Bio-boer geeft niet op ondanks vele tegenslag

De plannen van veehouder De Jong werden afgelopen jaren telkens gefrustreerd. Nu heeft hij nog 40 koeien en 0 fosfaatrechten. Toch geeft hij niet op.Jan Rein de Jong krijgt regelmatig de vraag waarom hij er niet gewoon mee stopt. Als het een beetje meezit, kan hij nog zonder schulden uitstappen. Toch is er geen haar op zijn hoofd die eraan denkt. Hij slaat met zijn hand op tafel. “Mijn antwoord is dan: ik blijf gewoon boer.”Jan Rein de Jong (34) heeft in Rotstergaast (Fr.) een veebedrijf met 40 melkkoeien en 24 stuks jongvee. Hij heeft 12 hectare in eigendom en 95 hectare pachtgrond.Aan duidelijkheid niets te wensen. De passie voor zijn dieren spat ervan af. De biologische melkveehouder kreeg veel teleurstellingen te verwerken, maar is nog steeds strijdvaardig. Als het moet, procedeert hij tot aan het Europese Hof.Ondanks zijn positieve inborst is de frustratie bij de rap van de tong gesneden veehouder goed zichtbaar. Voor zijn gevoel werkt hij precies zoals minister Schouten graag wil, natuurinclusief.Op bijna al zijn percelen past hij wel een vorm van natuurbeheer toe. Hoe kan het dan dat hij tegen zoveel deuren tegelijk is opgelopen, vraagt hij zich af.Bedrijfsovername sneller dan gedachtHet verhaal begint in 2011 op het ouderlijk bedrijf in het 3 kilometer verderop gelegen Rotsterhaule. Zijn vader krijgt gezondheidsklachten waardoor een bedrijfsovername sneller dan gedacht ter sprake komt. Wil hij doorgaan met de jongvee-opfok voor een veehouder in Brabant, of trekt hij zijn eigen plan?Zonder overleg heeft de provincie beheerpakketten van mijn pachtgrond verzwaard naar botanisch beheerDe bank gaat in 2012 akkoord met een plan voor het houden van dubbeldoelkoeien in de bestaande stallen. De Jong koopt 35 melkkoeien en 12 pinken.Het benodigde quotum wordt gekocht of geleased. Doel was om in 2015 met 70 melkkoeien op 80 hectare pachtgrond van Fryske Gea zo’n 400.000 kilo te melken. Het liep anders.De melkkoeien op een weideperceel. De Jong past op bijna alle percelen wel een vorm van natuurbeheer toe. Te veel koeienIn 2013 kreeg de Jong van een boa (buitengewoon opsporingsambtenaar) te horen dat hij veel te veel koeien had lopen. “Zonder overleg heeft de provincie beheerpakketten van mijn pachtgrond verzwaard naar botanisch beheer”, aldus een verontwaardigde De Jong.Dit betekende dat hij van 1 april tot 15 juni geen 2,5 GVE (grootvee-eenheden), maar een halve GVE per hectare mocht houden. De veehouder zag zich gedwongen zijn plan opnieuw aan te passen.De rekening courant ging zo ver in het rood dat de bank aan de bel trok, net of ik voor mijn plezier 7% rente betaalDe Jong ging op zoek naar een locatie buiten het natuurgebied van Fryske Gea. Met succes. Hij nam in oktober 2014 een melkveebedrijf, inclusief 12 hectare grond en diverse pachtgronden, van een stoppende veehouder in Rotstergaast over.Voor een gezonde bedrijfsvoering koerste de veehouder nu op een omvang van 100 melkkoeien op in totaal 107 hectare grond. Overname van de koeien van de vorige eigenaar wilde de bank niet financieren. Daarom ging hij voor geleidelijke groei.De Jong voert veel werkzaamheden zelf uit. Zo rijdt hij voor Peter Appel Transport 2 nachten per week op de vrachtwagen om brood te bezorgen. Zo af en toe rijdt hij ook 2 dagen in de week voor Weerribben Zuivel. Op de inmiddels beruchte fosfaatreferentiedatum 2 juli 2015 had de Jong 55 melkkoeien staan. Vanwege zijn investering in 2014 ging hij ervan uit in aanmerking te komen voor de knelgevallenregeling.Wachten op toeslagrechtenAlsof er nog niet voldoende onzekerheid was, besloot RVO in 2015 vooralsnog geen toeslagrechten te willen uitkeren in verband met onduidelijkheden over de Jongs bedrijfsverplaatsing.Ook in 2016 hield RVO de hand op de knip. Grofweg miste de veehouder hierdoor € 90.000 aan inkomsten. De rekening courant ging dusdanig ver in het rood dat de bank aan de bel trok. “Net of ik voor m’n plezier 7% rente betaal.”De Jong vreesde voor het einde van zijn bedrijf en nam een ingrijpend besluit. Al voordat hij ze überhaupt officieel had ontvangen, verkocht hij een groot deel van zijn toegezegde fosfaatrechten. Dit maakte dat hij in combinatie met melkgeld zijn rekening courant weer op orde kreeg.De Jong pacht veel grond van Fryske Gea, Stichting BD Grondbeheer en Stichting Westermeer. Hij ziet dit niet als probleem. “Eigen grond zegt me niets.”Versneld aflossenIn 2017 keerde RVO alsnog toeslagrechten over 2015 en 2016 uit. Ook verkocht de Jong in dat jaar zijn voormalige woning. Nieuwe fosfaatrechten kopen zat er ondanks de extra inkomsten niet in.De bank vroeg hem versneld af te lossen en zo geschiedde. “5 ton in 5 jaar”, aldus de veehouder. “Daarnaast mocht ik in 2017 ook nog even € 27.000 overmaken in het kader van het fosfaatreductieplan.”De Jong omschrijft 9 juni 2020 als een gitzwarte dag. Toen kreeg hij van de rechtbank te horen niet tot de knelgevallen te behoren en geen extra fosfaatrechten te ontvangen.Op de fosfaatreferentiedatum van 2 juli 2015 zat De Jong ruim in het jongvee. Toch was het bij lange na niet voldoende om zijn plannen te kunnen verwezenlijken. Op basis van de regels valt de Jong simpelweg in de categorie groeiers. “In de uitspraak niets over de gedane investering, niets over bio, niets over verplaatsing vanwege natuur en niets over perspectief voor een jonge boer”, zegt hij gefrustreerd.Lichtpuntje is dat de bank sinds afgelopen jaar weer meedenkt in oplossingenDe Jong noemt 2 voor hem belangrijke zaken waardoor hij tot nu toe het hoofd boven water heeft weten te houden. Zijn geloof in God en het feit dat hij zijn zorgen achter zich kan laten zodra hij aan het werk gaat.Hoewel menigeen er het bijltje al lang bij neer had gegooid, denkt De Jong nog steeds in mogelijkheden, variërend van de koop van fosfaatrechten tot emigratie. Ook samenwerking met een collega-veehouder ziet hij als een kans.De veestapel bestaat uit Montbéliarde- en MRIJ-koeien. Lichtpuntje is volgens hem dat ook de bank sinds afgelopen jaar weer meedenkt in oplossingen. Dat er iets moet gebeuren, is evident. Wat er anders na 31 december gaat gebeuren, is ook voor de veehouder nog een groot vraagteken. Maar een ding is voor hem zeker: “Ik blijf gewoon boer.”