‘Bietenboer verdient meer daadkracht van Europese Commissie’

De Europese Commissie moet meer doen voor de suikersector, om van de liberalisering van de suikermarkt een succes te maken. Bovendien moeten bietenboeren een sterkere positie krijgen in de onderhandeling met verwerkers, vindt Cosun-voorzitter Dirk de Lugt.Over een paar dagen is het zover: de Europese productiequota voor suiker vervallen per 1 oktober. Dit betekent onder meer dat de sector onbeperkt kan produceren en exporteren naar de wereldmarkt. Het besluit tot afschaffing van de productiequota is in 2014 door de Europese Commissie genomen. Eerder al, tussen 2006 en 2009, vond een forse herstructurering plaats. Met als gevolg dat bijna de helft van alle Europese suikerfabrieken dichtging en 165.000 boeren in Europa moesten stoppen met de bietenteelt.‘Meer onzekerheid over toekomst’Het beëindigen van de suikermarktordening leidt tot sterkere schommelingen in de Europese suikerprijzen en voor zowel bietentelers als de suikerindustrie tot meer onzekerheid over onze toekomst. De verwachting dat de marktordening zou verdwijnen, heeft er ook toe geleid dat een deel van de Europese suikersector de laatste tien jaar hard heeft gewerkt aan meer efficiëntie en afzetmogelijkheden. Suiker Unie beschikt nu over zeer efficiënte fabrieken en een stevige marktpositie. De Nederlandse bietentelers realiseren de laatste jaren de hoogste suikeropbrengst per hectare in Europa. Een prestatie om trots op te zijn, en dit willen we graag voortzetten. Bietenaanvoer bij Suiker Unie. De verwerking van bieten is goed voor 150.000 banen en is belangrijk voor de lokale economie, zegt Dirk de Lugt. - Foto: Peter RoekIn landen in het zuiden en oosten van Europa heeft men voor een andere route gekozen; met gekoppelde betalingen van gemiddeld enkele honderden euro’s per hectare de bietenteelt ondersteunen. De suikerindustrie in die landen heeft dat gebruikt om lagere prijzen voor de bieten te betalen, met als gevolg dat de grondstof nog goedkoper kon worden ingekocht. Je kunt zeggen dat het systeem van gekoppelde betalingen heeft geleid tot een ongelijk speelveld en zeker niet tot meer efficiëntie in de keten. BeheersmaatregelenOm van de liberalisering een succes te maken, heeft de Europese Commissie de beschikking over enkele beheersmaatregelen: vergroten van toegang voor Europese suiker naar landen die suiker importeren; handhaving van invoerheffingen; terughoudend zijn met nog meer vrijhandelsakkoorden; financiële steun voor private opslag van suikervoorraden. Het is echter de vraag of dit echt soelaas biedt als het erop aankomt. Ik vind de oproep van EESC (Europees Economisch en Sociaal Comité) aan de Europese Commissie om zich meer in te spannen voor de sector, terecht. Bieten zijn een belangrijk gewas voor 135.000 boeren. De verwerking vindt veelal plaats op het platteland, waar weinig andere industriële activiteiten zijn, en is goed voor 150.000 directe en indirecte banen. De verwerking van suikerbieten is een kapitaalintensieve aangelegenheid en als een fabriek eenmaal is gesloten, komt er niet zomaar een nieuwe voor terug. ‘Oneerlijke handelspraktijken’Het versterken van de positie van bietentelers in de onderhandelingen met de verwerkers, is een ander punt van zorg. Door het aanpassen van Europese mededingingsregels kunnen telerscollectieven minder effectief onderhandelen met de suikerproducenten. Deze mogen wel wat zeggen over hun kostprijs en daarmee iets van de waarde in de keten terugbrengen bij de telers (‘waardedeling’), maar meer is op dit moment wettelijk niet toegestaan. Dit leidt tot oneerlijke handelspraktijken, waarbij uiteindelijk de telers de dupe zijn. Dus meer dan voldoende reden om de Europese Commissie op te roepen tot actie, want de sector is het waard.