‘Ban de ploeg en kunstmest’

Volgens Pius Floris, eigenaar-directeur van PHC, is het slecht gesteld met de Nederlandse bodems. Een systeemomslag is nodig. Gebruik mycorrhiza en stop met ploegen en kunstmest. Een interview.Het bedrijf Plant Health Cure (PHC) in Oisterwijk (N.-Br.) is specialist en, op basis van de omzet, marktleider op het gebied van mycorrhizatechnologie en bodembiologie in West-Europa. Eigenaar-directeur van PHC is Pius Floris.PHC in korte tijd grote speler in biostimulantenPius Floris (64) is eigenaar-directeur van Plant Health Cure in Oisterwijk. PHC beschrijft zijn producten als nuttige bodemschimmels en bodembacteriën en andere middelen die planten weerbaar maken en beter laten functioneren. - Foto: Bert JansenPius Floris is decennia lang actief geweest als boomspecialist. In 1997 heeft hij met een van zijn voormalige Amerikaanse professoren het bedrijf Plant Health Care opgericht. Zes jaar geleden heeft hij met zijn vrouw Philo de Europese tak van het bedrijf overgenomen en de naam gewijzigd in Plant Health Cure. Want Care staat voor verzorgen, terwijl Cure staat voor herstellen. Sinds drie jaar is PHC naast alle andere agrarische sectoren ook actief in de akkerbouw. Met succes. Intussen realiseert PHC in de akkerbouw in Nederland een jaaromzet van € 1,5 miljoen.Het gesprek vindt plaats in de vergaderruimte op de eerste etage van PHC in Oisterwijk, met uitzicht op de openbare weg. Floris loopt naar het raam en wijst naar de esdoorns in de berm. De bomen aan deze kant van de weg zijn beduidend groter en voller in het blad dan die aan de overzijde. Toch zijn ze even oud. Toen PHC vijf jaar terug het pand in Oisterwijk betrok, besloot Floris de esdoorns aan ‘zijn’ kant te inoculeren met mycorrhiza’s. “Het voorbeeld dat een gezonde bodem bepalend is voor gewassen, staat hier recht voor onze entree. De bomen zijn een deel van onze reclame.”Doordat de aandacht voor bodem en bodemleven onder akkerbouwers is toegenomen, is de stand van de Nederlandse bodem wel vrij redelijk. Mee eens?“Nee joh. Het is moeilijk om over gemeenplaatsen te spreken. Op sommige plekken zit het met de bodem en bodemleven wel snor. Zoals akkers die al langdurig niet kerend zijn bewerkt of blijvend grasland. Tegenvoorbeelden zijn er echter des te meer. Dat diverse percelen in Flevoland al gediepploegd zijn, omdat ze onbewerkbaar zijn geworden, terwijl deze maagdelijke gronden pas veertig tot zeventig jaar geleden zijn ingepolderd. In zo’n korte tijd verpest. Het grootste deel van de telers en adviseurs verdedigt wat ze ooit op school geleerd hebben. Dat mag, telers hebben de vrijheid te doen wat ze altijd al deden. Ik betwijfel of er telers zijn die auto’s rijden van dertig jaar oud, anders dan als hobby. Waarom dan wel vasthouden aan landbouwprincipes van vijftig jaar oud? We hebben het altijd zo gedaan, is geen argument meer.”Wat zijn volgens u de twee belangrijkste verbeterpunten voor akkerbouwers?“Ban de ploeg. Ploegen is een van de slechtste dingen die je met grond kunt doen. Je helpt de bodemecologie volledig overstuur. Grond is een levend organisme, geen substraat waarmee je elk jaar kan doen wat je wilt. Biologische, chemische en fysische factoren maken de grond. Ik zeg bewust biologische als eerste, want de biologische factoren zijn bepalend voor een gezonde grond. Ik hoor bij boeren te snel ‘ja, maar’, als ik vraag: waarom stop je niet met ploegen? Ja, maar de onkruiddruk. Ja, maar ik wil zuurstof in de grond. Door direct ‘ja, maar’ te roepen, blijkt dat ze eigenlijk niet openstaan voor argumenten om juist wel te stoppen met ploegen.Kali60? Chloor moet je desgewenst in je wc gooien, niet op het landZwarte braak na ploegen in het najaar is moord op het bodemleven. Alle bodemorganismen die van wortels en gewasresten leven, leggen het loodje. Wij kunnen toch ook niet een hele winter zonder voedsel? Groenbemesters laten overwinteren, is daarom goed voor de structuur en de biologie.Kunstmest tot slot. Planten die uitsluitend met kunstmest bemest worden, worden geheid ziek. Ik merk al dat de meeste telers daarvan zijn doordrongen. Zo’n tien jaar terug hoorde ik nog wel eens telers beweren dat 100% kunstmest beter is voor de grond, maar tegenwoordig beweert