20 redenen waarom Azië Afrikaanse varkenspest moet vrezen

Niet alleen Europa, ook Azië is in de ban van de Afrikaanse varkenspest. Een maand geleden werd het voor het eerst ontdekt in China. De gevolgen zijn groot voor heel Azië.Sinds 1 augustus zijn 4 uitbraken van Afrikaanse varkenspest (AVP) gemeld in China: in de provincies Liaoning, Henan, Jiangsu en Zhejiang. Dat klinkt misschien niet heel veel.
_{Lees verder onder de interactieve kaart. Beweeg over de iconen voor meer informatie over de uitbraken:}Elk rapport van de diergezondheidsorganisatie OIE en ook persbureau Reuters maakt daarbij duidelijk melding van doortastend optreden van de Chinese overheid rondom elke haard om verdere verspreiding te voorkomen. Toch is er reden voor zorg – niet alleen voor China maar voor heel Azië. En wel hierom:1. Geschiedenis van AVP in ChinaHet lijkt erop dat de uitbraak die op 1 augustus werd gemeld niet het begin is van AVP in China. Een recente studie wijst erop dat het virus al begin juni in China was; sommige bronnen hebben het zelfs over april. Zelfs als doortastende maatregelen zijn genomen na 1 augustus, welke schade heeft het virus daarvoor dan al aan kunnen richten?Een vrachtwagen wordt ontsmet bij een vestiging van varkensslachterij Henan Shuanghui, onderdeel van WH Group, na een uitbraak van Afrikaanse varkenspest in Zhengzhou. - Foto: Reuters2. Snelheid van verspreidingAVP deed er 11 jaar over om in Europa van Georgië naar Midden-Europa te reizen. Het virus dook op in 2007 en arriveerde recentelijk in Tsjechië en Hongarije, een afstand van bijna 3.000 kilometer. Dan China. Daar verspreidde het virus zich van Shenyang in het noorden tot aan Wenzhou, ten zuiden van Shanghai, in krap 3 weken, oftewel 2.100 kilometer.3. Verspreidingspatroon in EuropaIn Oost- en Midden-Europa volgden de uitbraken een patroon waarbij veel wilde zwijnen het loodje legden. Vaak bleven uitbraken plaatselijk of schoven de grenzen maar geleidelijk op. Dat is voornamelijk omdat het AVP-virus een hoog sterftecijfer combineert met een lage mate van besmettelijkheid. En, zo nu en dan, dook het virus 500 kilometer verderop op – het gevolg van mensen die een besmet stuk varkensvlees meenamen. Het ziet ernaar uit dat wat zich tergend langzaam in Oost-Europa voltrok, in sneltreinvaart in China gebeurt.
_{Lees verder onder de foto‘s}Rupinskai in Litouwen was het eerste varkensbedrijf inde Europese Unie dat werd geruimd vanwege Afrikaanse varkenspest. - Foto: Vincent ter Beek4. Chinese varkensdichtheidDe helft van alle varkens ter wereld zit in China. Dat was ongeveer 457 miljoen in 2016, volgens de FAO. Bedenk dat tweederde van China uit ofwel woestijn ofwel hooggebergte bestaat, dus in feite delen deze varkens de overgebleven eenderde met zo’n 1,3 miljard mensen. Kortom, áls er ergens AVP gevonden wordt, is het ruimen geblazen. 5. Nog steeds veel ‘backyard farms’China is in transitie. Onderweg naar modernisering trekken veel mensen van het platteland naar de steden. Dat betekent niet dat het ‘oude’ China al is verdwenen. Recente schattingen houden het erop dat tegen het einde van 2017 52% van alle varkens nog steeds in ‘backyard farms’ worden gehouden. Een zeer kleine varkenshouderij in China, ook wel backyard farm genoemd. - Foto: Henk Riswick6. Heel veel enorme varkensbedrijvenDaaruit volgt dat 48% zich wel op moderne boerderijen zit. Die zijn vaak opgetrokken naar Europees of Amerikaans model, groots van opzet en volgens moderne inzichten van ‘biosecurity’. Het enorme potentieel heeft de Chinezen ook aangezet om gigantische projecten te starten – denk aan de varkensflats in Zuid-China. Wat gaat er gebeuren als er AVP wordt vastgesteld in de directe omgeving van zo’n complex?De bouw van een varkensstal met veel verdiepingen vlakbij Guigang, in Zuid-China. Per verdieping kunnen 1.000 zeugen worden gehuisvest. - Foto: Henk Riswick7. Eén beleid om alles aan te pakken?De vooraanstaande Chinese professor Yang Hanchun werd in augustus aangehaald in Science Magazine. De grootste uitdaging voor de Chinese autoriteiten in zijn optiek was om één AVP-aanpak te verzinnen die alle onderdelen van de markt beslaat, dus zowel de ‘backyard farms’ en ook de hypermoderne complexen. 8. Benul van het virusEn dan de Chinezen zelf – hoe gaan zij met het virus om? Iedereen die van varkens moet leven, zal een zekere kennis van diergezondheid hebben. Maar hoe zit het met Jan met de Pet die al sinds mensenheugenis een paar biggen in de schuur houdt? Weet die alles van een virus dat officieel een maand geleden nog niet in China was?9. Benul van biosecurityZijn deze boeren genoeg doordrongen van het belang van biosecurity? De 2^e uitbraak werd vastgesteld op een slachthuis in de provincie Henan. De dieren waren ingeladen in de provincie Heilongjiang. Wist men dat de dieren AVP hadden voordat ze ermee dwars door China gingen rijden?Komt nog bij dat niet eens zo lang geleden, in 2013, talloze varkenskarkassen voorbij kwamen drijven in de rivier Huangpu bij Shanghai. De dieren hadden het loodje gelegd vanwege circo. Bang voor de politie hadden de eigenaars de dode dieren in het water gekieperd.In 2013 werden zo'n 3.000 dode varkens uit een rivier bij Shanghai gehaald. - Foto: ANP10. Het weer in China zit niet meeTel daar de rol van het weer bij op. Eind augustus werd de Oost-Chinese kust geteisterd door de tyfoon Rumbia, met fikse overstromingen tot gevolg. Een ramp voor de landbouw en ook varkenshouderijen waren de klos, met vele dode dieren tot gevolg. Er hoeft maar één varkenshouderij tussen te zitten met AVP en het virus dobbert gewoon mee met de karkassen.Vrachtwagens rijden over een weg die is overstroomd na de typhoon Rumbia. - Foto: ANP11. Detectiemethoden en laboratoriaZelfs als eigenaars van een varkensstal door hebben dat het beter is om hulp in te schakelen als varkens plots sterven, weten ze de weg naar de juiste laboratoria? Eentje dat kan vaststellen dat het om AVP gaat?12. Transparantie van Chinese autoriteitenDe paradox van open, transparante landen is dat hoe meer wordt gecommuniceerd over AVP-uitbraken, hoe slechter de situatie ervoor lijkt te staan, met alle gevolgen voor handel van dien.Het is afwachten hoe mededeelzaam de Chinese autoriteiten in de praktijk zullen zijn. Het ongebruikelijke patroon van uitbraken (zie punten 2 en 3) doet vermoeden dat er meer gaande is dan dat we horen.13. Chinezen klagen op sociale mediaDie gedachte wordt versterkt door wat er te lezen valt op WeChat. Diverse bronnen melden dat veel Chinezen mopperen over het gebrek aan informatie.14. Wilde zwijnen in ChinaChina heeft ook wilde zwijnen. Die populaties vormen dus een reservoir waarin AVP zich kan nestelen. Als AVP hetzelfde verspreidingspatroon volgt als in Europa, dan ligt het voor de hand dat er nu ook wilde zwijnen in China omkomen.15. Teken – het juiste klimaatNaast wilde zwijnen kan het virus ook verspreid worden door (sub-)tropische zachte teken. In Europa is dat geen probleem, want hier is het te koud voor dat type teek. In zuidelijk China, waar het klimaat warmer is, kan dat anders zijn. China herbergt meer dan 100 verschillende soorten teken. 