Cosun presteert goed in EU met bietenprijs

Cosun betaalde voor oogst 2019 de hoogste bietenprijs van alle grote suikerproducenten in Europa. De vooruitzichten voor de bietenprijzen in de Europese Unie voor oogst 2020 zijn niet rooskleurig vanwege de coronacrisis.Cosun presteert goed in de inventarisatie van de bietenprijzen in de Europese Unie, die Boerderij ieder jaar maakt. Als subsidies, zoals gekoppelde steun voor de teelt van suikerbieten, niet worden meegeteld in de bietenprijs, dan betaalt Cosun voor oogst 2019 de hoogste bietenprijs van alle grote suikerproducenten in Europa. Als subsidies wel bij de bietenprijs worden opgeteld, dan scoort de Spaanse coöperatie Acor de hoogste bietenprijs van de suikerproducenten die zijn meegenomen in de inventarisatie. Maar de Spaanse telers krijgen omgerekend wel een overheidssubsidie van € 8,75 per ton bieten. Acor heeft de telers voor de komende jaren een bietenprijs beloofd van € 42 bij 16% suiker. Voorwaarde is wel dat de Spaanse overheid de subsidie moet blijven betalen.De vooruitzichten voor de bietenprijs van oogst 2020 zijn niet zo florissant omdat de suikerprijs onder druk staat door de coronacrisis. Er dreigt een combinatie van lage bietenprijs, lage hectare-opbrengst en hogere teeltkosten. Een slechtere combinatie is voor een akkerbouwer niet denkbaar. - Foto: Jan Willem van VlietDe bietenprijs van Cosun is gebaseerd op de jaarresultaten van kalenderjaar 2019. In dat jaar draaide de businessgroep Suiker Unie met verlies, evenals in 2018. Dat kwam door de sterk gedaalde suikerprijzen in de EU na de afschaffing van de suikermarktordening eind september 2017. Dat oogst 2019 toch een redelijke bietenprijs opleverde, komt door de bijdrage van de andere businessgroepen van de bietentelerscoöperatie. Aardappelverwerker Aviko had in 2019 het beste jaar ooit. Alle businessgroepen samen zorgden voor een ledentoeslag van € 6,50 per ton bieten.Berekening bietenprijs verschilt per suikerproducentEen vergelijking van bietenprijzen in Europa is lastig omdat iedere fabriek eigen criteria hanteert over suikerprijs, suikergehalte, transportkosten, reinigingskosten, pulpvergoeding, koptarra, enzovoort. Daarom heeft Boerderij een schatting gemaakt op basis van de suikerprijzen in de EU en omgerekend naar een gehalte van 16% suiker.

Cosun (Nederland)
Productie: 1,1 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: bietentelerscoöperatie
Berekening bietenprijs: Minimumprijs € 32,50 per ton bieten (17% suiker), vermeerderd met toeslag uit winst dochterbedrijven en gehalteverrekening.

Südzucker (Duitsland)
Productie: 4,5 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: 58% is van het Verband Süddeutscher Zuckerrübenanbauer, 10% van investeringsmaatschappij Zucker Invest en 32% van de aandelen zijn beursgenoteerd.
Berekening bietenprijs: Bietenprijs is gekoppeld aan de verkoopprijs van suiker die Südzucker realiseert in Duitsland, België, Frankrijk en Polen. In Duitsland hanteert Südzucker een andere staffel waardoor de Duitse telers extra profiteren bij een hogere suikerprijs. De aandeelhouders krijgen daarnaast dividend. De suikerdivisie van Südzucker leed in 2019/2020 een verlies van € 236 miljoen. Bedrijf is fors aan het reorganiseren.

Agrana (Oostenrijk)
Productie: 703.000 ton suiker
Soort bedrijf: Suiker-, zetmeel en vruchtenbedrijf; aandelen verdeeld over Zucker und Stärke Holding (78,4%), Südzucker (2,7%) en overig (18,9%). Südzucker is tevens voor 50% eigenaar van Z&S-holding. Rest van de holding heeft diverse eigenaren, waaronder bietentelers.
Berekening bietenprijs: Agrana heeft een basisprijs van € 27 per ton.

Iscal Sugar (België)
Productie: 200.000 ton suiker
Soort bedrijf: Onderdeel van Finasucre dat grotendeels eigendom is van de familie Lippens.
Berekening bietenprijs: Iscal hanteert als basis de oude EU-minimumbietenprijs van € 26,29 bij 16% suiker. De bietenprijs is gekoppeld aan de verkoopprijs van suiker. Verwachtte bietenprijs volgens Confederatie van Belgische bietentelers is € 29,84 bij 17% suiker.