geen boer dat meer. Kunstmest is de oorzaak van de meeste plantenziekten. Het huidige bemestingssysteem is gebaseerd op zestien elementen, N, P, K en diverse sporenelementen. Als wij moeten leven op basis van slechts zestien elementen, zijn we binnen de kortste keren overleden. Het menselijk lichaam heeft namelijk behoefte aan dertig elementen of meer. Van sommige hebben we maar heel weinig nodig, maar zonder kunnen we niet.Vroeger werd het brood in bakkerijen gebakken in echte ovens en werd de as later onder meer opgewerkt tot meststof. Houtas bevat van nature alle elementen die de boom in zijn leven heeft opgenomen uit de bodem. De laatste potasfabriek in Bergen op Zoom sloot in 1972 haar deuren. Nu onttrekken we alle elementen aan de grond en geven er slechts maximaal zestien terug. Ik vraag me zelfs af of de huidige dierlijke mest ook nog wel evenveel elementen bevat als vroeger, omdat gras bijvoorbeeld ook groeit op basis van kunstmest. Hoe volledig is het voedselpakket van koeien? Ik weet het niet.Mycorrhiza inbrengen, stoppen met ploegen en na een omslagperiode stoppen met kunstmestNog zoiets. Kaliumbemesting met Kali60. Goedkoop, maar een groot bestanddeel daarvan is chloor. Chloor moet je desgewenst in je wc gooien, maar niet op het land. Het doodt het bodemleven. Kaliumchloride is een delfstof. Gooi een baksteen in een oplossing met Kali60 en de steen verpulvert na verloop van tijd. Hetzelfde doet Kali60 met kleideeltjes. Deze worden steeds kleiner. Het lutumgehalte van de grond wordt steeds hoger en de grond verdicht daardoor steeds makkelijker. Daardoor is er ook minder ruimte voor de noodzakelijke bodemorganismen. Alleen als je überhaupt niet gelooft in bodemleven, kan ik me voorstellen dat je met Kali60 bemest.”Als de bodem in orde is, zoals veel Nederlandse bodems, dan bieden mycorrhiza’s geen meerwaarde, blijkt uit onderzoeken.“Pertinent onjuist! Het klopt dat mycorrhiza toevoegen onder Nederlandse omstandigheden niet leidt tot hogere opbrengsten. Dat kan ook niet. Nederlandse telers hebben door slim te bemesten en te spuiten hun hectare-opbrengsten gemaximaliseerd. In dit teeltsysteem mycorrhiza toevoegen aan je grond, levert geen meeropbrengst op. Echter, niemand heeft het erover wat mycorrhiza doet voor de grond. Mycorrhiza’s leven in symbiose met de plant. De schimmeldraden vormen een verlengde van de haarwortels van de plant. Mycorrhiza’s vergroten zodoende het bereik van de haarwortels, waardoor verder gelegen voedingsstoffen bereikt worden. De plantwortels op hun beurt scheiden weer suikers uit, als voeding voor bacteriën in de rhizosfeer. De schimmeldraden van mycorrhiza produceren glomaline. Dat is een eiwit, een soort permanente lijmstof en een goede CO₂-binder. Let op mijn woorden, glomaline wordt in de nabije toekomst een hot item. Je moet mycorrhiza dus zien als een diepte-investering in je grond die degeneratie van de grond tegengaat en de structuur verbetert.Bodemherstel is niet eenvoudig. Met alleen mycorrhiza inbrengen red je het niet. Het is een systeemomslag. Dus mycorrhiza inbrengen, stoppen met ploegen en na een omslagperiode stoppen met kunstmest. Binnen enkele jaren ken je je grond niet meer terug.”Rond biostimulanten hangt vaak nog een zweem van kwakzalverij. De Europese Commissie werkt aan regelgeving rond de toelating van biostimulanten.“Een goede zaak en hoogst noodzakelijk. Driekwart van de aanbieders van biostimulanten, als het er al niet meer zijn, is freerider en geeft geen inzage in wat exact in hun producten zit. Ook zijn diverse biostimulanten verkapte natuurlijke gewasbeschermingsmiddelen zonder officiële Ctgb-toelating. Dat kan natuurlijk niet. Wetgeving is daarom een goede zaak. Als een middel tegen iets is, is het altijd een bestrijdingsmiddel. Echte biostimulanten zijn voor de plant. Ik heb niks tegen bestrijdingsmiddelen, net zomin als tegen medicijnen, maar als je je realiseert dat het gebruik van de meeste bestrijdingsmiddelen noodzakelijk is omdat we met kunstmest de planten ondervoeden, dan zijn bestrijdingsmiddelen niks anders dan symptoomonderdrukkers. We moeten juist de oorzaak aanpakken. Minder ziek, omdat de plant sterker en weerbaarder is. Dát is de toekomst van de agrarische sector.”