Aanvoer industriegroenten veiligstellen

Het areaal industriegroenten is vrij constant. In 2016 mislukten veel groenteteelten, daaarom zijn de contractprijzen naar boven bijgesteld.De industriegroenteteelt biedt telers na het rampjaar 2016 weer perspectief. Afnemers zien in dat hun grondstofvoorziening gevaar gaat lopen wanneer de contractvoorwaarden niet verbeterd worden. Coöperatieve telersvereniging De Schakel in Helmond (N.-Br.) heeft voor haar telers voor komend seizoen een prijsverhoging voor industriegroenten kunnen bedingen van € 150 tot € 200 per hectare. Hiermee is de telersvereniging als een van de grootste inkooporganisaties volgens voorzitter Piet van der Burgt trendsetter bij het verbeteren van de contractvoorwaarden. Prijzen HAK iets hogerInkoopdirecteur Adri den Dekker van groentenconservenfabrikant HAK doet geen mededelingen over de contractvoorwaarden die HAK met de telers overeengekomen is. Wel wil hij kwijt dat de contractprijzen voor 2017 op een iets hoger niveau liggen dan in de voorgaande seizoenen.De Schakel verhoogt de contractprijzen voor erwten met 5% waardoor de middenprijs uitkomt op € 0,33 tot € 0,34 per kilo. De prijs voor stamslabonen is met 1 cent verhoogd naar € 0,195 per kilo, ook een stijging met 5%. Voor vroege waspeen is de prijs volgens directeur Cees Geven van De Schakel met 10% verhoogd.Concurrentie buitenlandBang dat de conserven- of diepvriesindustrie elders in Europa goedkoper kan contracteren is oud-voorzitter van De Schakel Rogé Meuwissen niet. Als lid van de LTO-vakgroep Vollegrondsgroenten heeft hij contact met telersorganisaties in België en Noord-Frankrijk. Daarbij is het duidelijk geworden dat de kosten voor een groenteteelt overal ongeveer op hetzelfde niveau liggen. Geschikte grond is overal even duur, kosten voor diesel, gewasbescherming of bemesting verschillen wel per land, maar gemiddeld liggen de kosten overal op hetzelfde niveau. Er kan volgens Meuwissen dus in geen van de gebieden goedkoper geproduceerd worden dan in een ander gebied. Areaal op peil houden, teelt verbeterenHet Nederlandse areaal industriegroenten ligt al jaren vrij stabiel op zo’n 20.000 hectare. In de afzetkant zit er geen groei in de conservengroenten. Om voldoende omzet en groei te kunnen bereiken, ziet de telersvereniging mogelijkheden in teelten voor de versmarkt en in afzet voor de productie van bijvoorbeeld groentesappen. Belangrijk voor de sector is dat het areaal minimaal op peil blijft om de strak georganiseerde teelt en het afzetapparaat in stand te kunnen houden.‘De perceelskeus is voor 40% bepalend voor de opbrengst’.Oogst van industriepeen in Limburg. De zuidoostelijke lichte gronden zijn uitermate geschikt voor de teelt van industriegroenten. Foto: Henk RiswickRisico’s verkleinenNaast een concurrerende prijs en sterke afzetorganisatie is het ook van belang de opbrengsten te verhogen en de risico’s te beperken om het rendement van de teelt te verbeteren. Volgens Cees Geven liggen er nog wel mogelijkheden om de groenteteelten naar een hoger plan te brengen. Daarvoor is het nodig risico’s zo klein mogelijk te houden. Dat begint al met de juiste perceelskeuze. De perceelskeus is volgens Geven al voor 40% bepalend voor de opbrengst. Om telers daarin te adviseren, heeft de telersvereniging een grote database opgebouwd met daarin gegevens van alle percelen van de leden waarop de laatste jaren industriegroenten geteeld zijn. Met de gegevens uit de database is snel na te gaan welk gewas of ras het op het perceel goed doet of juist niet. De uitdaging is om onzekerheden weg te nemen. Weersinvloeden zijn deels op te vangen door bijvoorbeeld de afwatering van een perceel goed in orde te hebben of door geen droogtegevoelige gewassen te telen op percelen waar niet beregend kan worden. Met een beregeningsplanner kan de effectiviteit van de watervoorziening verbeterd worden. Door het volgen van de mineralenvoorziening door middel van grondmonsters en bladsteeltjesonderzoek kan tijdig bijgestuurd worden.Concentratie in ZuidoostenHet zwaartepunt van de industriegroenteteelt ligt duidelijk in het zuidoostelijk zandgebied. De grond is daar erg geschikt en telers hebben hier veel ervaring met deze teelten. Dat geldt vooral voor groenten die onder de grond groeien, zoals peen en schorseneren. Op de zandgronden is een lang groeiseizoen mogelijk, zodat over een heel lange periode verse groenten geoogst kunnen worden. De oogstrisico’s zijn ook kleiner dan op zwaardere gronden. Na een regenbui is water snel weer weg. Gewassen die boven de grond groeien, zoals peulvruchten, worden ook wel op zwaardere gronden geteeld.RisicospreidingDe verwerkende industrie heeft zich daarom geconcentreerd ten zuiden van de grote rivieren. Voor de risicospreiding worden wel teelten elders in Nederland gecontracteerd, maar daar staan weer hogere transportkosten tegenover. Ook voor de logistiek van speciale zaai- en oogstmachines is het efficiënter om teelten in bepaalde gebieden te concentreren.