‘Boer moet zijn bestaansrecht verdienen’

De boer moet laveren tussen publieke opinie, torenhoge eisen, idealistische wensbeelden en economische wetten. Het is de nieuwe werkelijkheid.Blije reacties op Prinsjesdag. Koning Willem-Alexander spreekt in de troonrede waardering uit voor boeren en tuinders ‘die soms onder moeilijke omstandigheden zorgen voor ons voedsel’. Eindelijk weer eens. In jaren kwam de sector niet, of slechts mondjesmaat, in de troonrede voor. Pijnlijk, zo ervaart de beroepsgroep. Want trots zit er nog steeds. Kritiek op de sector, niet op de boerErkenning is een gevoel, en dan wordt het altijd ingewikkeld. In alle enquêtes zit het eigenlijk wel snor met die beoordeling. Boeren krijgen een hoge waardering. Het zijn geen praters, wel harde werkers. Niks om zorgen over te maken, zou je zeggen. Tegelijkertijd geldt die andere werkelijkheid. In kranten, op social media en in campagnes wordt de sector bont en blauw geslagen. Fraude, gesjoemel, gif, dierenleed; het zijn terugkerende hashtags op Twitter.De kritiek lijkt gericht op de sector als geheel, niet zozeer op de individuele ondernemer. Want in de ogen van veel critici, ja zelfs van activisten, is ook hij een slachtoffer van het systeem. Het systeem van oneerlijke wereldhandel, focus op kostprijs en uitbuiting door supermarkten.De gunfactor gaat een grotere rol spelen. Veehouders in Brabant kunnen hierover al meepraten.Gunfactor gaat grotere rol spelen in de landbouwHet is tegelijkertijd de nieuwe werkelijkheid waarin de boeren anno nu moeten werken. Zij moeten laveren tussen publieke opinie, torenhoge eisen, idealistische wensbeelden en economische wetten. Termen als kringlooplandbouw, ‘eerlijke’ prijs, gelijk speelveld, en het Engelse license to produce raken gewoon aan de keukentafel. De boer moet in de toekomst zijn bestaansrecht verdienen. De gunfactor gaat een grotere rol spelen. In Brabant kunnen veehouders hierover al meepraten.Gemiddelde boer ouder dan 55 jaarStap nu nog maar eens in deze bedrijfstak. Ofwel, wie gaat het bedrijf overnemen? Het is een terechte zorg van veel ouders, en dit zou het ook maatschappelijk moeten zijn. Het is urgent ook, meer dan de helft van de boeren is inmiddels ouder dan 55 jaar.Nu zegt leeftijd niets over de kwaliteit van bedrijfsvoering, maar algemeen geldt toch dat de innovatiekracht met het schrijden der jaren afneemt. Een jonge ondernemer zit nog boordevol plannen. Innovatie is nodig om alle doelen op het gebied van klimaat, bemesting, gewasbescherming, et cetera te halen. Dit kabinet heeft voor bedrijfsopvolging dan ook € 75 miljoen uitgetrokken.OpvolgersGeld is één, maar trots, passie en gedrevenheid zijn sterker. Boerderij zocht 9 jonge boerenzonen en -dochters op, 5 jaar nadat zij in de rubriek De Opvolger over hun plannen vertelden. Zij zijn zich terdege bewust van hun positie. De erkenning wederzijds van boer en burger gaat een belangrijke rol in hun toekomst spelen. Het is de nieuwe werkelijkheid.