Backx: voedsel is de basis voor welvaart

HZPC steekt miljoenen euro’s in nieuwe afzetmarkten. Groei met pootaardappelen vanuit Nederland is lastig, zegt directeur Gerard Backx. “We bouwen onze netwerken uit.”Voor pootgoedhandelshuis HZPC was 2017 een jaar van superlatieven. Op de beursdag in november steeg de beurswaarde naar het record van € 143 miljoen. De omzet in boekjaar 2016-‘17 bereikte met € 319 miljoen een record. De brutomarge van € 59,3 miljoen was nog nooit zo hoog. En HZPC en zijn licentienemers verhandelden nog nooit zoveel pootaardappelen in een boekjaar: 797.000 ton. De brutomarge en de hoeveelheid verhandelde pootaardappelen zijn de belangrijkste criteria voor directeur Gerard Backx. “Dat zijn de kengetallen waar HZPC in wil groeien. We onderzoeken nieuwe afzetmarkten en willen een mondiale speler zijn.”Gerard Backx is sinds augustus 2001 directeur van HZPC. Backx studeerde plantenveredeling en marktkunde/bedrijfskunde aan Wageningen Universiteit. Hij werkte van 1984 tot 2001 bij Advanta Seeds. - Foto: Anne van der WoudeWaarom zijn juist deze kengetallen zo belangrijk om het succes van HZPC te bepalen?“De brutomarge geeft aan hoeveel geld HZPC beschikbaar heeft voor bijvoorbeeld onderzoek en het ontwikkelen van nieuwe afzetmarkten. We besteden jaarlijks enkele miljoenen euro’s aan nieuwe afzetmarkten. We besteden 16% van onze brutomarge aan onderzoek. Daarvan gaat de helft naar het ontwikkelen van nieuwe rassen. De rest besteden we onder andere aan onderzoek naar merkers, DNA-analyses en het ontwikkelen van nieuwe aardappelproducten. De hoeveelheid verhandeld pootgoed bepaalt onze omzet. Dat heeft weer veel invloed op de brutomarge en het nettoresultaat dat we overhouden. Een zo hoog mogelijke tonnage en brutomarge zijn essentieel voor een bedrijf als HZPC.”Is de pootgoedprijs niet een beter criterium, in ieder geval voor de telers?“Dat is natuurlijk ook belangrijk. We willen in alle landen een competitieve telersprijs betalen om mee te kunnen doen met de andere partijen in de pootgoedmarkt. Alleen als je tevreden telers hebt, kun je de beste pootgoedtelers aan je binden. Maar de pootgoedprijs wordt vooral bepaald door de hoeveelheid aardappelen die we als pootgoed kunnen verkopen en is afhankelijk van meerdere factoren. Daardoor kan een maximale prijs geen doel op zich zijn.”HZPC wil nieuwe afzetmarkten ontwikkelen. Volgens mij zijn de afzetmarkten al aardig verdeeld onder de pootgoedbedrijven. Hoe gaat u verdere groei realiseren?“Groei met pootgoed vanuit Nederland is lastig. Daarbuiten zien we volop mogelijkheden. Tien jaar geleden verhandelde HZPC twee derde van alle pootaardappelen vanuit Nederland. Nu is dat minder dan de helft. Voor groei kijken we vooral naar Azië en Noord-Amerika.”Welke kansen ziet u in Azië?“In China en India worden veel aardappelen geteeld voor de versmarkt. Maar de kwaliteit van het pootgoed laat vaak te wensen over. Daar liggen kansen voor HZPC. In China kunnen we niet zelf aardappelen verhandelen, dat doen we in samenwerking met Chinese bedrijven.‘Ik weet niet of we gelijk krijgen, maar we gaan het wel proberen’In India werken we samen met Mahindra voor de vermarkting van pootaardappelen. Onze inkomsten bestaan uit de kwekersrechten op onze licentierassen. India kan dienen als een springplank naar andere landen in Azië, zoals Bangladesh en Pakistan. In Vietnam zijn we net gestart met een research-samenwerking met het internationale aardappelinstituut CIP. We zijn onze netwerken aan het uitbouwen in Azië.”Leveren deze investeringen in nieuwe markten HZPC al geld op?