Zo beheers je de kosten van de eerste snede

De kosten die veehouders maken van maaien tot inkuilen van gras variëren enorm. Welke kosten heb je wel zelf in de hand?Dat er verschillen in inkuilkosten bestaan is geen nieuws, maar adviseur Klaas de Jong van PPP Agro Advies moest toch even achter zijn oren krabben toen hij de resultaten van een studiegroep uit West-Nederland onder ogen kreeg. Tussen de hoogste en de laagste kosten per hectare van de eerste snede gras zat namelijk niet minder dan een factor drie.Het bedrijf met de laagste kosten is 2,5 cent per kilo droge stof kwijt, tegenover 7 cent bij het bedrijf met de hoogste kosten. Dit is voor alle uitgaven die zijn gemaakt voor het binnenhalen van de eerste snede, inclusief een (vastgestelde) vergoeding voor eigen arbeid en mechanisatie. Kosten voor teelt en grond zitten er dus niet bij.➤ Lees onderaan dit artikel hoe Hendrik Jan Vink zijn inkuilkosten laag houdtVerkaveling en afstand tot grasland meest bepalendHet was voor De Jong en de veehouders deels een verrassing, maar niet helemaal. “Iedereen weet dat grond op afstand duurder is. Maar de verschillen zijn wel erg groot.” Naast de afstand van de grond zijn er volgens hem nog tientallen grote en kleine factoren die een rol spelen.Leo Tjoonk, nutritionist rundvee bij Agrifirm, herkent de grote verschillen. “Er zijn veel knoppen waar een veehouder aan kan draaien. Dat zien we in de praktijk maar blijkt ook uit een simulatieprogramma. Maar uiteindelijk zijn vooral de verkaveling en de afstand het meest bepalend voor de inkuilkosten.”6 tips om de kosten van graswinning laag te houdenOptimaliseer de kavelstructuur en verhelp verstorende elementen in het land. Streef naar een omvang van percelen en capaciteit van machines die bij elkaar passen.Maak teeltkeuzes om gras dichtbij huis te krijgen. Bekijk de mogelijkheden om gronden te ruilen of samen te werken.Overleg met de loonwerker voor een optimale invulling van de oogstwerkzaamheden en afstemming eigen mechanisatie.Zorg dat de loonwerker niet stil komt te staan. Een goed bereikbare sleufsilo van voldoende omvang is belangrijk.Werk aan een optimale grasproductie. Zorg voor een optimale grondkwaliteit en bemest nauwkeurig aan de hand van grond- en mestmonsters.Bespreek de graswinning met adviseurs of collega’s; waar zitten verschillen en waar zijn verbeteringen mogelijk?Organisatie rond oogst maakt verschilEen aantal factoren heeft invloed op de inkuilkosten. Zoals gezegd is de afstand tot de percelen belangrijk, maar helaas moeilijk beïnvloedbaar. Dat geldt ook voor de bereikbaarheid en verkaveling van de percelen. “Veehouders kunnen wel nadenken over de oogststrategie van hun bedrijf, met bijvoorbeeld jongvee op afstand of maisteelt”, aldus De Jong.In veel gevallen is daar al een optimum in gezocht. Verder is het belangrijk dat de oogstmethode aansluit bij de structuur van het bedrijf. Dat betekent bijvoorbeeld balen maken op de percelen op afstand.Ook de organisatie rondom oogst kan verschil maken. Zo is een grote oppervlakte in te kuilen hectares meestal gunstig voor de kosten per hectare of kilo droge stof. In het algemeen mag het oogstproces nergens stokken en moet de loonwerker vlot door kunnen werken._{Lees verder onder de foto}De kosten van inkuilen verschillen enorm per bedrijf. Een aantal factoren is moeilijk te veranderen, maar in de organisatie en werkwijzen zitten wel mogelijkheden. - Foto: Lex SalverdaEigen mechanisatie of loonwerk?Dan zijn er ook nog de tarieven die loonwerkers rekenen. Vanwege concurrentie zijn de verschillen in een regio vaak beperkt, maar tussen regio’s kunnen wel verschillen ontstaan. Daar heeft een ondernemer echter weinig aan. De Jong benadrukt dat alles bespreekbaar moet zijn met de loonwerker, ook de tarieven die