worden deze weken relatief vaak gebeld door boeren die tobben over het uitblijven van voldoende regen. Tineke Freriks is contactpersoon voor het gebied rondom Winterswijk en noemt het nog maar eens: “Het is hier echt kurk- en kurkdroog. Pas nog was ik even in het Westen, en het was daar een oase vergeleken bij de Achterhoek.”Net zo erg als vorig jaarVolgens de Unie van Waterschappen is de situatie in het Oosten net zo erg als vorig jaar en bijna net zo erg als het droogste der droogtejaren: 1976. Toen was het landelijke neerslagtekort eind augustus opgelopen tot 360 mm. Nu is dat gemiddeld 176 mm, maar in de geteisterde regio’s Achterhoek en Twente is het tekort veel groter: half augustus bedroeg het respectievelijk 242 en 269 mm. Freriks: “Er zijn boeren die nu al hun wintervoorraad ruwvoer moeten aanspreken. Dat hakt er in hoor, financieel maar ook mentaal. Want vorig jaar hadden ze óók al zorgen om hun bedrijf en dan nu dit jaar weer. Bij ons willen ze dan hun verhaal kwijt en praten over hun zorgen met betrekking tot de toekomst van hun bedrijf. Want voor sommigen is het nu door de droogte extra nijpend geworden of ze het wel gaan redden.”Praten tot vervelens toeMelkveehouderij Mathijs Heusinkveld in Aalten gaat het wel redden, maar hij heeft het inmiddels wel helemaal gehad met die droogte. “Er is niks aan zo. Ik doe veel minder omdat er geen gras te maaien valt. We zijn al aan de graskuil voor de winter begonnen, we voeren steeds extra krachtvoer bij om het voeren op peil te houden. Dat deden we al omdat we vorig jaar zulke slechte mais hadden, en dat dreigt nu weer. Het houdt me echt enorm bezig. Hoe komen we de winter door, wat gaat er met de mais gebeuren? Wordt die duur of niet?”“Ik vind het zó frustrerend als ik op de radio hoor waar het allemaal met bakken uit de lucht komt, terwijl er hier weer niks valtInmiddels is er een paar millimeter regen gevallen, maar dat zet geen zoden aan de dijk. “Ik vind het zó frustrerend als ik op de radio hoor waar het allemaal met bakken uit de lucht komt, terwijl er hier weer niks valt. En áls er een bui aankomt, en ik kijk een uur later op buienradar, dan is ie weer verdwenen.” De droogte is bij hem in de buurt en ook thuis het gesprek van de dag. “Ik praat er veel over, met mijn vriendin zelfs tot vervelens aan toe, maar ik moet het kwijt.”Geen druk om makenHet is een herkenbare situatie voor Ronald Diersen in Sinderen. Hij had vorig jaar zoveel last van de droogte dat hij dit jaar besloot dat het anders moest. “Vorig jaar was mijn motivatie echt nul komma nul, ik vond er geen bal meer aan. Alles was bruin, de mais stond te krullen en er kwam maar geen regen. Dit jaar begon goed. We hebben een beste eerste snee gras gehad, en ook de tweede was nog goed. Daarna groeide er niks meer. Het is knap frustrerend als er buien worden voorspeld die, als ze eenmaal in de buurt zijn, in tweeën splitsen en links en rechts langs je heengaan.” Het is nog steeds veel te droog, maar ik vertrouw erop dat het wel weer goed komtInmiddels is er wat regen gevallen en kleurt het gras in de wei weer groen. “Het is nog steeds veel te droog, maar ik vertrouw erop dat het wel weer goed komt. Op dit moment is het gewoon klote en het vreet ook wel aan je, maar ik heb mezelf voorgenomen om niet weer zo in de put te raken als vorig jaar. Ik kan er niks aan doen, dus moet ik me ook maar niet te druk maken.” KlimaatveranderingBij Coen Tenkink, 25 kilometer verderop, viel eveneens een beetje regen, maar lang niet genoeg. “Het ging eigenlijk nergens over.” In 2003 stopte hij als akkerbouwer om zich te richten op toerisme. Hij biedt sindsdien groepsaccomodatie aan en heeft een camping. Hoewel het terrein er verzorgd bij ligt, is ook hier duidelijk dat het erg droog is. Het gras is dunnetjes en op de erfverharding rond de voormalige aardappelopslag, klinkt het pok-pok-pok van vallende eikels. De majestueuze bomen laten ze vervroegd vallen, een kenmerk van vochttekort. Coen schudt zijn hoofd: “Als er nu in 3 weken tijd 300 mm regen zou vallen, en al mijn gasten zouden in 1 keer vertrekken omdat het te nat is, dan nog zou ik ervoor tekenen. Zo’n droogte is toch niet normaal? En weet je waar ik zo bang voor ben? Dat het te laat is om er nog iets aan te kunnen doen, dat die klimaatverandering niet meer terug te draaien is. En wat moeten we dan?”Toename van hulpvragenFreriks van de ZOB voorziet komende herfst een aanzienlijke toename van hulpvragen van boeren die door de droogte dusdanig veel extra moeilijkheden gekregen hebben, dat ze er zelf niet meer uitkomen. “In het najaar wordt voor sommigen pas echt duidelijk hoe groot de schade is en of ze die nog te boven kunnen komen. Ik hoop dat ik het mis heb, maar ik ben er bang voor.”