Avebe-aandeel niet langer in mineur

Telers hoeven nauwelijks nog geld toe te leggen als ze een aandeel Avebe verkopen. De coöperatie zit in de lift, maar profiteert ook van een krakende consumptieteelt die harder wordt geraakt door corona.Aardappelcoöperatie Avebe presteert de laatste jaren beter. Na de lage prestatieprijs van € 46,84 per ton in 2009/2010 volgden enkele redelijke jaren met een gemiddelde prijs van rond de € 75 per ton. In 2018/2019 en in 2019/2020 wist Avebe een flinke stap vooruit te zetten en lag de prestatieprijs boven de € 95 per ton. De coöperatie zit in de lift. Dat is voor het eerst ook te merken aan de aandelenprijs van Avebe. Nog niet zolang geleden moesten zetmeeltelers € 350 toeleggen om van een aandeel af te komen en inleveren bij de coöperatie kost zelfs € 681. Dit jaar is het marktbeeld anders. Makelaars schermen met prijzen van rond de € 0 en op Marktplaats worden aandelen Avebe ook gratis aangeboden.Perspectief Avebe sterk verbeterd“Het beeld is in een jaar tijd helemaal gekanteld”, zegt Jouke Havinga van de gelijknamige makelaardij. “Het perspectief voor Avebe is sterk verbeterd. Er wordt waarde gecreëerd, onder meer met plantaardig eiwit.” Dat de verkoop van een aandeel de verkoper een jaar geleden nog wel flink geld kostte, terwijl de prestatieprijs toen al ook € 96,33 per ton was, bevreemdt Havinga niet. “Telers konden toen nog denken dat de verbetering bij Avebe een incident was. Er lijkt nu echter sprake van een structurele tendens. Telers hebben meer vertrouwen in de positionering van de coöperatie en dat werkt door in de aandelenprijs.”Lees onderaan dit artikel het verhaal van akkerbouwer Roelof Naaijer: “Aandelen voor niks verkopen, kan deze maand zeker uit”Impact coronaErik Brink van het Drentse Schelhaas Makelaardij ziet ook dat de markt aan het verschuiven is. “Prijzen gaan richting de € 0, je hoeft als verkoper niet meer zoveel op een aandeel toe te leggen.” Dit ligt volgens Brink niet alleen aan een goed draaiend Avebe. “In de consumptieaardappelteelt gaat het slecht. Corona lijkt de zetmeelteelt veel minder te raken. Wij merken dat telers in deze coronatijd meer behoefte aan stabiliteit hebben. Die heb je bij Avebe, al heb je daar uiteraard niet de piekprijzen zoals in de consumptieteelt.” _{Lees verder onder het kader.} Avebe-aandelen en het A-, B- en C-volumeAvebe hanteert het ABC-model voor de levering van aardappelen sinds EU-subsidies niet meer aan een gewas, maar aan de grond gebonden zijn.
Levering is geregeld via de aandelen van een coöperatielid in Avebe. A staat voor A-volume; de teler moet minimaal 4 en maximaal 5 ton zetmeel per aandeel leveren. De teler bepaalt die hoeveelheid vooraf zelf. Dit is de leverplicht en Avebe moet dit volume afnemen. B-volume is de hoeveelheid zetmeel tussen het afgesproken A-volume en het maximum van 5 ton per aandeel. Dit is het leverrecht. Avebe moet ook dit deel afnemen als de teler dat wil, maar de teler mag een andere bestemming voor de aardappelen kiezen. C-volume is alles boven 5 ton zetmeel. De teler is hier zelf verantwoordelijk voor. Avebe hoeft niet af te nemen. Deze ABC-systematiek is het fundament onder de grondstofvoorziening van Avebe en vormt de basis voor de productie- en verkoopplanning. Een ‘aandeel’ is dus niet alleen een deelname in de coöperatie, maar het regelt ook de aanvoer van grondstoffen.Andere prijs, niet veel meer handelVan de 101.455 Avebe-aandelen (jaarverslag 2020) heeft de coöperatie er naar eigen zeggen slechts een zeer beperkt aantal zelf in portefeuille. “De afgelopen 5 jaar zijn nauwelijks aandelen ingeleverd en de laatste 12 maanden zelfs helemaal niets”, vertelt directeur agro Arjan de Rooij van Avebe. Volgens hem wordt jaarlijks zo’n 4 à 5% van de aandelen overgeschreven op een andere naam. Daarbij vallen twee tendensen op. “Dit jaar is het moment om areaal en aandelen beter met elkaar in balans te brengen. We merken dat sommige telers er wat dunnetjes in zitten. Finetunen is in die gevallen nodig.” Ook ziet de Rooij dat het aantal nieuwe coöperatieleden met aandelen toeneemt. “Vorig jaar zagen we dat al en nu zijn het er nog meer; enkele tientallen.” _{Lees verder onder de foto‘s.