Zo regelen deze varkenshouders de mestafvoer

Drie varkenshouders vertellen hoe ze de mestafvoer hebben geregeld: met eigen grond, door mest te scheiden en afvoer naar de mestverwerker.Mestafvoer is een van de grootste kostenposten op het varkensbedrijf. Daarnaast moet ook een verplicht percentage van de overschotmest worden verwerkt of via export afgevoerd. In de regio Overig is in 2020 de verwerkingsplicht 10%, in de regio Oost 52% en in Zuid is dat 59%.Drie varkenshouders in drie verschillende regio’s vertellen over hun keuzes voor de afvoer van de mest en hoe ze voldoen aan deze verwerkingsplicht:Schieven (Gelderland): mobiele mestscheiderVan de Sande (Limburg): afzet naar mestverwerkerBoonman (Groningen): mest op eigen grondSchieven: lage kosten met mobiele mestscheiderRonald Schieven heeft er in het Gelderse Almen voor gekozen om de mest van zijn varkens te laten scheiden. Niet alleen om de afzetkosten te drukken, maar ook om optimaal te kunnen bemesten en voor minder transportbewegingen op het erf. De 25 hectare grond waar hij de mest kan plaatsen, bestaat uit grasland en een gedeelte akkerbouw. De dunne fractie gaat in het voorjaar op het bietenland en in het najaar op de stoppel voor de groenbemester.Een vaste afnemer voor de overige dunne fractie, een akkerbouwer in de buurt van het varkensbedrijf, kan jaarlijks 400 tot 500 ton dunne fractie gebruiken, afhankelijk van het bouwplan._{Lees verder onder de foto‘s}
Ronald Schieven (29) heeft in maatschap met zijn vader een gesloten zeugenbedrijf met eigen aanfok en 25 hectare plaatsingsruimte in Almen (Gelderland). - Foto's: Ronald Hissink500 ton dunne fractie gaat naar lokale afnemer25 hectare grond voor deel eigen mestafzet€ 13 per ton voor mestafvoerkosten€ 3,50 per ton voor mobiel mestscheidenDe mest van de kraamzeugen en de biggenstal gaat als drijfmest op het eigen land of blijft in de regio. De mest van de dragende zeugen en van de vleesvarkens wordt gemixt tot een homogene massa en gescheiden. De mobiele mestscheider kan dan met een capaciteit van 30 ton per uur een optimaal scheiding van N en P₂O₅ opleveren.Mest vleesvarkens niet gunstig voor akkerlandSinds een jaar of vijf komt mesttransporteur Salomons met een mobiele mestscheider op het bedrijf en neemt, om te voldoen aan de verplichte mestverwerking, de dikke fractie mee voor export.“De mest van de vleesvarkens is rijk aan fosfaat, waardoor de verhouding fosfaat en stikstof niet gunstig is om op het akkerland uit te rijden”, aldus Schieven.Hij streeft naar een verhouding na scheiden van 5 kilo stikstof op 1 kilo fosfaat in de dunne fractie. Hiermee kan hij op het bietenland met 30 tot 35 kuub per ha 170 kilo stikstof uitrijden. Met het bemesten van de dunne fractie bespaart Schieven op de aankoop van kunstmest.De mest van de kraam- en biggenstal en dunne fractie rijdt Schieven met eigen bouwlandbemester uit op het stoppelland. Hij hoopt dat dunne fractie wordt toegestaan binnen derogatie op grasland.Mestscheider verwerkt per keer 400 kuub mestDe mestscheider komt een aantal keer per jaar en scheidt dan 400 kuub mest per keer. De drijfmest en dunne fractie rijdt Schieven met een eigen zode- en bouwlandbemester uit. De varkenshouder wil om de hygiëne op het bedrijf te bewaken zo min mogelijk transportbewegingen op het erf.De drijfmest en dunne fractie naar