“In 2002 begonnen we in China. Daar zijn de kosten en inkomsten nu in evenwicht. De samenwerking met het Indiase Mahindra startte in 2008 en een jaar geleden is een joint-venture opgezet. Daar vermeerderen we nu voor het eerst onze eigen rassen. Ik verwacht dat we in India volgend jaar break-even draaien. Ook in Rusland zijn we actief. Ik verwacht dat Rusland steeds meer eigen pootgoed gaat produceren en steeds minder uit Nederland nodig heeft. Daarom wil HZPC daar een sterke positie opbouwen. Het opbouwen van afzetmarkten duurt jaren en vergt al gauw een investering van enkele miljoenen euro’s.”Als HZPC afzetmarkten opbouwt voor de eigen rassen, dan kan daar ter plekke pootgoed worden geteeld. Dan hoeft daar minder Nederlands pootgoed naar toe. Dat gaat toch ten koste van de export?“Ik kan me uw vraag voorstellen, maar die is minder relevant. Er zijn landen waar geen pootgoed vanuit Nederland naar toe kan. Als dat wel kan, is de essentiële vraag voor HZPC: wat vraagt de aardappelmarkt? Het introduceren van onze rassen op nieuwe afzetmarkten levert HZPC inkomsten op uit licenties. Bovendien vragen deze afzetmarkten vooral basispootgoed. De Nederlandse export verschuift dan naar de hogere pootgoedklassen, waar ons land juist goed in is.”Andere handelsbedrijven zijn actief in Centraal-Afrika. Hoe is dat met HZPC?“De handelsactiviteiten van HZPC in die landen zijn beperkt, maar we brengen deze afzetmarkten wel in beeld. Tot nu toe leveren we pootgoed vanuit Zuid-Afrika aan landen ten noorden daarvan. Hoe zich dat verder gaat ontwikkelen hangt af van wat onze marktverkenningen gaan opleveren.”En aan de andere kant van de Atlantische Oceaan?“Noord-Amerika is een belangrijk speerpunt voor HZPC. De Amerikaanse aardappelmarkt bestaat voor het overgrote deel uit witvlezige aardappelen, maar het aandeel geelvlezige aardappelen groeit. HZPC groeit daar in mee. Ook in witvlezige aardappelen zijn we een stevige speler geworden op de Noord-Amerikaanse markt. We maken al meer dan vijftien jaar winst op deze activiteiten. In Zuid-Amerika heeft HZPC een team in Argentinië. Daar hebben we alleen inkomsten uit licenties. Het heeft daar veel tijd gekost om de aardappeltelers te overtuigen dat het ook in hun eigen belang is om licenties af te dragen aan de kweekbedrijven. Anders blijven ze verstoken van nieuwe betere rassen.”Mislukt het wel eens om ergens een markt op te bouwen?“We zijn in Zweden in het verleden een joint-venture gestart en later 100% eigenaar geworden. Dat was een lastige afzetmarkt. Zweden is gericht op de vrije rassen, vooral King Edward. We hebben ons Zweedse bedrijf gesloten. We leveren nu pootgoed aan Zweden vanuit Nederland en Finland.”Vertalen al deze activiteiten zich in groei?“HZPC verhandelde in 2016-‘17 een record van 797.000 ton pootaardappelen. We laten over meerdere jaren een gemiddelde groei zien van 4 tot 5% per jaar. Maar dat is per jaar wel sterk afhankelijk van de marktomstandigheden. Ons doel is om een rendement te realiseren op het eigen vermogen van minimaal 8 tot 10%. We streven naar 15%. Het rendement op het eigen vermogen in 2016-‘17 overtreft met 18,3% onze doelstellingen.”Veredelingsbedrijven als KWS Saat en Solynta richten zich volledig op de hybride veredeling van diploïde aardappelen. Ik merk veel scepsis hierover in de pootgoedsector. Hoe kijkt u aan tegen deze nieuwe ontwikkeling?