} Honderden euro’s betalen om van een Avebe-aandeel te komen, is niet langer gemeengoed. Daarvoor zijn twee redenen: de coöperatie presteert beter, maar de consumptieteelt wordt ook hard geraakt door corona. Avebe lijkt daar minder last van te hebben. - Foto: Mark PasveerConcurrentieMakelaars herkennen het beeld van meer vraag naar aandelen. Zowel van zetmeel- als van consumptietelers. Tegelijkertijd is het aanbod van Avebe-aandelen niet heel groot. Prijzen zijn dan wel veranderd, de handel is niet opeens stormachtig. Johan Sikken van AgriPlaza Makelaars verwacht niet direct dat transacties daadwerkelijk met gesloten beurs gesloten worden. “Handel is tot 1 maart mogelijk en ik denk dat verkopers van aandelen zo rond de € 150 per stuk moeten bijleggen. Dat is gelijk aan de ‘parkeerprijs’ bij Avebe. Ten opzichte van een paar jaar geleden is dat al een groot verschil.”Sikken is positief over de ontwikkeling van Avebe, maar wil nog niet van een hosannastemming spreken. De positieve tendens wordt volgens hem in de eerste plaats veroorzaakt door de consumptieaardappelen die het slecht doen in de coronacrisis. “De toegenomen vraag komt deels voor rekening van consumptietelers die ook wat Avebe-aandelen willen hebben. Als daar aardappelen afgekeurd worden, kunnen ze altijd nog naar de coöperatie in Veendam. Daarnaast is er concurrentie van de vlokkenindustrie. Daar wordt nu een redelijke prijs betaald en vaak nog iets boven Avebe.”Herwaardering AvebeAandelenprijzen die rond de € 0 liggen – of waar net als voorheen iets op toegelegd moet worden – hebben nog een ander effect, stelt de Rooij van Avebe. “Aandelenverkoop is nu makkelijker en goedkoper. Ook om die reden verwacht ik dat telers dit jaar minder aandelen à € 150 per stuk bij ons gaan parkeren.” De Rooij wijst daarnaast op de toegenomen belangstelling voor de zetmeelaardappelteelt. “Zeker in Duitsland – waar we ook twee fabrieken hebben – is dat al enkele jaren het geval. Avebe presteert steeds beter. Onze strategie om met innovatieve producten op lange termijn waarde te creëren, werpt zijn vruchten af.”Sikken is iets voorzichtiger en wijst naar de consumptieteelt. “Als de prijzen daar slecht zijn, zijn Avebe-aandelen een uitkomst. Als de prijzen er goed zijn, zijn diezelfde aandelen een blok aan het been. De ontwikkelingen rond corona zullen kortom een belangrijke rol gaan spelen.”Corona of niet. Feit is wel dat Avebe er met zijn huidige ‘gratis’ aandelen beter op staat. Noordelijke zetmeeltelers zien meer perspectief en ook in andere regio’s als de Achterhoek of de Veluwe kijken aardappeltelers nu anders naar de coöperatie. Er worden slechts mondjesmaat aandelen gekocht,

maar er is wel een duidelijke herwaardering van Avebe bij de telers.Roelof Naaijer (72) heeft in maatschap met broer Marchinus (74) een akkerbouwbedrijf in Winschoten (Gr.). Het bedrijf heeft 32 hectare zetmeelaardappelen, 30 hectare wintertarwe, 20 hectare bieten, 6 hectare mais en 4 hectare hennep. - Foto: Hans Banus‘Aandelen voor niks verkopen, kan deze maand zeker uit’Roelof Naaijer en zijn broer hebben een akkerbouwbedrijf op Veenkoloniale grond in Winschoten in het Oldambt. Ze leveren al decennialang zetmeelaardappelen aan Avebe.