voor bepaalde klussen worden gerekend.Kosten bij eigen mechanisatie zitten deels in de kosten van het machinepark maar ook in de tijdsbesteding. Door grote variatie in kosten voor eigen mechanisatie en loonwerk is er geen wetmatigheid wat voordeliger is. Wel zal het voor een groter bedrijf eerder interessant om te investeren in eigen mechanisatie. Een machine wordt voor minimaal tien jaar gekocht en op de dieselprijzen na zijn de kosten voor veel jaren stabiel en bekend. Efficiëntie en werkelijke arbeidskosten zijn sterk bepalend.Vanzelfsprekend kunnen ook andere argumenten een rol spelen bij de keuze om zelf te investeren. Denk aan niet afhankelijk willen zijn, zelf bepalen van het maaimoment en de afstand tot een loonwerker. Ook de eigen mechanisatiegraad telt mee; een deel van de melkveehouders heeft plezier in zelf maaien en verwerken van gras.Opbrengst per hectareTot slot is de opbrengst per hectare een bepalende factor in de kosten per eenheid. In totaal zullen kosten juist stijgen bij een hogere grasopbrengst, maar per kilo droge stof is het interessanter om een hoge opbrengst te realiseren. Een hoge opbrengst per hectare zit op alle facetten rondom ruwvoerteelt vast, van bodem en bemesting tot oogstmoment.

Tjoonk van Agrifirm benadrukt het belang van het juiste moment van de eerste snede, ook omdat dat bepalend is voor een succesvolle grasteelt de rest van het jaar. Daarbij maakt hij wel een kanttekening dat de focus niet alleen op de opbrengst in droge stof moet liggen, maar ook rekening houdend met de voederwaarde. Daarbij maken verschillende bedrijfstypen verschillende keuzes. “Een veenweidebedrijf zal vergeleken met een maisbedrijf minder gedreven zijn om veel eiwit uit de eerste snede te halen. Dat vraagt andere keuzes.”Zo houdt deze melkveehouder zijn inkuilkosten laagMelkveehouder Hendrik Jan Vink uit het Zuid-Hollandse Leimuiden heeft via de studieclub inzicht in zijn inkuilkosten van de eerste snede. Die zijn laag.De kosten bij Vink zijn krap 3 cent per kilo droge stof. Voor de eerste snede heeft hij totaal aan € 2.635 aan de loonwerker betaald. Inclusief € 300 voor het maaien van 33 hectare is hij € 89 per hectare kwijt. Bij 3 ton droge stof kom hij op zijn 3 cent. “Achteraf blijkt er meer droge stof in kuil te zitten, dus ligt het bedrag nog wat lager.”Het begint al bij een opgeruimde kuilDe ondernemer heeft wel een paar ideeën waardoor dit kengetal bij hem zo laag is. “Het begint al bij een opgeruimde kuil waar geen extra werk meer nodig is.” Zijn huisperceel kent geen dampalen en is zo ingericht dat hij zonder het inklappen van machines van perceel naar perceel kan rijden. En daarbij geen onnodige meters maken, is zijn devies._{Lees verder onder de foto}Hendrik Jan Vink (44) heeft in Leimuiden (Zuid-Holland) een bedrijf met 90 melkkoeien en 43 hectare grond. Hij werkt 30 uur buitenshuis. - Foto: Fred LibochantGras schudden niet nodigVink maait zelf de percelen, bij voorkeur grote oppervlaktes in één keer. Schudden is volgens de ondernemer bij gebruik van een kneuzer niet nodig. “Het is belangrijk om het gras altijd droog te maaien, vaak na 10 uur ’s ochtends.” Recente kuilen van 48% droge stof en 957 VEM laten volgens hem zien dat het kan zonder kwaliteitsverlies.Gehakseld gras mengt makkelijkerHij beseft dat een veehouder niet alles in de hand heeft; de afstand tot de percelen, de perceelsvorm en te maaien oppervlaktes zijn niet zomaar aangepast. “Soms kan er meer dan mensen denken.”Overigens benadrukt Vink dat keuzes rondom het inkuilen ook doorwerken in andere kosten. “Ik hoor wel eens van veehouders dat ze hakselen zo duur vinden. Maar ik zie dat gehakseld gras veel makkelijker mengt in de voermengwagen waarbij minder diesel nodig is.”Lees ook: Zo voorkom je broei in de voerkuil