British Sugar (Groot-Brittannië)
Productie: 1,15 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: onderdeel van AB Sugar, de suikertak van het beursgenoteerde Associated British Foods.
Berekening bietenprijs: Basisprijs is 19,07 pond (€ 21,28) bij suikerprijs van € 375. Bij een hogere suikerprijs krijgt teler een bonus.

Nordzucker (Duitsland)
Productie: 2,5 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: Niet-beursgenoteerd met verhandelbare aandelen verdeeld over Nordzucker Holding (84%), Union-Zucker (11%) en overig (5%).
Berekening bietenprijs: Bietentelers kunnen kiezen tussen éénjarig en driejarig contract én tussen vaste bietenprijs of variabele bietenprijs gekoppeld aan de suikerprijs. Nordzucker leed in 2018/2019 een verlies van € 36 miljoen. Bedrijf gaat reorganiseren.

Pfeifer & Langen (Duitsland)
Productie: 1,8 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: Eigendom van meer dan 100 aandeelhouders, waaronder nazaten van de families Pfeifer en Langen.
Berekening bietenprijs: Ingewikkeld contractensysteem met een mix van ‘zekerheidscontracten’ en ‘kansencontracten’ waarbij bietenprijs volledig afhankelijk is van de suikerprijs of van de tarweprijs.

Cristal Union (Frankrijk)
Productie: 1,8 miljoen ton suiker
Soort bedrijf: bietentelerscoöperatie
Berekening bietenprijs: Schrapte de basisprijs van € 27 voor bieten en zette die op € 23. Coöperatie leed in 2018/2019 voor het eerst verlies (€ 99 miljoen).

Tereos (Frankrijk)
Productie: circa 2,0 miljoen ton
Soort bedrijf: coöperatie van bietentelers en zetmeelaardappeltelers
Berekening bietenprijs: basisprijs € 20 (16% suiker) met toeslag uit winst van de coöperatie. Tereos leed in 2018/2019 een verlies van € 260 miljoen. Het is voor het tweede opeenvolgende jaar dat verlies werd geleden.

Acor (Spanje)
Productie: 150.000 ton suiker
Soort bedrijf: coöperatie van boeren
Berekening bietenprijs: hanteert bietenprijs van € 42, inclusief € 8,75 per ton overheidssteun. Garandeert deze prijs tot en met oogst 2022.Wat verder opvalt in de inventarisatie is dat de Franse en Britse suikerproducenten het minste voor de bieten betalen. British Sugar hanteert voor het eenjarige contract voor oogst 2019 een prijs van 19,07 Britse pond (€ 21,28) bij 16% suiker. Pas als de gemiddelde suikerprijs in de EU hoger uitvalt dan € 375 komt er een bonus op de bietenprijs. BrexitGezien de ontwikkelingen op de Europese suikermarkt, is dat onwaarschijnlijk. Volgens gegevens van de Europese Commissie bracht suiker van oktober (de start van het suikerseizoen) tot en met maart (de laatste gepubliceerde verkoopprijs in de EU) gemiddeld € 352 per ton op. Voor oogst 2020 heeft British Sugar de basisprijs bepaald op 19,60 pond (€ 21,88). Maar de gevolgen van de brexit voor de berekening van de bietenprijs zijn nog niet duidelijk voor de Britse telers.De silo’s van Nordzucker in de buurt van Meiendorf in Duitsland. Bietentelers kunnen bij Nordzucker kiezen tussen éénjarig en driejarig contract èn tussen vaste bietenprijs of variabele bietenprijs gekoppeld aan de suikerprijs. - Foto: Henk Riswick
De Franse suikerproducenten hebben het zwaar. Coöperatie Tereos leed in boekjaar 2018-‘19 een gigantisch verlies van € 260 miljoen. Tereos draait dit boekjaar wel wat beter, maar het is onduidelijk of er een ledentoeslag wordt uitgekeerd.De Franse bietentelerscoöperatie Cristal Union sloot boekjaar 2018-‘19 af met een verlies van € 99 miljoen. Dat was voor het eerst in haar bestaan dat de coöperatie rode cijfers schrijft. De lage suikerprijs dwingt de producenten om te reorganiseren. Cristal Union sluit in 2020 twee bietenfabrieken in Frankrijk. Ook Saint-Louis Sucre, een dochterbedrijf van de Duitse suikerproducent Südzucker, sluit in 2020 twee fabrieken in Frankrijk. KanttekeningenEr zijn wel een paar kanttekeningen te maken bij de inventarisatie van de bietenprijzen. De eerste is dat Cosun slechts één contractvorm heeft, de zogenoemde ledenleveringsbewijzen. Cosun hanteert een basisprijs van € 32,50 (17% suiker), vermeerderd met een toeslag die is gebaseerd op het financiële resultaat van de coöperatie in het kalenderjaar dat de bieten zijn geoogst. Rond half februari weten de Nederlandse bietentelers dus wat de oogst van het jaar daarvoor heeft opgebracht.De meeste andere suikerproducenten in Europa kennen verschillende contractvormen. Ze hebben een basiscontract of zekerheidscontract, maar dan geldt een veel lagere basisprijs dan de € 32,50 die Cosun hanteert. In de andere contractvormen met meer flexibiliteit leggen veel buitenlandse suikerproducenten een relatie met de suikerprijs.Brussel onderzoekt afschaffing suikerquoteringHet gaat slecht met de suikersector in de EU. Volgens de Europese Commissie draaide vorig jaar vrijwel geen enkele suikerproducent met winst. Daarom stelt de Europese Commissie een onderzoek in naar de gevolgen van het afschaffen van de suikermarktordening in oktober 2017. Het onderzoek moet in 2021 zijn afgerond, vier jaar nadat de suikerquotering en de minimumbietenprijs voor de telers zijn verdwenen.