‘Telers moeten goed nadenken of de geboden contractprijzen voor hen wel interessant zijn’.Voorzitter Jan Roefs van LTO-vakgroep Vollegrondsgroenten vindt dat de saldo’s van de industriegroenten karig zijn ten opzichte van de risico’s die de telers lopen. “Telers moeten goed nadenken of de geboden contractprijzen voor hen wel interessant zijn. De teelten vragen veel van de bodem en de risico’s zijn groter dan van alternatieve teelten. Het zuidoostelijk zandgebied is uitermate geschikt voor de groenteteelten, waardoor er een sterke keten is gegroeid. Het zou jammer zijn als telers afhaken omdat ze niet meeprofiteren van de kracht van de keten.” Om de saldo’s van industriegroenten concurrerend te laten zijn met alternatieven als graan of mais, moeten de groentesaldo’s volgens Van der Burgt zo’n 30% hoger liggen. Dat is nodig om extra arbeid en hogere grondkosten te vergoeden en teeltrisico’s op te kunnen vangen. Zaaien van conservenerwten. Om een langere periode te kunnen oogsten wordt het zaaitijdstip strak gepland. Foto: Henk RiswickTeelt past in rotatieOverigens passen industriegroenten goed in de intensieve bouwplannen op de zuidoostelijke lichte gronden. Aardappelen zijn daar het belangrijkste akkerbouwgewas, de teelt van bloembollen gaat daar in een ruimere rotatie doorheen en suikerbieten nemen ook een belangrijke plaats in. Voor de vruchtwisseling en arbeidsspreiding passen groenten daar goed tussen. Het grote voordeel van de industriegroenten is dat het korte teelten zijn. Dat is Volgens Meuwissen goed voor de aaltjesbeheersing, deze krijgen dan nauwelijks kans zich te vermeerderen. Een aantal bonenrassen is ongevoelig voor chitwoodi zodat de natuurlijke afname gedurende een teelt gewoon doorgaat. Daarnaast zijn de gewassen vroeg van het land, zodat telers op tijd een groenbemester kunnen zaaien. Goed voor de bodemvruchtbaarheid en een optie om aan de EU-vergroeningseisen te voldoen. De contractenstructuur geeft kredietverstrekkers zoals banken een hoge mate van zekerheid dat telers aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen.Uitdaging: gewasbescherming en bemestingVan der Burgt en Meuwissen zien de mogelijke verschraling van het gewasbeschermingsmiddelenpakket als een bedreiging voor de groenteteelt. De werkzame stof linuron mag na dit seizoen niet meer gebruikt worden en naar Basagran wordt ook al kritisch gekeken. De middelenkeus wordt dan erg beperkt. Via Stichting TOG (Telers Overleg Groenten) denkt de sector in Nederland mee over de mogelijkheden om een effectief middelenpakket beschikbaar te houden.Qua bemesting ziet Meuwissen de uitdaging vooral in het voldoende aanvoeren van de ‘kleinere’ mineralen zoals calcium, magnesium of mangaan. In het verleden kwamen deze nutriënten met dierlijke mest voldoende mee, maar de voorraad is zo langzamerhand op, waardoor er in toenemende mate tekorten voorkomen. Een andere zorg is dat mede door het veelvuldig gebruik van dunne fractie uit gescheiden mest het organischestofgehalte van de zandgronden terugloopt.Grotere vraag naar biologischCees Geven ziet nog mogelijkheden om uit te breiden in biologisch geteelde groenten. De vraag naar biologische producten is nu groter dan het aanbod. Groenteverwerker Laarakker in Well (L.) onderzoekt zelfs de mogelijkheden om in het Noorden van het land biologische industriegroenten te telen om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen.Onafhankelijke telerscoöperatieCoöperatieve telersvereniging De Schakel in Helmond (N.-Br.) is een onafhankelijk opererende telersvereniging voor groentetelers.
De Schakel is de schakel tussen de telers en commissionair Rijko die de groenten al dan niet na een bewerking doorverkoopt aan de conserven- of diepvriesindustrie. Het zaaien en oogsten van de groenten wordt door De Schakel gecoördineerd.
De Schakel heeft zo’n 500 leden die gezamenlijk jaarlijks ongeveer 8.000 hectare teeltareaal voor De Schakel bijeenbrengen. Het werkgebied van de coöperatie loopt globaal van Keulen in het oosten tot het westelijkste puntje van Zeeuws-Vlaanderen en Brussel in het zuiden. Door deze grootte is de coöperatie volgens directeur Cees Geven in staat snel in te springen op veranderende omstandigheden. Als voorbeeld noemt Geven afgelopen seizoen, toen in het Zuidoosten veel gewassen verloren gingen. In het ledenbestand is toen gezocht naar mogelijkheden om de misgelopen opbrengsten te compenseren door extra nateelten. Leden waarvan de gewassen verloren gingen zijn zo goed mogelijk gecompenseerd uit de productfondsen van de coöperatie. Geen enkele teler heeft daardoor een negatieve afrekening voor zaai- of oogstkosten gekregen.
Het bestuur van De Schakel bestaat uit zeven leden. Sinds 15 maart dit jaar is Piet van der Burgt uit De Rips (N.-Br.) voorzitter. Hij volgde Rogé Meuwissen op die na drie termijnen afscheid nam als voorzitter. Directeur Cees Geven heeft de dagelijkse leiding. Daarnaast heeft de coöperatie acht teeltbegeleiders in dienst die de leden adviseren bij hun teeltbeslissingen en zorg dragen voor de zaai- en oogstplanning.