Aflossen, bufferen of investeren?

Er komt weer geld binnen bij varkenshouders. Ze kunnen daarmee de financiering verlagen, een buffer aanleggen of het bedrijf versterken.Na een lange periode van lage opbrengstprijzen komt er op varkensbedrijven weer geld binnen. Het jaar 2016 is een prima varkensjaar gebleken en ook 2017 lijkt een financieel goed jaar te worden. Meer verdiensten betekent dat varkenshouders mogen nadenken hoe dit geld te spenderen. Dat is vanzelfsprekend pas het geval als alle uitgestelde aflossingen en uitgestelde betalingen zijn bijgewerkt. Ook wegwerken van achterstallig onderhoud valt onder die categorie.Achterstand bij aflossenPierre Berntsen, directeur agrarische bedrijven bij ABN Amro, ziet dat veel varkenshouders nog bezig zijn om de achterstand bij aflossingen en opgelopen rekening courant in orde te brengen. “Een deel van de varkenshouders is het prijsdal goed doorgekomen en investeert alweer. Het andere deel is nog crediteuren aan het inlopen. Juist deze laatste groep adviseren wij om goed na te denken hoe ze een volgend prijsdal doorkomen.”Aflossen of bufferen?Varkenshouders hebben een aantal opties hoe ze de verdiensten kunnen spenderen. Ze kunnen het geld gebruiken om extra af te lossen op de financiering. Een andere optie is om geld opzij te zetten; bufferen dus. Beide maatregelen helpen bij een volgend prijsdal. Geld op de bank spreekt voor zich. Verlagen van de financiering drukt de financieringslasten en dus de kritieke opbrengstprijs. Dat betekent dat meer geld over blijft en het bedrijf beter bestand is tegen lage opbrengstprijzen.InvesterenEen andere mogelijkheid is investeren. Dat kan in grond, wat eigenlijk ook een vorm van bufferen is. Maar het kan ook in het verbeteringen van het bedrijf. Er zijn legio mogelijkheden, zoals conditioneren van lucht of bouwen van extra biggenruimte. Een ander type investering draagt bij aan het verlagen van kosten. Denk aan energiebesparing of verlagen van mestkosten door een mestverwerkingsinstallatie aan te schaffen. Een aantal opties zijn in het kader hieronder uitgewerkt.Plus betekent dat een investering gemakkelijk is of voordeel oplevert. Bij min is het moeilijk of levert het een nadeel op. Een 0 is neutraal of onbekend. Toepasbaar: hoe gemakkelijk in te bouwen of te installeren. Investering: hoogte van het bedrag. Rendement: wat levert een euro op aan resultaat. Kans succes: mate van zekerheid dat de verwachtingen worden waargemaakt. Prijsdal: in hoeverre helpt de investering bij een volgend prijsdal. Courantheid: krijgt het bedrijf een hogere waarde of verkoopbaarheid.Bedrijf versterkenEr is geen beste keuze; dat is bedrijfsafhankelijk benadrukt Jan Pijnenburg, adviseur bij DLV Advies Intensief. Hij heeft drie vragen die een varkenshouder moet stellen om die te bepalen. Ten eerste: wat is de huidige financiële situatie? Vooral de ruimte om een volgend prijsdal te overbruggen moet in beeld zijn. Ten tweede: wat is de langetermijnstrategie van het bedrijf? Voor een bedrijf dat over tien jaar stopt zijn andere keuzes denkbaar dan in een situatie met een bedrijfsopvolger. Ten derde: wat voegt een investering in het bedrijf toe? Voor de kostprijs, meeropbrengsten of rendement, maar ook arbeidsplezier of couranter maken van het bedrijf.Pijnenburg waarschuwt dat investeringen in een beter klimaat of extra ruimte in theorie tot betere resultaten leiden, maar de praktijk weerbarstiger is. “Dergelijke investeringen geven zeker voordelen. Het is echter de vraag of het zich altijd terugbetaald in betere resultaten of hogere opbrengsten.”Marge vergrotenBerntsen van ABN Amro schaart investeringen in verlagen van kosten of verhogen van opbrengsten onder dezelfde categorie. “Beide vergroten de marge. Een investering die het toekomstperspectief van het bedrijf versterkt is zeker waardevol. Belangrijk is volgens hem dat een ondernemer analyseert waar de tekortkomingen zitten en die verbetert.”