Akkerranden goed voor natuur en portemonnee

Als boer ben je medeverantwoordelijk voor het buitengebied, vindt Eric van der Spelt. De verdiensten die aan akkerranden zijn gekoppeld, zijn echter leidend. “Ik ben een ondernemer.”Van vogels weet hij niet zoveel. Wat akkerbouwer Eric van de Spelt wél weet, is dat hij geniet van natuur en biodiversiteit om hem heen. En van de gevolgen daarvan. “Als ik tijdens het ploegen een kiekendief een muis zie pakken, dan vind ik dat een prachtig gezicht. Of een biddende torenvalk die wat op het oog heeft. Dat is natuurlijke plaagbestrijding.”Van der Spelt tekende onlangs zijn tweede zesjarige beheercontract waarvoor hij vogelakkers en akkerranden inzaait met een wintervoedselpakket. De agrarische natuurvereniging, in zijn geval Agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANB) West-Brabant, coördineert waar natuurbeheer plaatsvindt in de regio. Dat is de schakel tussen overheid en boeren.Ingezaaide akkerranden tussen de aardappelen en de rivier de Steenbergsche Vliet. - Foto's: Peter RoekEen grote 18 meter brede akkerrand ligt voor de boerderij, tussen het straatje vanaf de provinciale weg en zijn perceel Japanse haver. Een akkerrand biedt beschutting en voedsel aan vogels, vlinders en insecten. Deze rand ligt al jaren op dezelfde plek; dat is herkenbaar en dat is beter voor de consumenten ervan.Vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemenDeze West-Brabantse agrarisch ondernemer is heel stellig: als beheerder van het buitengebied ben je verantwoordelijk voor biodiversiteit. “Akkerranden zaaien is een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen.” Maar voor alles geldt: de bedrijfsvoering staat op nummer 1; aan alle keuzes ligt een goed verdienmodel ten grondslag. “Ik moet brood op de plank brengen voor mijn gezin.”Naam: Eric van der Spelt (41)
Plaats: Steenbergen (Noord-Brabant)
Bedrijf: 140 hectare eigendom.


Daarop staat:40 hectare wintertarwe, 20 hectare suikerbieten, 15 hectare Japanse haver voor de zaadteelt, een kleine 15 hectare akkerrand, 11 hectare peen, 10 hectare eerstejaars plantuien,26 hectare consumptieaardappelen4 hectare pootgoed De aardappelen, uien een wortelen produceert hij, wegens tijdgebrek, in deelteelt met collega’s.
Voor zijn politieke werk ontvangt hij jaarlijks € 6.000. “Dat doe je niet voor het geld, maar vanuit passie. Ik wil de landbouw vertegenwoordigen.”Akkerranden zijn financieel aantrekkelijk vanwege de subsidie van plusminus € 2.000 per hectare. “Dat is een marktconforme prijs. Natuurlijk brengen aardappelen meer op, maar tarwe aanzienlijk minder. Als ik dit voor al mijn hectares zou krijgen, heb ik een prima inkomen”, grinnikt hij.Lid zijn van agrarische natuurverenigingUiteraard zijn er haken en ogen. Zo moet je lid zijn van een agrarische natuurvereniging. En de onkruiddruk neemt ‘iets’ toe in de eerste meters van het aangrenzende perceel. Een vals zaaibed kan de onkruiddruk verlagen, maar dat lukt dit jaar niet door de droogte.Van der Spelt vindt de bezwaren te overzien. Zijn principes, in combinatie met het saldo, wegen zwaarder. Bovendien zijn er ook voordelen: de mest die hier niet wordt toegepast, kun je elders kwijt op je areaal. En tot maart hoef je niets aan de akkerranden te doen.Mengsel varieertHet is de derde week van juni en de eerste bloemen bloeien. Van der Spelt zaaide een mengsel van onder andere boekweit, korenbloem en granen. De samenstelling varieert per jaar. Hij krijgt het aangeleverd door zaadhandel Neuktens en maakt zich over de inhoud, die wordt verzorgd door ANB