Bodemvruchtbaarheid loopt verder terug in 2017

2017 wordt een bepalend jaar. Mestregelgeving, dierenwelzijn, Tweede Kamerverkiezingen en productierechten vormen een kleine greep uit onderwerpen waarmee boeren te maken krijgen. In deze aflevering van de serie ‘Wat brengt 2017?’ komt bodemvruchtbaarheid aan bod.Voor de akkerbouw is bodemvruchtbaarheid in 2017 opnieuw een heikel thema. Met gewassen die steeds productiever worden en met steeds verder aangescherpte gebruiksnormen worden meer mineralen aan de bodem onttrokken dan dat met bemesting aangewend mag worden. Het gaat daarbij niet alleen om meststoffen als stikstof en fosfaat, ook het gehalte organische stof loopt terug. NAV en LTO trokken aan de bel over 'te lage normen'Akkerbouwvakbond NAV en LTO Nederland trokken al geregeld aan de bel over bodemvruchtbaarheid en de in hun ogen te lage normen. Tot nu toe heeft dat nog niet in hogere gebruiksnormen geresulteerd. Er is wel een zogenoemde 'friet- en bietregeling' waarmee bij hogere gewasopbrengsten een hogere stikstof norm geldt. Voor uitbreiding van die regeling naar meer gewassen en een hogere fosfaatbemesting via de zogenoemde Equivalente maatregelen staat het sein in Brussel nog op rood. Het ziet er bovendien niet naar uit dat er voor de start van de zaaiperiode in 2017 wél ruimere normen komen. Dalende opbrengst“De normen zijn aantoonbaar te scherp”, vindt Ton Hendrickx, bemestingsdeskundige van CropSolutions. “Intensieve teelten zoals aardappelen en suikerbieten onttrekken 80 tot 90 kilo fosfaat aan de bodem. Voor groentegewassen is dat soms nog meer. Als je dan tot maximaal 75 kilo fosfaat mag bemesten, dan boert de bodem achteruit.” Voor stikstof geldt hetzelfde: de onttrekking is door hoogproductieve gewassen groter dan dat bemest mag worden. De dalende beschikbaarheid van stikstof blijkt bijvoorbeeld in eiwitgewassen, zoals tarwe, gerst en peulvruchten. “Dat uit zich eerst in het eiwitgehalte van het product en daarna pas zie je een dalende opbrengst. Een deel van de Nederlandse tarwe is inmiddels niet meer geschikt voor baktarwe.” Volgens Hendrickx ligt de fosfaatgebruiksnorm op bouwland gemiddeld op 60 kilo per hectare, terwijl het gemiddelde bouwplan 78 tot 80 kilo aan de bodem onttrekt.Fosfaattoestand doorgevenRuimte is er tegelijkertijd ook voor hogere fosfaatgebruiksnormen. Grond met een lage fosfaattoestand heeft een hogere fosfaatgebruiksnorm. Om daar gebruik van te kunnen maken moet de fosfaattoestand van de percelen doorgegeven worden in de Gecombineerde opgave. Dat moet per perceel onderbouwd zijn met gecertificeerde grondmonsters. Op bouwland met fosfaattoestand 'hoog' mag 50 kilo fosfaat, op neutraal is dat 60 kilo en bij fosfaattoestand 'laag' is dat 75 kilo per hectare. Is de fosfaattoestand niet doorgegeven, dan geldt echter automatisch de laagste fosfaatnorm; dat scheelt tot 25 kilo fosfaatruimte. Dat komt nog regelmatig voor, bevestigt Hendrickx, al is volgens hem lastig te zeggen om hoeveel hectare dat in totaal gaat.Hogere bemestingsnormenDe akkerbouw heeft nu ingezet op verhoging van bemestingsnormen en meer ruimte voor specifieke normen (regionaal en per bedrijf) in het zogenoemde zesde actieprogramma Nitraatrichtlijn. Dat gaat gelden in de periode 2018-2021. In december 2016 heeft staatssecretaris Martijn van Dam (EZ) zijn inzet voor de onderhandelingen met Brussel bekendgemaakt. Die inzet gaat de vertegenwoordigers van de akkerbouw lang niet ver genoeg. Grote zorg is er onder meer over een mogelijk verdere aanscherping van gebruiksnormen in een deel van de zandgebieden in Zuidoost-Nederland.Alle gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat en de bestaande uitzonderingen staan op RVO.nl:http://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/mest-en-grond/mest/gebruiksnormen Stikstofgebruiksnormen en uitzonderingen: http://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/mest-en-grond/gebruiksruimte-berekenen/stikstofFosfaatnormen en uitzonderingen:http://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/mest-en-grond/gebruiksruimte-berekenen/fosfaat