Data delen: een goede zaak?

Er is geen goede reden voor een boer om op zijn data te blijven zitten als een broedse kip op haar eieren.Het grootste gevaar van data die op een boerenbedrijf worden verzameld, is dat er niks mee gebeurt. Dat ze op de grote hoop komen te liggen en daar liggen te verstoffen, in plaats van dat ze worden bekeken, beoordeeld, geanalyseerd, worden gekoppeld aan eerder verzamelde gegevens en zo nuttig worden gebruikt voor perfectie van teelt- en houderijsystemen.Je hoort ook wel praten over het gevaar van misbruik van data die op boerenbedrijven worden verzameld. Of over hoe bedrijven verzamelde boerendata te gelde maken, terwijl de boer daarvan niet financieel meeprofiteert. Verloren energieOm met het laatste te beginnen: zet het idee dat je benadeeld wordt als anderen iets met je data doen liefst zo gauw mogelijk uit je hoofd. Het is verloren energie je daarover druk te maken. Als iemand heel veel telefoonnummers verzamelt en die netjes op alfabetische volgorde zet of ze anderszins rubriceert, dan zijn die geld waard. Daar is dan een businesscase omheen te bouwen, bijvoorbeeld door (digitale) telefoonboeken te maken en te verkopen. Maar daarmee is niet gezegd dat mijn individuele telefoonnummer automatisch geld waard is als het in dat overzicht is opgenomen. Zelfs niet een heel klein beetje. Een akkerbouwer is eigenaar van een perceel grond en het gewas aardappelen dat erop staat. Is hij daarmee ook eigenaar van het satellietbeeld dat wekelijks van dat perceel wordt gemaakt? Of een beetje eigenaar van de voorspelling hoeveel aardappelen er dat seizoen gaan groeien? Dat lijkt me niet, net zo min als hij een beetje eigenaar is van de informatie die teeltbegeleiders van de fritesfabriek op de ouderwetse manier bij hem verzamelen en waarop die hun inkoopstrategie bepalen._{Lees verder onder de foto.}Bodemscan in de Noordoostpolder. Hiermee, maar ook via vegetatiemetingen vanuit drones en satellieten, opbrengstmetingen, trekkrachtbepaling e.d., wordt flink wat informatie verzameld. Om daar op den duur wat aan te hebben, moet die volop worden gedeeld voor analyse. - Foto: Jan Willem SchoutenFlight global verzamelt wereldwijd data van heel veel vliegtuigen, vliegbewegingen et cetera, analyseert die en genereert zo nieuwe gegevens, voorspellingen, waarmee bedrijven optimale commerciële strategieën kunnen uitstippelen. Dat bedrijven voor dergelijke rapporten moeten betalen, wil niet zeggen dat het tijdstip van vertrek van een vliegtuig daarmee automatisch geld waard is.Akkerbouw in JoinDataSinds juli maakt ook de akkerbouw gebruik van JoinData, het dataplatform voor de agrarische sector. De akkerbouwcoöperaties Cosun en Avebe zijn toegetreden als lid van JoinData. Hiermee breidt de Wageningse datacoöperatie, die eerst actief was in de melkveehouderij, haar ledenbestand uit met akkerbouwers. “Een veilige datasnelweg voor akkerbouwers is nu binnen handbereik”, verklaart JoinData.