‘Voor de toekomst zit de uitdaging in het creëren van meerwaarde en verhogen van opbrengsten’.Algemeen beschouwd ziet Berntsen dat Nederland altijd een sterke focus heeft gehad op het verlagen van kosten. “Dat was en is onze kracht. Maar voor de toekomst zit de uitdaging in het creëren van meerwaarde en verhogen van opbrengsten. Het zou wel van visie getuigen als varkenshouders daarin durven te investeren.” Hij erkent dat juist dit soort investeringen nog vragen met zich meebrengen rondom rendement en risico’s.Verbeteringen in het klimaat of de huisvesting kunnen bijdragen aan een beter technisch resultaat. Een garantie is echter niet te geven. Foto: Peter RoekAanleggen van buffersOver het aanleggen van buffers bestaat geen discussie; dat heeft een hoge prioriteit. “In perioden van lage prijzen worden bedrijven getoetst op sterkte”, aldus Peter van Iperen, financieel adviseur bij Exitus. “Dat komt omdat banken verlies niet financieren, een varkenshouder moet het zelf oplossen. Zorg daarom voor ruimte op de rekening courant en euro’s achter de hand.”Een vuistregel is dat een buffer voldoende groot moet zijn om een periode van de aflossing van een jaar op te vangen. De hoogte van de buffer is wel sterk afhankelijk van de kritieke opbrengstprijs; als deze bij het ene bedrijf € 10 lager is dan bij het andere, is dat ook het bedrag dat de buffer per big lager mag zijn.Investeren in grondInvesteren in onroerend goed is een vorm van bufferen waarbij het kapitaal minder snel liquide is te maken. Grond is een optie. Fiscaal gezien is investeren in grond niet voordelig, omdat er niet op wordt afgeschreven. Een adder onder het gras is dat grond bij een bedrijfsovername vaak voor een lagere waarde wordt overgedragen, merkt van Iperen op. “Het kan een goed gevoel geven om op de opvolger goed te laten beginnen maar de varkenshouder geeft een buffer door die hij niet kon gebruiken.”Mest op eigen grondEen reden om toch in grond te investeren is dat het rendement hoger is en het bruikbaar kan zijn voor het bedrijf. Bij een opbrengst inclusief mestafzet van pakweg € 1.500 per jaar is volgens Pijnenburg van DLV al gauw een rendement mogelijk van 2,5%. In de praktijk is er vooral interesse van varkenshouders die op de grond dunne fractie afzetten. Eigen grond bespaart op VVO’s. Verder is grond is een waardevaste investering die de afgelopen decennia fors meer waard is geworden.‘Zolang afschrijvingen en aflossingen gelijk lopen, is er weinig noodzaak tot versneld aflossen’.Voorzichtig met aflossenDe optie om extra af te lossen is het meestomstreden. Extra aflossen kan helpen de kostprijs te verlagen en de onderneming minder afhankelijk te maken van de bank. Het kan bovendien helpen om de aflossing en afschrijving in balans te brengen. Toch zijn adviseurs voorzichtig met te veel aflossen. Van Iperen: “Zolang afschrijvingen en aflossingen gelijk lopen, is er weinig noodzaak tot versneld aflossen.”Verschillen in rendement en toepasbaarheid investeringenVergelijking van vier verbeteringen in het bedrijf. Klik op de rode iconen voor meer informatie.Basel IIIEr speelt nog iets meer. Bart Geertsema, senior-adviseur bij Flynth, schetst dat banken als gevolg van Basel III (Basel III is Europese wetgeving met als doel de financiële gezondheid van banken te waarborgen) een hoger eigen vermogen moeten hebben en mede daardoor kritischer zijn ten aanzien van uitzetten van nieuwe financieringen. “Het is dan beter om voor nieuwe financieringen geld achter de hand te hebben.”Geniet ook van het levenIn het algemeen voorziet hij dat het hoge aandeel bancaire financiering in de Nederlandse landbouw zal dalen. Naast nieuwe vormen van financiering kunnen ondernemers met aangelegde buffers een groter deel eigen geld voor een investering gebruiken.Overigens haalt Geertsema nog een andere optie aan om geld aan uit te geven: voor privé of leuke dingen. “Zeker na een lange periode van lage prijzen schiet dat er vaak bij in. Maar het is belangrijk dat ondernemers ook goed voor zichzelf zorgen. Er is meer dan alleen het bedrijf.”