16. AVP in voedsel in Zuid-KoreaNog een belangrijke vraag: wat nu? Begin deze week werd bekend dat op een vliegveld in Zuid-Korea twee Chinese reizigers zijn gepakt met AVP besmet varkensvlees bij zich. In dit geval had het geen varkens bereikt en was het virus vermoedelijk al dood omdat het voedsel eerst was verhit.Toch: Zuid-Korea heeft volgens de statistieken de hoogste varkensdichtheid van heel Azië. Een reden waarom Zuid-Korea aan de grenzen en ook in havens en op vliegvelden de beveiliging heeft aangescherpt, volgens Reuters.17. Het gesloten Noord-KoreaHet stalinistische Noord-Korea, dat grenst aan China, is één groot vraagteken. Niemand weet hoeveel varkens daar worden gehouden, laat staan onder wat voor omstandigheden of welke ziektes daar eventueel zijn. Bepaald niet ideaal als je probeert het hoofd te bieden aan AVP.18. Nog verder naar het zuiden: Zuidoost-AziëZuidelijk van China zijn meer uitdagingen. Vietnam staat bekend om zijn vele varkens, maar net als China is het land volop in ontwikkeling, met nieuwe varkensbedrijven terwijl tegelijkertijd varkens achterop een brommertje naar de lokale markt worden gebracht. Vanaf Wenzhou (ten zuiden van Shanghai) naar de grens met Vietnam is het nog zo’n 1800 kilometer. Het virus kan er dus in een oogwenk zijn. Laos, Myanmar en Cambodja houden ook varkens en eten ook varkensvlees. Hun ontwikkeling ligt nog op een lager niveau dan Vietnam.Een Vietnamese man verplaatst varkens met een boot. - Foto: ANP19. Thailand: goed ontwikkelde varkenshouderijThailand is een goed ontwikkeld varkensland, met varkensbedrijven verspreid over het hele land. Het land staat model voor varkenshouders over het hele continent en toeristen komen en gaan. Grote agribedrijven zoals Charoen Pokphand and Betagro zijn ver ontwikkeld en zijn zelfs al bezig om op groepshuisvesting voor dragende zeugen over te gaan. Als hier AVP voet aan de grond krijgt, krijgen al die ontwikkelingen een fikse knauw.20. Wat we niet weten…Wie weet wat er nog in het verschiet ligt? Is de zee voldoende als barrière om Japan of de Filipijnen te vrijwaren van AVP? Zal het intensieve gereis van deze wereld het virus naar Noord- of Zuid-Amerika brengen, om nog maar te zwijgen van West-Europa? Hoe zal het gaan met de ontwikkeling van een vaccin nu ook ’s werelds grootste varkensland is besmet? Gaan voerprijzen veranderen? En tot slot – wat zullen grootschalige ruimingen betekenen voor varkensprijzen over de gehele wereld?Eén ding is zeker – we gaan nog veel meer over AVP horen.FAO waarschuwt ook voor AVP in AziëChina zelf sluit verdere AVP-uitbraken niet uit en ook de wereldlandbouworganisatie FAO van de Verenigde Naties heeft ook gewaarschuwd voor het gevaar van AVP voor Azië.

Juan Lubroth, hoofd van de veterinaire dienst van de FAO, laat weten: “Het vervoer van varkensproducten kan ziektes snel verspreiden en, in dit geval van AVP, lijkt het erop dat juist het vervoer van deze producten, en niet die van varkens, ervoor gezorgd heeft dat het virus naar andere delen van China is verspreid.”

Afrikaanse varkenspest is geen familie van klassieke varkenspest (KVP). De virussen dragen dezelfde naam omdat de ziektes op elkaar lijken. Het gaat onder meer om koorts, slappe varkens, gebrek aan eetlust, ontstoken oogslijmvliezen, rode huid, (bloederige) diarree en braken, volgens de WUR. Pas in een lab kan worden vastgesteld om welk virus het gaat.

AVP, in tegenstelling tot KVP, is een complex virus. Voor KVP zijn dan ook vaccins beschikbaar, maar voor AVP is dat (nog) niet ontwikkeld. De enige remedies zijn een goede biosecurity en preventief ruimen.