externe afnemers in de buurt gaat via transporttanks naar containers bij de percelen, omdat er bemonstering nodig is.Mestkosten niet hoger dan € 13 per tonDoor veel energie te steken in afvoeradressen in de buurt, liggen de jaarlijkse mestkosten op het bedrijf niet hoger dan € 13 per ton. De kosten voor mest scheiden zijn ongeveer € 3,5 per ton en mestafvoer voor de dikke fractie kost ongeveer € 32,50 per ton (inclusief vvo). “Als je de eigen arbeid niet zou rekenen, liggen de kosten nog lager”, aldus de varkenshouder die de besparing op kunstmest nog niet heeft meegerekend.Van de Sande: geen omkijken naar afzet vanwege mestverwerkerHan van de Sande in het Limburgse Oirlo heeft geen omkijken naar de afzet van de mest. Hij levert vrijwel alle mest aan mestverwerker Merensteyn. De mestverwerkingsfabriek van mestcoöperatie Mestac heeft een jaarlijkse productiecapaciteit van 180.000 ton mest. “Ik heb geen zorgen meer over de mestafzet, voldoe aan de verwerkingsplicht en kan alle aandacht aan de zeugen en biggen schenken”, aldus Van de Sande.Han van de Sande (50) houdt in Oirlo (Limburg) 870 zeugen met plaats voor 1.000 vleesvarkens en eigen opfok. - Foto's: Bert Jansen870 zeugen5.500 kuub mest verwerken€ 21,50 per kuub met 0 kilo P₂O₅Mest laden zo ver mogelijk van stal vandaanDe varkenshouder heeft niet voldoende mestopslag onder de zeugenstallen. Wekelijks komen drie vrachtwagens met een capaciteit van 37 ton om de mest op te halen richting de verwerker. Om de hoge gezondheidsstatus op zijn zeugenbedrijf te bewaken, heeft Van de Sande een afzuigpunt gerealiseerd waar de mest wordt geladen, zo ver mogelijk van de stal vandaan.Bij het laden wordt geen onderscheid in mest gemaakt. De mest van de kraamstal, dragende zeugen, biggen of opfok wordt geleverd. Via het rioolsysteem op het zeugenbedrijf komt alle mest al enigszins gemixt bij het zuigpunt terecht. Voor de mestverwerker maakt het niet uit waar de geleverde mest vandaan komt. De aangevoerde mest komt eerst in een centrale opvangsilo, wordt dan gemixt met meerdere soorten mest en gaat daarna het mestverwerkingstraject in.Van de Sande levert de mest aan mestverwerkingsinstallatie Merensteyn. “De prijs voor verwerking en reguliere afzet kan omlaag als elke varkenshouder met overschot mest 30% zou gaan verwerken.”Langjarig contract om mest af te nemenDe mestafzetkosten zijn een grote kostenpost op het zeugenbedrijf. Jaarlijks levert Van de Sande 5.500 kuub mest aan de verwerker. Hiervoor is een langjarig afnamecontract afgesloten, waardoor de komende 3,5 jaar de mestafzet nog is gegarandeerd. De mestafzetkosten zijn dit jaar € 21,5 per kuub mest met een toeslag van € 1,50 per kilo P₂O₅. “De prijs voor mestafzet ligt misschien € 1 tot € 1,50 boven reguliere afzet, maar het is wel goed geregeld”, aldus Van de Sande.Omdat 85% van de mest wordt verwerkt, heeft de zeugenhouder ruimte over om vvo’s te verkopen, maar met ongeveer € 0,80 per kilo fosfaat levert dit momenteel nog maar weinig op.Mestverwerking zou meer gewaardeerd moeten worden, ook onder varkenshoudersVan de Sande is overtuigd van de meerwaarde van mestverwerken en is ook bestuurlijk actief binnen de mestcoöperatie Mestac. “Mestverwerking zou meer gewaardeerd moeten worden, ook onder varkenshouders”, aldus de zeugenhouder.