Boerenvinding maakt voorkiemen kinderspel

Akkerbouwers Erik Juurlink en Frank Hoitink hebben een praktisch en goedkoop voorkiemsysteem bedacht. Ze bouwen ze nu ook voor verkoop aan derden.Frank Hoitink en Erik Juurlink zijn in de schuur van Juurlink druk bezig met de fabricage van houten voorkiemrekken, die passen in normale aardappelkisten. Een vinding van beide pootgoedtelers, die inmiddels is uitgegroeid tot neventak.Erik Juurlink (49, links) en Frank Hoitink (45) hebben beide een akkerbouwbedrijf in Slootdorp (N.-H.), en fabriceren samen onder ERFRA VKS kiemrekken. - Foto's: Lex SalverdaERFRA VKS, Erik Juurlink en Frank Hoitink in Slootdorp (N.-H.)Bedrijfsgegevens
Hoitink
71 hectare areaal
18 hectare pootgoed
Juurlink
31 hectare areaal
8 hectare pootgoedHoitink heeft een akkerbouwbedrijf van 71 hectare, met 18 hectare pootgoed. Juurlink heeft een akkerbouwbedrijf van 31 hectare, met onder andere 8 hectare pootgoed. Juurlink is gespecialiseerd in stamselectie, en levert voornamelijk pb3 en pb4 af. Voorkiemen van pootgoed past Juurlink al decennia toe. Tot zo’n zes jaar terug in gaasbakjes uit 1965. In elk bakje van 50 bij 75 centimeter past 17 kilo aardappelen. TijdrovendHet vullen en legen van gaasbakjes met in totaal 40 ton pootgoed is een tijdrovende en lichamelijk zware klus. Vroeger hielpen Juurlinks vader en oom mee, maar die zijn inmiddels vanwege hun leeftijd van die taak ontheven. “Alleen is dat eigenlijk niet te doen.” Erik Juurlink en Frank Hoitink hebben een praktisch voorkiemsysteem bedacht en bouwen die nu ook voor derden.Zoeken naar alternatiefDaar kwam nog eens bij dat de 55 jaar oude bakjes versleten raakten. Juurlink moest daarom op zoek naar een alternatief. Dat konden nieuwe kiembakjes zijn, maar dan was nog steeds het probleem arbeid niet opgelost. Hij informeerde ook naar Joppe-zakken, maar vond dat systeem veel te prijzig. Ook paste die stellage qua formaat niet goed in zijn glazen voorkiemkas. Hij wilde het liefst iets dat te combineren was met conventionele aardappelkisten, omdat die handig in gebruik zijn en ruim voorradig op zijn bedrijf. Echter, voorkiemen in een volle aardappelkist gaat niet. De buitenste 50 centimeter wil in principe wel, maar in het hart van de kist komt op de aardappelen geen goede harde kiem door gebrek aan licht en lucht. Een bijpassende deksel op het voorkiemrek voorkomt dat het middenstuik volstroomt met aardappelen tijdens het vullen van de aardappelkist.Ontstaan van het ideeEen verkeerd gestapelde pallet met kiembakjes bracht Juurlink op een idee. “Normaal plaats ik vier stapels kiembakjes op een palet, zodat alle zijdes van de kiembakjes vrij staan. Doordat de pallets op waren, had ik op de laatste pallet geen vier stapels kiembakjes gezet, maar vijf. Twee voorlangs, en drie stapels daar dwars op. Gevolg, door gebrek aan licht en lucht waren alleen de buitenste 50 centimeter van de aardappelen in de kiembakjes goed voorgekiemd. De aardappelen aan de binnenzijde hadden lange witte slappe kiemen. Net zoals in een aardappelkist. Een laag van 50 centimeter aardappelen is dus goed voor te kiemen. Dat bracht me op het idee om het midden van een aardappelkist vrij te houden met een soort provisorische schoorsteen, gemaakt van gaasbakjes. Zo was nergens in de kist de laag aardappelen dikker dan 50 centimeter.” Geen verschilHet bleek te werken. Juurlink zag op zijn perceel geen verschil in opkomst tussen de met gaasbakjes voorgekiemde poters en met de ‘gaasbakjes-schoorsteen’ voorgekiemde poters. Handig in gebruik en duurzaam was versie één van het voorkiemrek