West-Brabant, niet zo druk.Wel over het tijdstip van beleveren: “veel te laat” en de toegestane afmeting van de rand: “veel te krap”. Want als je tussen 1 maart en 15 mei mag zaaien, dan wil je het zaaigoed graag half februari hebben in plaats van half april. “Zo kun je zelf het beste zaaimoment bepalen. Dan heeft de rand meer kans van slagen en dan levert hij meer voedsel en beschutting. Ik zit er achteraan om dit beter voor elkaar te krijgen.”ANB West-Brabant verzorgt het zaaizaad voor de akkerranden.Aan de voorkant van het huis komt nog een strook met struiken en bomen, die de akkerrand verbindt met een natuurgebied achter de boerderij. Dat vergroot de biotoop van vogels, vlinders en insecten. Voor deze stook wordt ook (provinciale) subsidie aangesproken.Aanleg snelweg A4Zo is Van der Spelt met van alles tegelijk bezig. Hij bouwde de twee loodsen en een woonhuis en betrok het complex in de zomer van 2013. Dat is allemaal teweeg gebracht door de aanleg van de A4. “Die moest over mijn ouderlijke boerderij en een deel van ons areaal komen te liggen. Tja, daar staat natuurlijk wat tegenover.”Achterop het erf loopt een weggetje richting die nieuwe snelweg. De lange hoge aarden wal ligt er nog niet lang. “Die verschafte ons eindelijk wat privacy, want mensen zagen alle landbouwwerktuigen die we vaak gebruiken hier onder het afdak staan.”“Een poosje geleden nam iemand de afslag en kwam vragen of een bepaald werktuig te koop was. Nou kwam die persoon nog vragen… een volgende komt het misschien wel pakken zonder te vragen. Naast het feit dat privacy aangenaam is, moeten onszelf dus beschermen. Ook tegen fietsers die het leuk lijkt om onze privéweg in te rijden. Daarvoor hebben we borden geplaatst.”‘Van der Spelt-tunnel’Vanaf het weggetje is te zien dat een halve kilometer verderop, aan de andere kant van de A4, de boerderij staat waar zijn ouders wonen. Daar ligt ook een groot deel van de percelen. Een directe verbinding was er niet. Na wat soebatten is speciaal voor deze familie een tunnel onder de snelweg door aangelegd, in de volksmond inmiddels de ‘Van der Spelt-tunnel’ genoemd. “Anders moesten we met onze landbouwvoertuigen door de dorpskern van Steenbergen. Van dat idee werd niemand vrolijk.”Politieke interesseHet bouwen en regelen dat daarbij komt kijken, wakkerde zijn interesse voor politiek aan. Daarom werd van der Spelt, nadat zijn bedrijf er stond, fractievoorzitter van D66 in Steenbergen.“De komende jaren wil ik me hard maken voor die link tussen natuur en boer. De boer kan een steentje bijdragen, maar dat moet niet ten koste gaan van zijn inkomen. Voor die financiële meerwaarde is goodwill vanuit de politiek nodig. Aan de andere kant: als je geld wilt ontvangen, moet je er ook iets voor doen. In die zin mogen de vergroeningsregels wel wat uitgebreider. En ik denk dat boeren ook kunnen bijdragen aan de CO₂-doelstellingen.”Eric van der Spelt bekijkt de 18 meter brede ingezaaide akkerranden. “Dit is een vorm van maatschappelijk verantwoord ondernemen.”Meer patrijzen, fazanten en vlindersoortenDerhalve is het legitiem om te vragen wat die gesubsidieerde boerensteun de natuur oplevert. De vogelmaatregelen hebben naar Van der Spelts idee al wel geleid tot een betere patrijzen- en fazantenstand. “Het begon met één koppeltje patrijzen en dit voorjaar zag ik zes kuikens bij mijn ouders huis.”Ook is op zijn bedrijf onderzocht wat akkerranden doen met de populaties van dieren. “Die onderzoekers werden bijzonder blij van de vlindersoorten die ze zagen. Dus er gebeurt zeker wat in en om de rand.”