Bodemvriendelijke bietenrooier gezocht

Met het oog op bodemverdichting is wat te zeggen voor relatief lichte getrokken drierijige bietenrooiers. Het blijkt een ingewikkelde afweging.Tijdens de laatste suikerbietenoogst leek het alsof er plotseling (veel) meer getrokken rooiers actief waren. Ironisch genoeg zijn vrijwel alle fabrikanten van getrokken bietenrooiers in het verleden overgestapt op zelfrijdende bunkerrooiers en is het aantal fabrikanten van getrokken bietenrooiers nu niet meer zo talrijk. De indruk bestaat soms dat de getrokken rooier bezig is aan een revival met het oog op minder bodemverdichting. Of is vooral het weer in het najaar bepalend voor hoe vaak de machines te zien zijn? - Foto: Henk Riswick
Grimme biedt met de Rootster 604 een zesrijige getrokken bietenrooier aan met een bunker van 6 kuub (4 ton), een gewicht van 9,1 ton en banden van maximaal 600/60 R30.5. Er moet een trekker van 147 kW (200 pk) voor en die moet op dubbelluchtcultuurwielen staan. Zeker als het natter is, loop je daarmee de kans dat die de bieten opzij drukken en er grondtarra tegenaan drukken. Volgens Otto Strijk, verkoopadviseur van Grimme Nederland, verkocht Grimme drie Rootsters in 2015, zes in 2016 en in 2017 tot dusver enkele. De vanafprijs inclusief ontbladeraar in de fronthef van de trekker is € 129.500. Bij Franquet in Frankrijk kun je terecht voor zesrijige getrokken rooiers als de TE 7 Cargo. De bunkerinhoud is maximaal 6 kuub, het gewicht 8,0 ton. De bandenmaat is 16.0/70-20 en er moet een trekker op cultuurwielen van minimaal 118 kW (160 pk) voor. Franquet reageerde niet op ons verzoek om verkoopprijzen. Het Zweedse Edenhall bouwt drierijige en vierrijige getrokken verstekrooiers. De drierijige 753 en de vierrijge 754 verschillen alleen door een extra rooiunit op de 754. De bunkerinhoud is maximaal 18 kuub (12 ton), het gewicht is 9,7 ton. Standaard zitten er links twee 600/65 R34-banden onder en rechts één 800/65 R32. Er moet minimaal een 103 kW (140 pk) trekker voor. Doordat de Edenhall in verstek rooit, kan de trekker op brede banden staan. Edenhall verkoopt direct in Nederland en dit seizoen gaat een nieuwe 754 aan het werk in Noord-Holland. De 753 is er vanaf zo’n € 150.000 en de 754 kost zo’n € 160.000. Gebruikt materieelTevens uit Scandinavië zijn TIM en Thyregod. Beide merken worden nu geproduceerd door Thyregod A/S in Give, Denemarken. De tweerijige verstekrooier TIM MII SA/TE120 heeft een bunker van 12 kuub, een gewicht van 5,9 ton en er moet minimaal 66 kW (90 pk) voor. Wie een drie- of vierrijer wil, komt uit bij de Thyregod T-7 (10 of 12 kuub) of de Thyregod T-9 (14 kuub). Ze wegen respectievelijk 7,5 en 8,2 ton en vragen 74 (100 pk) en 118 kW (160 pk). Volgens importeur A. den Dekker & zn uit Werkendam kost een nieuwe Thyregod T-7-drierijer al snel € 140.000 en dat is meteen de reden dat er nauwelijks vraag naar is. Wel ziet Den Dekker een stijgende vraag naar gebruikte TIM-rooiers. TIM-importeur A. den Dekker & zn ziet een toenemende vraag naar gebruikte drierijige TIM-rooiers. De importeur levert jaarlijkse onderdelen voor zo’n 25 rooiers. -Foto: Henk RiswickVooral de drierijers zijn in trek en Den Dekker haalt ze zowel uit Nederland als uit het buitenland. “Dat gaat om bouwjaren van 1980 tot 1998 en prijzen van € 6.000 tot € 25.000. In totaal lopen er nog zo’n 25 rooiers waarvoor ik onderdelen lever.” Openen perceel en reinigingVaak wordt een perceel geopend door een zelfrijdende rooier waarna de getrokken rooier aan de slag kan. Er zijn ook gebruikers die hun percelen openen via de spuitpaden. Een ander aspect is de reinigingscapaciteit. Zelfrijders met reinigingszonnen hebben toch al snel vijf tot acht grote zonnen, terwijl er bij de getrokken rooiers plek is voor twee of drie zonnen. Getrokken rooiers zijn volgens Robin Vervaet van fabrikant Frans Vervaet een stap terug in de tijd. Hij is van mening dat het egaal berijden van de bodem met één wiel per spoor de beste remedie voor de bodem is. “In combinatie met voldoende rooicapaciteit, ook onder moeilijke