echter niet. Na een ronde kon Juurlink een deel van de ‘schoorstenen’ weggooien, omdat deze stuk gingen. Die wel heel bleven, namen opgeslagen veel ruimte in beslag.Het spanbandje houdt het voorkiemrek op zijn plek tijdens vullen en legen van de kist.Chitwoodi minder kansBuurman Hoitink had zes jaar terug zijn poters op een perceel naast die van Juurlink staan. Hoitink paste destijds geen voorkiemen toe, maar wilde wel graag vroeger oogsten om chitwoodi vermeerdering tegen te gaan. Omdat de NAK geen einddatum hanteert, bestaat de neiging het groeiseizoen te verlengen voor meer kilo’s. Terwijl een korter groeiseizoen leidt tot een grotere kans op een betere kwaliteit, minder spuiten en minder aaltjesvermeerdering. Samen het idee verfijnenHoewel de poters van Hoitink en Juurlink dezelfde dag waren gepoot en de percelen nagenoeg dezelfde grondslag hebben, stonden de aardappelen van Juurlink twee weken eerder boven dan die van Hoitink, en waren ze tien dagen eerder aan de maat. Ook de moederknollen waren beter verteerd. Dat overtuigde Hoitink voortaan ook te gaan voorkiemen. Juurlink en Hoitink besloten daarop gezamenlijk het idee van Juurlink te verfijnen. Versie zesInmiddels hebben de akkerbouwers versie zes van het kiemrek gereed. Deze is van geschaafd hout, meet 42 bij 78 bij 109 centimeter en is middels ingelegde scharnieren inklapbaar. Ingeklapt nemen ze weinig ruimte in en zijn ze gemakkelijk weg te bergen. De zijlatjes zijn schuin afgefreesd, zodat bij leegstorten van de kist daar bijna geen knolletjes op achterblijven.Door het voorkiemrek is de laag aardappelen nergens dikker dan 50 centimeter en ontstaan er mooie harde kiemen.Systeem werkt simpelHet systeem werkt simpel. Je klapt de koker uit en fixeert hem in het midden van de aardappelkist met een meegeleverde spanband. De bovenkant van de koker sluit je af met een bijpassende deksel. Dan vul je de kist met aardappelen. Leegkiepen van de kist kan gewoon. De spanband houdt de koker op zijn plaats. Normaal bevat een aardappelkistzo’n 1.300 kilo aardappelen. Met kiemrek zo’n 1.000 kilo. PootgoedacademieJuurlink en Hoitink presenteerden hun vinding op de pootgoedacademie. Diverse collega telers reageerden enthousiast en vroegen de telers ook voor hen dergelijke rekken te maken. Juurlink en Hoitink richtten daarop vorig jaar het bedrijfje ERFRA VKS op, waar de nevenactiviteit, kiemrekken bouwen, in is ondergebracht. Een koker inclusief spanband kost € 85 exclusief btw, een deksel € 30. Het plan was hun vinding in 2020 en 2021 commercieel te presenteren op aardappelbeurzen, zoals Interpom in Kortrijk en Potato Europe in Emmeloord. In januari 2020 konden ze op de biobeurs in Zwolle hun product op de stand van pootgoedhandelshuis Planterra tonen. Daarna was het door Covid-19 echter klaar met beurzen. Nu proberen ze bekendheid voor hun product te genereren via social media, mond-tot-mond reclame en vaktijdschriften. Dat lukt aardig, vertelt Hoitink.Juurlink lijmt en nagelt de latten op een mal, Hoitink schroeft ze vervolgens tot een rek.Productie geprofessionaliseerdJuurlink en Hoitink hebben de productie van kiemrekken inmiddels geprofessionaliseerd. Met z’n tweeën kunnen ze zo’n zes rekken per uur in elkaar zetten. Zo kunnen ze de kiemrekken tegen een erg scherp tarief aanbieden. Aan het eind van het reportagebezoek volgt nog het maken van de portretfoto. Beide heren poseren leunend op een uitgeklapte koker met deksel. Juurlink schertsend: “Daarvoor zijn de kiemrekken ook nog eens erg handig. In de zomer kunnen ze dienst doen als statafel bij de buurtbarbecue.”