“Nu gaat iedereen voor de laagste prijs voor de afvoer van mest, waardoor de capaciteit van de mestverwerkers niet volledig benut wordt en de verwerkingsprijzen hoog blijven. In mijn ogen gaan de distributeurs gewoon € 1 tot € 2 onder de verwerkingsprijs zitten”, besluit Van de Sande.Boonman: alle mest op eigen grond en in de regioProblemen met mestafzet kent Adri Boonman in het Groningse Midwolda niet. In principe zou hij al zijn mest wel op zijn eigen land kunnen gebruiken, maar volgens de mestnormen moet hij van de vleesvarkens jaarlijks 3.000 kuub mest afzetten. Van de overschotmest moet er, omdat het bedrijf in de regio ‘Overig’ is gevestigd, 10% verwerkt worden. Dit zou dan om 300 kuub gaan.In de akkerbouwregio waar Boonman zijn varkens houdt, is voldoende vraag naar drijfmest. Hierdoor wordt ook de overschotmest als drijfmest afgevoerd. Om aan de verwerkingsplicht te voldoen, koopt de varkenshouder vervangende verwerkingsovereenkomsten (vvo’s) die hij gedurende het jaar zo goedkoop mogelijk probeert in te kopen.Adri Boonman (59) heeft samen met zijn broer een akkerbouw- en vleesvarkensbedrijf in Midwolda (Groningen) met 370 hectare akkerbouwland en 11.000 vleesvarkens. Het bouwplan bestaat uit aardappelen, bieten, granen, luzerne en koolzaad. - Foto's: Hans Banus11.000 vleesvarkens3.000 kuub mestafzet noodzakelijk370 hectare akkerbouwgrond voor eigen afzetLage kosten voor mestafvoerDe kosten voor mestafvoer zijn dankzij de eigen akkerbouwtak laag. Daarnaast kan Boonman voor minder dan € 10 per kuub de mest naar collega-akkerbouwers afzetten. Dit zijn twee vaste akkerbouwers in de buurt, binnen een straal van 20 kilometer.Omdat de mest moet worden bemonsterd en gewogen, gaat de afvoer van drijfmest via een intermediair. Boonman heeft zelf een transporttank van 30 kuub waarmee hij de mest transporteert naar het land en de opslag.Op beide locaties hebben de varkensstallen mestkelders onder de stallen met ruimte voor 10 maanden mestopslag. Op de thuislocatie in Midwolda is een extra silo met ruimte voor 5.000 kuub mestopslag, op het land is een mestbassin met ruimte voor 2.500 kuub mest.Het uitrijden van de mest op de akkerbouwpercelen gaat via sleepslangbemesting. De aanvoer van mest gaat vanuit het mestbassin en vanuit containers, omdat niet alle percelen bij elkaar liggen.Inzicht in gehalten van mest voor eigen gebruikDe afzet van drijfmest naar de twee vaste afnemers gebeurt voornamelijk vanuit de mestsilo, waar de mest kan worden gemixt. De akkerbouwers willen graag homogene mest ontvangen met gelijke gehalten. Door de verplichte mestafvoer heeft Boonman ook inzicht in de gehalten van de mest voor eigen gebruik.De mest voor het bemesten van de eigen percelen haalt Boonman niet alleen uit de silo’s, maar ook direct uit de stallen. In de varkensstallen wordt met een rioolsysteem gewerkt, waardoor de mest al redelijk gemixt uit de stal komt.Eigen transporttankVoor de aanvoer van de mest van de varkensstal naar het bassin en de containers gebruikt Boonman de eigen transporttank. Daarnaast huurt hij andere vrachtwagens in. De capaciteit van het sleepslangen is met 90 kuub per uur hoger dan Boonman zelf via de transporttank van 30 kuub kan aanvoeren.De transporttank staat in het voorjaar echter niet stil. De akkerbouwer en varkenshouder verhuurt zichzelf met de transporttank om mest voor anderen naar het land te vervoeren.