Anticiperen op nat najaar voor meer oogstzekerheid

Een moeizame oogst door nattigheid komt vaak voor in Noord-Holland. Akkerbouwer Michiel Bus nam maatregelen om oogstproblemen te voorkomen.In het najaar 2020 was het weer erg nat in de Wieringermeerpolder. Ook rondom het akkerbouwbedrijf van de familie Bus in Middenmeer. Nattigheid maakt de oogst van akkerbouwproducten op de kleigrond in Noord-Holland vaak lastig. “De afgelopen jaren is de omslag van droge zomers met beregening naar een zeer natte herfst echt heel bizar”, zegt Michiel Bus, akkerbouwer in Middenmeer. “Het komt erop neer dat je soms maar één werkbare week hebt in oktober om aardappelen te rooien.” Vorig jaar zijn in de kop van Noord-Holland heel veel aardappelen niet gerooid door het natte najaar. “Als je teruggaat in de geschiedenis hadden mijn opa en vader ook al jaren dat ze hun aardappelen en bieten niet konden rooien vanwege te veel water.” _{Lees verder onder de foto‘s.} Michiel Bus (48) heeft een eenmanszaak met akkerbouw en pluimvee en huisverkoop van frietaardappelen (frietelaria.nl). Hij doet het bedrijf met hulp van collega’s. Zijn vrouw Mirjam studeerde aan Nijenrode en is bestuurlijk actief. Om wateroverlast op het land te voorkomen, zet Michiel Bus regelmatig zijn eigen drainreiniger in zodat de drains goed lopen. - Foto's: Lex SalverdaBedrijfsgegevens88 hectare grond, grotendeels eigendom
44 hectare wintertarwe
22 hectare suikerbieten
22 hectare frietaardappelen
30.000 langzaam groeiende vleeskuikens (zonder coccidiostatica)Akkerbouw in combinatie met vleeskuikensIn 1998 bouwde de familie Bus een vleeskuikenstal, omdat Michiel naast akkerbouw ook interesse had voor pluimvee. “Met pluimvee benutten we onze eigen tarwe goed en het past goed bij de arbeidsfilm”, zegt Bus. “Datzelfde jaar was wel weer een tragisch oogstjaar. In een aantal uren viel er 150 millimeter water en konden we alle aardappelen niet rooien. In november kwam de klap van nachtvorst en was het over met de piepers. In 2000 zijn wederom alle aardappelen niet gerooid.”Michiel Bus bij zijn gleuvenfrees, die hij gebruikt om diepe gleuven in zijn land te fresen waarbij het water vlot wegloopt.Oogstzekerheid vergrotenOm minder risico te lopen dat er aardappelen of bieten blijven zitten, heeft Bus diverse maatregelen genomen om de oogstzekerheid te vergroten. “Waar ik voorheen Agria’s teelde, kies ik nu met Innovator voor een vroeg aardappelras en strooi ik wat minder stikstof. Daardoor konden we de aardappelen in september rooien, voordat het echt nat werd.” Met deze strategie rooit Bus netto 50 ton aardappelen per hectare. “Het gewas groeit minder hard door, waardoor ik minder vaak spuit. Dat bespaart 40% op gewasbeschermingsmiddelen.” Voor de winter ploegt Bus de groenbemester onder met een ecoploeg. Hij ploegt 15 centimeter diep om de organische stof meer in de toplaag te houden.Met hulp van bodemgoeroes is de bodemstructuur verbeterdVerstekrooierDe aardappelen rooit Bus zelf. In 2013 investeerde hij in een verstekrooier. “De rooier rooit naast de trekker, waardoor je de ruggen die je gaat rooien niet aanraakt. Bijkomend voordeel is dat je op brede banden kunt rijden. Als kiepwagens over het land kunnen, kun je ook rooien in verstek.” De loonwerker rooit de bieten in november. Bus was ook lid van stichting Veldleeuwerik, die inmiddels is opgeheven, om bodemverdichting tegen te gaan. “Door te sparren met collega’s en deskundige hulp van bodemgoeroes is de bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid verbeterd.” De loonwerker rooit in november de suikerbieten van Bus. Een goede waterafvoer is ook voor een vlotte bietenoogst belangrijk.Mengsel van mosterd en bladrammenasNa de tarweoogst brengt Bus kippenmest op het land en werkt deze in. Daarna zaait hij een mengsel van mosterd en bladrammenas in. “Dat doe ik in één werkgang met een Ovlac-voorzetwoel-kopeg-zaaimachine-combinatie. Voor de winter ploeg ik de groenbemester onder met een ecoploeg. Dat houdt de organische stof meer in de toplaag. De diepere grondbewerking is met de voorzetwoel al uitgevoerd.” Op de percelen met goed geslaagde ondiep geploegde groenbemesters poot Bus zijn fritesaardappelen in één werkgang met een volveldsfrees en een koningsplanter. Uiteindelijk zoekt Bus naar mogelijkheden om niet meer voor de winter te ploegen. “Dan blijft de grond langer beworteld en dat is goed voor het bodemleven en afwatering. Steeds meer telers doen dit op kleigrond. Gewoon proberen denk ik. Er zijn verschillende goede mengsels te koop of te bedenken. Deze winter ga ik hier samen met een aantal bodemcoaches van het landbouwportaal Noord-Holland en collega’s mee aan de slag.”Bus bewaart zijn frietaardappelen op twee locaties en levert ze onder contract aan Aviko.Gleuvenfrees en drainreinigerIn 2018 kocht Bus een sleuvenfrees, omdat hij 14 hectare grond kon pachten van de provincie Noord-Holland. “Aanleiding voor aanschaf van de sleuvenfrees, was dat deze grond volledig blank stond. Met de sleuvenfrees en een krukasspitter kon ik er toch wat van maken. Ik had in april bieten gezaaid en kon onder zeer droge omstandigheden oogsten en tarwe zaaien in de herfst.” De frees is een soort cirkelzaag die een gleuf maakt van 10 centimeter breed en 75 centimeter diep. Bus gebruikt een trekker met traploze cvt-automaat en haalt ongeveer 300 meter per uur. Hij past het toe na de oogst als er water staat. “Want na de oogst heb je het minste last van uitspoeling van mineralen. De tarwestoppel frees ik nooit, want op land dat is bemest met organische mest komen na de oogst meestal geen plassen te staan door regenval.” Kosten gleuvenfrees: € 6.000, drainreiniger: € 11.000Waar op klei de gleuvenfrees iets is voor de herfst, is de drainreiniger het hele jaar inzetbaar. Bus schafte in 2012 een drainreiniger aan om zijn land zoveel mogelijk vrij te houden van overtollig water. “Kalk- of zwavelafzetting en roest kunnen problemen geven met drains, waardoor er water op het land blijft staan. Gelukkig is dat water met een dag weg als ik de betreffende drain even reinig”, zegt Bus, die het belangrijk vindt om de werking van zijn drains vaak te controleren en eventueel preventief te reinigen. “Reinig bij lopende drains, anders werkt het niet.” De gleuvenfrees kostte € 6.000 en de drainreiniger € 11.000. “Deze investeringen kunnen altijd uit, want een oogst laten zitten, kost nog veel meer.”Het landbouwbedrijf van Bus.