“HZPC investeert daar ook in. Hybride veredeling is gelukt bij veel andere gewassen, zoals prei, koolzaad, suikerbieten, sjalotten, tarwe, rijst en mais. Ook daar was eerst veel scepsis over. De hybride rassen verdringen bij die gewassen de traditionele rassen. Wij zien niet in waarom hybride veredeling op termijn ook niet mogelijk is bij aardappelen. We verwachten in 2024 de eerste diploïde hybride rassen op de markt te brengen. Ik weet niet of we gelijk krijgen, maar we gaan het wel proberen.‘We willen onze visie eer aan doen: feeding the world’De hybride rassen zijn in eerste instantie niet voor de grote afzetmarkten in Europa, Noord-Amerika, Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Als we hybride aardappelen uit zaad kunnen kweken, kunnen we met die rassen naar de moeilijk toegankelijke markten in Azië en Centraal-Afrika. Daar worden veel aardappelen geteeld, maar de kwaliteit van het uitgangsmateriaal laat vaak te wensen over. Zaad is veel minder ziektegevoelig dan knollen en zaad is veel gemakkelijker te bewaren en te transporteren.”HZPC levert ook pootaardappelen aan politiek instabiele landen als Syrië, Jemen en Libië. Is dat moreel verantwoord?“Dat vinden wij wel. Als de export een keer tegenzit, geven we niet op. Zo kon in een eerder seizoen een zending pootaardappelen niet worden gelost in Jemen omdat de haven werd beschoten. Die lading ging verloren. Vrachtwagens met pootgoed werden overvallen in Syrië. Dat is heel triest. Maar het is voor ons geen reden die landen te laten zitten. We stoppen alleen als een afzetmarkt jarenlang structureel verlies oplevert of als de overheid het verbiedt. We zijn geen filantropen. Maar we willen wel onze visie eer aan doen: feeding the world. Dat is onze drive. Mensen moeten eten. Onze pootaardappelen leveren een bijdrage aan de voedselvoorziening. Voldoende voedsel is een basis voor politieke stabiliteit en welvaart.”Lees ook: Aardappelveredeling maakt revolutie doorHZPC noemt zichzelf wereldleider in aardappelveredeling. Is dit geen grootspraak?“Niet als het gaat om de kwaliteit van de rassen en om de hoeveelheid pootaardappelen die we verhandelen. Daarin zijn we het grootste bedrijf ter wereld. Maar ik realiseer me dat ons marktaandeel desondanks klein is. Er wordt 19 miljoen hectare aardappelen geteeld in de wereld. Daar is ongeveer 30 miljoen ton pootgoed voor nodig. Met een verhandelde hoeveelheid van 800.000 ton is HZPC een kleine speler op de wereldmarkt. HZPC verkocht in het verleden vooral pootgoed vanuit Nederland. We zijn een Europees bedrijf geworden. We willen een mondiale speler zijn. Daar blijven we veel energie in steken, want dat gaat niet vanzelf. Het gaat goed met HZPC, maar we krijgen het niet cadeau.”HZPC veredelt aardappelen en verhandelt pootaardappelen en consumptieaardappelen. Het bedrijf boekte over boekjaar 2016-’17 een netto-omzet van € 318,5 miljoen. De brutomarge bedraagt € 59,3 miljoen en het nettoresultaat komt uit op € 8,5 miljoen. De netto-omzet en brutomarge zijn een record.HZPC heeft € 5,5 miljoen beschikbaar gesteld voor dividenduitkering. Dat is € 7 per certificaat van aandeel, en ligt € 1,25 hoger dan vorig jaar en € 2 boven het vijfjaarlijks gemiddelde. Het dividend van € 7 per aandeel staat voor een rendement van 4,2% bij een certificaatkoers van € 165,65.