Nog altijd is de zetmeelaardappelteelt de hoofdtak op het bedrijf, maar de laatste jaren is er wat afgeknabbeld. In 2018 schroefde Naaijer het zetmeelaardappelareaal terug van 37 naar 32 hectare. Daardoor waren aandelen en hectares niet langer in balans. “De laatste drie jaar hebben we vijf aandelen bij Avebe moeten parkeren. Dat kostte jaarlijks € 150 per aandeel”, vertelt Naaijer. Het was geen ideale situatie. “Vorig jaar hadden we de kans om ze à € 400 per aandeel aan een teler te verkopen, maar dat was ons veel te gortig. Omdat Avebe steeds beter begon te draaien, besloten we te wachten op betere tijden.” Dat geduld lijkt zich nu uit te betalen.

‘Vraagprijzen van € 0 zijn niet uit de lucht gegrepen’
Telers hoeven niet langer honderden euro’s per aandeel toe te leggen om van hun Avebe-aandelen af te komen. Naaijer heeft in geval van nood een geïnteresseerde zetmeelteler achter de hand die hij bij verkoop € 150 per aandeel zou moeten betalen, maar zo ver zal het niet komen, denkt hij. “De huidige vraagprijzen van € 0 zijn niet uit de lucht gegrepen. Een collega-teler heeft onlangs nog drie aandelen voor niks kunnen slijten. Die was alleen bemiddelingskosten bij de makelaar kwijt. Ik verwacht dat we ook met gesloten beurs zaken kunnen doen en ons bedrijf qua aandelen en areaal weer in balans krijgen.”

Bovengrens A-volume 4 ton
Voor komend jaar zijn de broers wel voorzichtig. De bovengrens van het A-volume zetmeel wordt opnieuw op het minimum van 4 ton ingesteld. “Sommige telers gaan voor meer, maar 4 ton lijkt ons een veilige keuze. In de afgelopen jaren zijn we nooit aan het B-volume zetmeel toegekomen. In 2018 en 2019 was er door droogte respectievelijk 30 en 20% minder opbrengst en vorig jaar kregen we het A-volume net aan gevuld na de nachtvorst in het voorjaar.”Martin Otten (45) is makelaar bij Otten Agrarisch Onroerend Goed in Pesse (Dr.). - Foto: Ruud Ploeg‘Kopers zijn nog gewend dat ze flink geld toe krijgen op een aandeel’Martin Otten is makelaar en bemiddelt onder meer in Avebe-aandelen in het noordelijke zetmeelgebied. Hij ziet dat aandelen tegenwoordig gratis worden aangeboden. “De prijzen zijn flink veranderd, maar er zijn nog niet veel zaken voor gedaan.”
De handel in aandelen is tam?
“Ja, het is ook nog begin februari. Telers hebben nog even. De meeste aandelen die voor € 0 worden aangeboden, zijn nog niet vaak ‘gratis’ verzilverd. Dat heeft ook met gewenning te maken. Kopers zijn gewend dat ze flink geld toe krijgen als ze Avebe-aandelen overnemen. Maar bij verkopers is daar weerstand tegen.”
Geeft u eens een voorbeeld?
“Van verkopende telers hoor ik steeds vaker dat ze quitte willen spelen. In een enkel geval willen ze er hooguit € 50 per aandeel op toeleggen. Anders parkeren ze het aandeel net zo lief bij Avebe. Kopers zitten nog in het oude stramien en willen gemiddeld € 200 tot € 300 beuren als ze een aandeel overnemen. Het is een kwestie geworden van wie het eerst met de ogen gaat knipperen. Tot die tijd blijft de handel rustig.”
Is er veel vraag vanuit de consumptieteelt?
“Nee, dat valt mee. De consumptieteelt is ook onzekerder geworden, maar het moet langer duren als telers echt overstappen op zetmeel. Bovendien is het de vraag hoe lang corona aanhoudt. Het veilige Avebe zit dan wel in de lift, het is ook nog niet verheffend. Ik denk niet dat een aandeel op korte termijn plots geld waard zal worden.”
Wat valt nog meer op?
“Consumptieaardappelen zijn nu amper wat waard en tijdens de laatste najaarsinventarisatie gaven sommige zetmeeltelers aan dat ze meer B- of C-volume zetmeel konden leveren dan ze hadden opgegeven. In werkelijkheid werden dan goedkope fritesaardappelen voor 2 à 3 cent per kg gekocht en tegen een iets hogere prijs aan Avebe verkocht. Dit waren natuurlijk geen zetmeelbommen, maar het gaf wel een kleine plus. Dit was echter zeker geen gemeengoed.”