JoinData is een non-profit coöperatie die veilige en transparante datadistributie in de Food & Agri-sector mogelijk maakt. In JoinData worden agrarisch ondernemers, dataleveranciers en applicatiebouwers bij elkaar gebracht voor ‘eenvoudige, heldere en eerlijke datadistributie’.Boer zit niet op goudIn de landbouw is de situatie niet anders. Ik hoor hier en daar wel zeggen dat boeren met hun data ‘op goud zitten’ en dat ze gek zijn die zomaar voor niks weg te geven. Nou, dat valt dus wel mee.Is hiermee gezegd dat de data die boeren op hun land of in de melkstal verzamelen niets niet waard zijn? Nee, dat ook weer niet. Voor hun eigen bedrijfsvoering hebben die gegevens wel degelijk waarde. De optelsom van bodemscans van een perceel, brandstofverbruiks- of trekkrachtkaarten, satelliet- en dronebeelden, opbrengstkaarten, as-applied-kaarten van organische bemesting en ga zo maar door, is bij een goede analyse enorm waardevol.Toeleveranciers en afnemers willen hun inspanningen graag beloond zien. Daar is niks mis meeOp deze manier kunnen data aan de basis staan van een omwenteling in de landbouw. Niet omdat er principieel iets verandert; ervaringen en bevindingen worden al sinds mensenheugenis gebruikt om teelten en bewerkingstechnieken te verbeteren. Neem alleen maar de gegevens van accountantskantoren. Behalve dat individuele bedrijven ermee worden doorgelicht, worden ze sinds jaar en dag – geanonimiseerd – ook nuttig gebruikt om iets te kunnen zeggen van groepen bedrijven of gebieden. Wat nu wel aan de orde is, is dat dit fenomeen van datacollectie, data-opslag en -verwerking en data-analyse door hightech en digitalisering een revolutie doormaakt die zijn weerga niet kent. Indrukwekkend, zeker ook ontregelend in een aantal gevallen. Dat op zich is echter geen reden dat boeren op hun data zouden moeten zitten als een broedse kip op haar eieren.Sleutel tot efficiëntie en duurzaamheidLiever niet zelfs; smart farming en big data zullen de sleutel blijken tot een nieuwe stap in efficiëntie en duurzaamheid. Juist ook in de agrarische sector staan de komende jaren nog een hoop nieuwe intelligente toepassingen te wachten. Zo liggen er kansen voor een innovatieslag. Meer output en minder input. In ieder geval meer efficiëntie van de input. Dat is hier in Nederland aan de orde, maar in grote delen van de wereld zullen nog wel grotere slagen worden gemaakt. Let op: Het gaat hier niet om op de persoon te herleiden privégegevens, zoals bankrekeningen, hypotheken en dergelijke. _{Lees verder onder de foto.}Bij ploegen, maar ook bij andere grondbewerking, kan de variatie in de benodigde trekkracht een belangrijke indicator zijn voor variatie in de zwaarte van de grond. Teeltmaatregelen kunnen daarop worden afgestemd. - Foto: Jan Willem van VlietOm de mogelijkheden van (big) data en smart farming goed te benutten, moet nog veel gebeuren en doorontwikkeld worden op het gebied van de datacollectie en de processing daarvan, universele leesbaarheid, koppeling aan de nieuwste agronomische inzichten ... Nog genoeg te doen. Af en toe komt de angst voorbij dat grote partijen, als trekkerfabrikanten, fritesfabrieken en gewasbeschermingsmiddelenproducenten, data bij boeren ophalen op zo’n schaal dat je met recht kunt spreken van big data en dat ze die gaan gebruiken om boeren in een keurslijf te persen, waardoor ze nog maar een richting op kunnen, namelijk die van de multinationals.Welbegrepen eigenbelangDat gaat meevallen. Het is eerder te verwachten dat deze ‘grote jongens’ dingen naar de gunst van hun boerenklanten door ze te helpen met het ontsluiten en tot wederzijdse waarde brengen van de massieve stroom data die al wordt gegenereerd. Deze stroom zal alleen maar aanzwellen.
Denk bijvoorbeeld aan zeer uitgebreide track&trace. Via een code op de verpakking van een voedingsmiddel kan de supermarkt straks zeer gedetailleerd laten zien hoe een product is verpakt, verwerkt en precies hoe het is geteeld. Via het delen van data kan de teler laten zien hoe zorgvuldig hij het doet. Dat draagt bij aan zijn licence to produce.Die toeleveranciers en afnemers gaan zeker niet met data aan de slag uit liefdadigheid; ze willen hun inspanningen graag beloond zien. Daar is weinig mis mee. Dat wil de bakker ook als hij met een nieuw brood komt; net zoals de fabrikant marktaandeel wil winnen als hij komt met een trekker die precies past bij wat de gebruiker nodig heeft. Of de kweker die op basis van analyse van veel data precies dat zaad kan aanbieden dat onder specifieke teelt-, klimaat- en marktomstandigheden het hoogste rendement oplevert. Wees daarom niet te benauwd, zou ik zeggen, om uit welbegrepen eigenbelang ook als teler data te delen en ze zo tot waarde te brengen.