De aanleiding voor het onderzoek is de extreem lage suikerprijs waar de sector sinds 2017 mee worstelt. De suikerproducenten draaien met verlies en de telers krijgen belabberde bietenprijzen. Minstens acht fabrieken gaan dicht.

Desondanks weigert de Europese Commissie de suikermarkt te ondersteunen. Maar de Commissie beloofde de suikersector wel om een onderzoek te laten doen naar de gevolgen van de vrije suikermarkt. Eind maart schreef de Commissie daar een tender voor uit: iedereen die het onderzoek wil uitvoeren kan daar een plan voor indienen.

Sinds het einde van de suikerquotering heeft de Commissie nog maar één instrument om de suikermarkt te ondersteunen. De Commissie kan een private opslagregeling instellen voor suiker. Dan wordt suiker tijdelijk uit de markt gehaald om de prijs te ondersteunen. Daar wil de Commissie geen gebruik van maken. Ondanks dat de verkoopprijs voor suiker al 28 maanden onder de referentieprijs van € 404 per ton zit.

De Commissie vraagt in het onderzoek ook welke alternatieve beleidsinstrumenten mogelijk zijn om de suikermarkt te ondersteunen. De Europese organisaties van suikerproducenten (CFES) en bietentelers (CIBE) hebben daar wel ideeën over. De Commissie kan de markt ondersteunen door tijdelijk importheffingen in te voeren op suiker uit landen die hun eigen suikersector steunen.

