‘Brexit kan Cosun hard treffen’

CEO Robert Smith verlaat bietentelerscoöperatie Cosun. Smith vindt dat Cosun goed is voorbereid op het einde van de suikerquotering.Robert Smith verlaat Cosun per 31 mei dit jaar. De CEO vindt het na negen jaar welletjes en wil plaats maken voor een nieuwe directievoorzitter. Onder zijn leiding heeft Cosun zich volledig gericht op de kerntaak: het tot waarde brengen van plantaardige grondstoffen. Smith wordt opgevolgd door Albert Markusse, de huidige directeur van Suiker Unie, een van de vijf dochterbedrijven van Cosun.Markusse staat voor zeker twee uitdagende taken. Eind september dit jaar stopt de Europese suikerquotering. Dan mag iedereen net zoveel voedingssuiker en isoglucose (een concurrerende zoetstof uit graan) produceren als ze willen. Niemand weet hoe dit op termijn gaat uitpakken voor de Europese suikerindustrie. Daarnaast stapt Groot-Brittannië uit de EU. De Brexit kwam volkomen onverwacht voor Smith en het gaat gevolgen hebben voor Cosun, denkt hij. “Cosun realiseert bijna 10% van de omzet op de Britse afzetmarkt.”Naam: Robert Smith (56). Bedrijf: Cosun. Functie: CEO van Cosun. Hij is directievoorzitter sinds 2008. Daarvoor was hij acht jaar financieel directeur. Smith vertrekt 31 mei bij Cosun. - Foto: CosunHoe belangrijk is de Britse markt voor Cosun?“Groot-Brittannië is na Duitsland en Nederland de derde afzetmarkt voor Cosun. Groot-Brittannië verbruikt 2 miljoen ton suiker per jaar en produceert zelf 1 miljoen ton. De benodigde import komt voor 60% uit een beperkte groep ontwikkelingslanden (MOL-landen), de rest komt uit de EU. Daarnaast consumeert Groot-Brittannië 1 miljoen ton aardappelproducten en het produceert 400.000 ton. De rest komt vooral uit Nederland en België. Cosun realiseert bijna 10% van de omzet op de Britse afzetmarkt.”Wat zijn de gevolgen van de Brexit voor Cosun?“Dat hangt af van het verloop van de onderhandelingen tussen de EU en Groot-Brittannië. Grote vraag voor Cosun is welke invoerheffingen dan van kracht worden.”Een andere uitdaging is de afschaffing van de suikerquotering in de EU op 31 september 2017. Hoe goed is Cosun daar op voorbereid?“Cosun investeerde van 2013 tot en met 2017 voor €200 miljoen in de suikerfabrieken. Daardoor hebben we nu zeer efficiënte fabrieken. Hoe meer bieten we verwerken, des te lager de kostprijs van onze suiker. Daarnaast zijn we jaren geleden begonnen met de import van rietsuiker, om een nieuwe klantenkring op te bouwen. We verkopen nu jaarlijks 180.000 ton rietsuiker. Die rietsuiker vervangen we vanaf dit jaar volledig door bietsuiker. “Vindt u dat de Europese Commissie voldoende heeft gedaan om de suikersector te begeleiden naar een quotumloos tijdperk?“De overgang is een rommeltje, maar ik weet niet goed wat de Europese Commissie had kunnen doen om de overgang te vergemakkelijken. Wellicht had kunnen worden voorkomen dat sommige lidstaten de bietentelers subsidiëren. Dat doet Nederland niet en dat betekent oneerlijke concurrentie voor Cosun. De Commissie heeft wel een voorstel gedaan dat na de quotering alle suikerproducenten in de EU verplicht zijn hun bietenprijs te publiceren. Dat is in elk geval iets.”Ik vind het maf dat de politiek bedrijven verplicht om de inkoopprijs van hun grondstof openbaar te maken.“Het is inderdaad erg uitzonderlijk, maar wel begrijpelijk. De bietentelers zijn in de onderhandelingen met de suikerbedrijven over de bietenprijs de onderliggende partij. Kennis over de bietenprijzen in andere landen versterkt de onderhandelingspositie van de telers.”Na september vervalt ook de limiet op de export van suiker, die de Wereldhandelsorganisatie WTO de EU heeft opgelegd. Gaat Cosun ook veel suiker exporteren naar afzetmarkten buiten de EU?“Onze belangrijkste afzetmarkten zijn binnen Europa. Dat gaat niet veranderen. Wel hebben we enkele miljoenen euro’s geïnvesteerd in onze suikeropslag en verpakkingslijn in de Eemshaven, en in ons exportbedrijf dat een joint venture is, samen met suikerhandelsbedrijf ED&F Man. Cosun heeft daar een meerderheidsbelang in. Als we een suikeroverschot hebben, exporteren we dat.”Ik constateer dat andere Europese suikerproducenten wel investeren in landen buiten de EU. Waarom doet Suiker Unie dat niet?