CZAV test elektronisch ontsmet zaaizaad

In het project ‘Elekza’ onderzoekt coöperatie CZAV de mogelijkheden om zaaizaad voor granen elektronisch te ontsmetten, als alternatief voor chemische ontsmetting.Uit de markt komt vraag naar alternatieve ontsmettingsmethoden. Nu wordt zaaizaad veelal chemisch ontsmet om het zaad en de kiemplanten tegen kiem- en bodemschimmels te beschermen. Gebruik van chemie staat onder druk vanwege de milieubelasting en het risico op resistentie.Proef met Reform-wintertarweIn Duitsland is al ervaring opgedaan met elektronisch ontsmet zaaizaad. De ervaringen zijn daar volgens CZAV-kenniscoördinator Lieke Beezemer positief. Om resultaten onder Nederlandse omstandigheden te toetsen legt CZAV een proef met Reform-wintertarwe aan op proefbedrijf Westmaas (proeflocatie van de business unit Open teelten van Wageningen University & Research). In dit onderzoek wordt gekeken naar verschillen tussen onbehandeld, chemische ontsmetting met het middel Vibrance Duo en de elektronische ontsmetting. Daarnaast doen ook een aantal telers in Zuid-Nederland mee met de pilot. CZAV liet daarvoor voor ruim 100 hectare Reform-zaaizaad elektronisch ontsmetten. Voor telers die op hun perceel een proefstrook willen zaaien is nog zaaizaad beschikbaar.Elektronische behandeling zaaizaadBij de elektronische behandeling wordt het zaad aan alle kanten behandeld met een elektronen- en plasmastraal. Via een vacuüm systeem gaat het zaaizaad met een gelijke snelheid door het ontsmettingsapparaat, waardoor het zaad egaal behandeld wordt. De kosten voor een elektronische ontsmetting zijn volgens Lieke Beezemer ongeveer gelijk aan die voor een chemische ontsmetting.
Etherische oliën
Er zijn nog 2 alternatieven om zaaizaad niet-chemisch te ontsmetten. Etherische oliën bevatten een hoge concentratie aan anti-microbiële verbindingen, waarmee vooral duurdere zaden behandeld worden. Voor graan is deze methode te duur. Bovendien is olie niet in water oplosbaar waardoor de toepassing niet praktisch is. Een andere manier om zaad te behandelen is met warmtetherapie. Dit kan zowel met warm water, stoom of met hete lucht. Hoe langer en warmer de behandeling, hoe effectiever schimmels gedood worden. Een neveneffect van warmte is dat de kiemkracht van het zaaizaad achteruit kan gaan.
Bij de elektronische behandeling komt geen warmte vrij. Een onderzoeksvraag is nog of het elektronisch behandeld zaaizaad voldoende bestand is tegen bodemgebonden ziekten.