Ook kan de Commissie ontheffing geven voor de kartelregels, hetgeen nu tijdens de coronacrisis al tijdelijk is gedaan. Dan mogen de Europese suikerproducenten en bietentelers met elkaar afspreken hoeveel bieten ze willen laten telen. Dergelijke afspraken zijn normaal verboden.GraantermijnmarktDe Duitse producent Pfeifer & Langen kent zelfs een contract waarin de bietenprijs mede wordt bepaald door de tarwenotering op de graantermijnmarkt in Parijs. Door deze koppelingen met de suikerprijs wordt de bietenprijs in die contracten pas bepaald als de laatste suiker is geleverd. Daardoor kan het gebeuren dat buitenlandse bietentelers pas eind 2020 weten wat oogst 2019 definitief heeft opgebracht.Daarbij hanteren sommige producenten de gemiddelde suikerprijs in de EU, maar Südzucker bijvoorbeeld berekent de bietenprijs op basis van de gemiddelde verkoopprijs die Südzucker kon realiseren in Duitsland, Polen, België en Frankrijk. De gemiddelde suikerprijs in de EU bedraagt in de periode van oktober (de start van het suikerseizoen) tot en met maart (de laatste gepubliceerde gemiddelde verkoopprijs in de EU) € 352 per ton. Daar is in de inventarisatie mee gerekend, maar de verkoopprijs kan nog stijgen of dalen. Het suikerseizoen in Europa loopt tot en met september.Meerjarige contractenEen tweede kanttekening is dat Cosun geen meerjarige contracten kent. De Nederlandse bietenprijs varieert ieder jaar. Veel buitenlandse suikerproducenten bieden hun telers ook meerjarige contracten aan voor twee of drie jaar. Bij oogst 2019 zijn de bietenprijzen in de meerjarige contracten hoger uitgekomen dan bij het eenjarige contract. British Sugar bijvoorbeeld betaalt voor oogst 2019 een bietenprijs van 19,07 Britse pond (€ 21,28). Als in 2018 een driejarig contract is afgesloten geldt een prijs van 22,50 pond (€ 25,11). Bij Nordzucker komt het eenjarige contract op een bietenprijs van € 27,50 (16% suiker). In het driejarige contract betaalt Nordzucker € 31,99.Vaste prijs en flexibel contractNog een complicatie is dat sommige suikerproducenten, zoals Pfeifer & Langen, de telers dwingen om een deel van de bieten vast te leggen voor een vaste prijs, terwijl de rest in een flexibel contract moet worden ondergebracht. Pfeifer & Langen kent daardoor een scala aan contractvormen, die soms zelfs per regio verschillen.Een derde kanttekening is dat de suikerproducenten verschillende normen hanteren voor suikergehalte, toeslagen, kortingen en transportkosten. Om de bietenprijzen zo eerlijk mogelijk te vergelijken zijn die variabelen eruit gehaald en zijn de bietenprijzen omgerekend naar een standaard van 16% suiker. Net als bij Cosun zijn er andere coöperatieve producenten, zoals Cristal Union en Tereos, die andere bedrijfsactiviteiten hebben. Daar kan nog een extra toeslag uit voortkomen die bij de bietenprijs wordt opgeteld.De bieten worden met een shovel het verwerkingskanaal ingeschoven bij de suikerfabriek van Cosun in Dinteloord. Aardappelverwerker Aviko leverde een grote bijdrage aan de bietenprijs van oogst 2019. - Foto: Peter RoekOogst 2020De bietenprijzen voor oogst 2019 zijn niet al te best voor de bietentelers. De lage bietenprijzen hebben in Frankrijk al geleid tot een krimp van het bietenareaal met zo’n 5%. Het is niet voor niks dat suikerproducenten telers hogere prijzen beloven om de teelt aantrekkelijker te maken. Maar wat kunnen de akkerbouwers verwachten voor de bietenprijs van oogst 2020? De situatie zag er in eerste instantie rooskleuriger uit dan bij oogst 2019. Suiker werd in de EU vanaf het begin van het seizoen in oktober 2019 alsmaar duurder. Daardoor konden de producenten meer voor de suiker vragen bij hun afnemers. Cosun sprak begin dit jaar al de verwachting uit dat Suiker Unie na twee verliesgevende jaren in 2020 weer winst zou gaan maken. De suikerprijzen stegen omdat werd verwacht dat de wereld dit seizoen meer suiker zou verbruiken dan produceren. De prijsstijging werd versterkt doordat een aantal Europese suikerproducenten reorganiseren. Ze sluiten suikerfabrieken, waardoor het aanbod aan suiker in Europa daalt.
^{De verkoopprijs van suiker in de EU daalde na de afschaffing van de quotering, maar herstelde vanaf begin 2019. De rest van dit jaar wordt prijsdruk verwacht door corona.}De coronacrisis gooit roet in het eten. De vraag naar suiker is in Europa gedaald door de beperkende maatregelen voor horeca en evenementen. Daardoor worden minder suikerhoudende voedingsmiddelen geconsumeerd. Daarnaast is de olieprijs gekelderd, waardoor de productie van ethanol uit suiker minder rendabel is. Daardoor komt meer suiker op de wereldmarkt. De Europese organisatie van bietentelers CIBE schat de schade door de coronacrisis voor de Europese suikersector op € 1,6 miljard. Daar komt nog bij dat de Europese suikerprijs onder druk staat door goedkope import van suiker. Dit alles is nadelig voor de Europese akkerbouwers omdat dalende suikerprijzen de bietenprijzen omlaag drukken.Droogte en luizendrukEchter, de verwachtingen voor de suikerproductie in de EU worden getemperd door droogte en door de hoge luizendruk. Dit kan de suikerprijs in Europa gaan ondersteunen. De groene perzikluis brengt de vergelingsziekte over op bieten, wat de opbrengst behoorlijk kan drukken. Telers moeten meer kosten maken om de bieten gezond te houden, want neonicotinoïden mogen niet meer worden gebruikt om insecten te bestrijden. Al met al zijn de vooruitzichten voor de Europese bietenprijzen van oogst 2020 niet florissant. Er dreigt een combinatie van een lage bietenprijs, een lage hectare-opbrengst en hogere teeltkosten. Een slechtere combinatie is voor een akkerbouwer niet denkbaar.