omstandigheden”, zegt Vervaet. De nieuwe Vervaet Q6-16 is wat hem betreft dan ook de ideale machine en die wordt ook het meest verkocht. Hij weegt 24 ton en kan 16 ton bieten bevatten. De bandenmaat is maximaal 900/65 R38 voor en 1.000/55 R32 achter, met een bandenspanning van minimaal 1,2 bar. “De achterwielen lopen tussen de voorwielen zodat de bodem door slechts één wiel bereden wordt.” Ook de Vervaet 925 voldoet volgens de fabrikant aan het criterium ‘één wiel per spoor’ door de uitschuifbare voorste as. Bekijk ook de video: Bietvriendelijke bietenrooierVolgens Peter Millenaar, directeur van Agrifac, is het juist zaak om zo breed mogelijk te rooien en zo min mogelijk passages te hebben. Hij ziet daarom toenemende interesse voor de twaalfrijige HexxTraxx. Daarvan verkocht de fabrikant er in Nederland één in 2015 en vier in 2016. “Met een bietenopbrengst van 100 tot binnenkort misschien wel 150 ton per hectare moet je als loonwerker capaciteit hebben. Zowel in rooien als in afvoer. Dat wordt door telers vaak niet onderkend. Evenals het feit dat het moment van rooien het allerbelangrijkste is en je de bunker niet stilstaand moet lossen.”Lossen en kippersIn diverse jaren zijn er metingen gedaan aan het gewicht en de bodemdruk van bietenrooiers. Zoals tijdens Beet Europe in 2010 in Lelystad, in 2013 door Boerderij, Aeres Hogeschool en Wageningen UR, en in november 2016 door Stichting Veldleeuwerik en Aeres Hogeschool. “Bij een norm van 1,0 kg/cm² kan gesteld worden dat de gemeten Grimme Rootster en Vervaet 12-T onder de norm blijven en onder normale omstandigheden geen onomkeerbare verdichting in de (onder)grond zullen opleveren”, zegt Kees Westerdijk, onderzoeker en hogeschooldocent aan Aeres Hogeschool. “Maar dan moet er wel gelost worden op de kopakker, want de bodemdruk onder de gemiddelde kipper is al snel 2 kg/cm2.”Volgens Frans Tijink van het IRS wordt vaak geroepen dat een kleinere bunker beter is. “Maar bij Beet Europe 2010 bleek dat de hoogste wiellast bij de grootste en kleinste bunkerrooier gelijk was. Uiteraard zijn er grote verschillen, vooral door een ongelijke gewichtsverdeling. En aangaande de populariteit van getrokken versus zelfrijdende rooiers: Frankrijk kent juist een trend naar zelfrijdende bunkerrooiers.”Van schaalvergroting naar schaalverkleining?“Bij het oogsten en vervoeren van grote hoeveelheden is transport meestal de zwakste schakel”, zegt Frans Tijink van het IRS. “Net als bij het sleepslangen kan het ontkoppelen van weg- en veldtransport ook bij rooivruchten een oplossing zijn.”
Een opvatting die Peter Lerink van H-WodKa deelt: “Voor stortgoederen zien wij perspectief voor een overlaadstation met buffer en nareiniging. De volgende stap is optimalisatie van het veldtransport voor bodem en capaciteit. Een trekker met kipper of overlaadwagen met bandenspanningsregeling lenen zich daarvoor.” Als toekomst ziet H-WodKa de toepassing van autonome carriers die als zelfrijdende bunkers het transport tussen de rooier en de dam verzorgen. “Voor dergelijke carriers kun je een routeplanning ontwerpen die de minste schade aan de bodem geeft. Bijvoorbeeld door ze spuitpaden te laten volgen wanneer ze niet naast of achter de rooier rijden. En als je overcapaciteit hebt, hoef je ze niet altijd vol te laden. Zo kun je onder natte omstandigheden een extra carrier inzetten en bij alle carriers de bandenspanning omlaag brengen, bijvoorbeeld tot 0,5 bar. Je stemt dan de belasting af op het draagvermogen van de bodem. We zijn vergeten dat bietenland een prachtige structuur achterlaat, ware het niet dat we die tijdens de oogst grondig vernielen, zeker als het nat is”, zegt Lerink.
Project Smaragd
Een project dat zich ook met lichte autonome mechanisatie bezighoudt is Smaragd (Slimme Mechanisatie, Automatisering en Robotisering voor een Akkerbouw met Groei en Duurzaamheid), dat wordt geleid door Wageningen UR. Het is onderdeel van de Topsector AgriFood en onder meer Agrifac, Multi Tool Trac, Precision Makers, Steverink Techniek (Lasting Fields), Suiker Unie en TU Eindhoven werken eraan mee.