“Als je in andere landen gaat produceren, verhoogt dat bijna altijd de kostprijs op je thuismarkt. Het Duitse suikerconcern Nordzucker had plannen voor een fabriek in de Verenigde Staten, maar ziet daarvan af. Het Franse bedrijf Tereos zet de plannen voor uitbreiding in Brazilië niet door. British Sugar bouwt de activiteiten in China af. Suiker Unie wil efficiënt bieten verwerken in Nederland en de suiker vooral afzetten in Europa.”Cosun wil 88.000 hectare bieten verwerken in 2018. Telers kunnen extra LLB's aankopen. - Foto: Koos van der SpekAardappelverweker Aviko startte in 2014 een joint venture met Snow Valley Agriculture in China. Aviko opende daar afgelopen zomer een nieuwe fabriek. Waarom geldt wat u zegt over Suiker Unie niet voor Aviko?“De aardappelmarkt in China groeit jaarlijks met meer dan 10%. Aviko heeft een sterke positie opgebouwd in een relatief nieuwe markt. Dat is een unieke kans, die we bij suiker niet zien. De omzet van Aviko in China bedraagt ongeveer €40 miljoen.”Cosun investeerde €200 miljoen in Suiker Unie om de bietenverwerker voor te bereiden op het quotumloze tijdperk. Gaat zo’n grote investering in suiker niet ten koste van de groeiplannen van Aviko?“We investeren in Aviko de komende vier à vijf jaar ook €200 miljoen. Dat steken we in de bestaande productielocaties. Cosun is voortdurend bezig met het versterken van de dochterbedrijven. Wij verwachten dat de suikerprijzen harder gaan schommelen na de afschaffing van de quotering. Lage suikerprijzen drukken het resultaat van Suiker Unie. De winsten van de dochterbedrijven helpen ons om dat op te vangen.”U kunt het geld ook besteden door overnames te doen.“Cosun kijkt voortdurend naar overnamekandidaten, maar er zijn niet veel partijen die interessant genoeg zijn. Onderzoek wijst uit dat maar een derde van alle overnames uiteindelijk succesvol is. Cosun richt zich op autonome groei van de dochterbedrijven. Succes is niet afhankelijk van overnames.”De suikerfabriek in Vierverlaten (Gr.). Cosun investeerde in vijf jaar €200 miljoen in de fabrieken in Vierverlaten en Dinteloord (N.-Br.). - Foto: CosunHoe laat u Cosun straks achter in juni?“Onder mijn voorganger Kees Menkhorst is begin deze eeuw een strategie ingezet om met Cosun te focussen op de kernactiviteit: het tot waarde brengen van plantaardige grondstoffen. Cosun had begin deze eeuw financiële belangen in andere bedrijven, zoals Advanta (zaadbedrijf), Jonker Fris (groenten), Theeuwen (champignonsubstraat) en Aviko (aardappelproducten). Maar we hadden geen volledige zeggenschap. Daarom zijn de deelnemingen afgestoten en werd Cosun volledig eigenaar van Aviko. Toen ik in 2008 CEO werd, is die lijn voortgezet. Cosun heeft daarna Nedalco en de beide Unifine-bedrijven verkocht. Cosun heeft nu een mooie portfolio, waarbij de dochterbedrijven elkaar versterken. De coöperatie staat er goed voor. Het geïnvesteerd vermogen bedraagt €1,2 miljard. Dat is volledig eigen vermogen op een balanstotaal van €1,8 miljard. Cosun is feitelijk schuldenvrij.”Is SVZ als producent van groenten- en fruitconcentraten dan geen vreemde eend in de bijt? Akkerbouwers kunnen aardapppelen telen voor Aviko, chichorei voor Sensus en bieten voor Suiker Unie. Maar ze telen geen groenten en fruit.“Dat is op zich een juiste constatering. Maar Cosun heeft als beleid dat de dochterbedrijven elkaar moeten versterken in het tot waarde brengen van plantaardige grondstoffen. Al onze bedrijven zijn bezig met energiebesparing, teeltbegeleiding en de verwaarding van plantaardige grondstoffen en reststoffen op een duurzame manier. De kennis die we bij de ene dochter opdoen, passen we toe bij de andere. SVZ past in dat beleid. Net als Duynie, dat zich toelegt op de verwaarding van reststromen uit de voedingsmiddelenindustrie.”Hoe lang heeft u bij Cosun gewerkt?“Ik werk sinds 1995 bij de coöperatie. Van 2000 tot 2009 was ik de CFO (financieel directeur) en daarna tot juni dit jaar de directievoorzitter. Ik weet nog niet wat ik na mei ga doen. Ik wil alleen werken bij een bedrijf dat maatschappelijk verantwoord onderneemt, zoals Cosun.”