Warm strobed blijkt weldaad voor gespeende biggen

Het bedrijf van Heinz Olliges wordt klaar gemaakt om geheel geautomatiseerd varkens te houden op stro. De mest wordt gecomposteerd.De inrichting van 1 van de 2 biggenstallen van varkenshouder Heinz Olliges is recent volledig vernieuwd. De kleuren blauw en oranje domineren sindsdien. Reden is dat veevoederbedrijf Bröring en stalinrichter Big Dutchman zich nadrukkelijk met het bedrijf hebben ingelaten. Zij zien een veelbelovend concept in de stallen van Olliges. De varkenshouder fokt namelijk al jaren biggen op in een dik strobed. Meer dan 15 jaar geleden bouwde hij zijn voormalige vleeskuikenstallen om tot biggenstallen. Een investering in mestopslag onder de stal zat er toen niet in. Vandaar de keuze voor stro._{Tekst gaat verder onder foto}De biggen liggen keurig verdeeld door het hok. Een indicatie dat het klimaat juist is. - Foto's: Ronald HissinkBiggen zien er happy uitPas opgelegde biggen in een dik strobed zien er mooi uit. De dieren liggen keurig verspreid door het hok en wekken de indruk happy te zijn. Een enkele big knaagt op een strootje en weer andere dieren zijn te vinden bij de voer- of waterbak. Ze mesten achter in het hok, zoveel mogelijk in de hoeken. Het grootste deel van vloer is daarom kort na opleg kurkdroog.Olliges laat graag zien hoe goed het mestgedrag is in de stal. Hij springt vervolgens nog een paar keer op het stro in de hoek waar de varkens mesten. “Kijk, je zakt niet weg”, zegt hij trots. Hij laat met zijn act zien dat de urine voor een groot deel verdampt en de mest samen met het stro composteert tot een robuuste onderlaag._{Tekst gaat verder onder foto}De temperatuur van het ligbed is voorspelbaar en zit rond 40 graden.Urine verdamptOm dat te onderbouwen steekt Daniel Holling van Big Dutchman een thermometer in het strobed. Deze wijst een temperatuur aan van 37 graden. Voor Holling geen verrassing. Onder zuurstofarme omstandigheden composteert de mest en het stro, waarbij de temperatuur constant tussen de 35 en 42 graden Celsius zit. Door de ontstane warmt verdampt dus tevens de urine, is de uitleg van beide heren.Xaletto-concept voor strostalOnder de naam Xaletto heeft Big Dutchman samen met Bröring een concept ontwikkeld voor strostallen. Het is een combinatie van voer, stalontwerp, inrichting, stro en klimaat dat ervoor zorgt dat het Xaletto-principe functioneert. De beide bedrijven zeggen zover te zijn dat het concept volledig automatisch is aan te sturen en een voorspelbaar resultaat geeft. Dus schone biggen die goed groeien, in een frisse stal en een restproduct achterlaten dat – desgewenst – volledig is te composteren tot tuinaarde._{Tekst gaat verder onder foto}Daniel Holling van stalinrichter Big Dutchman begeleidt varkenshouderij Olliges met ontwikkeling van het stroconcept.Xaletto gaat verder dan alleen biggen. Een paar honderd meter verwijderd van de biggenstallen wordt volop gewerkt aan de renovatie van 2 stallen voor zowel biggen als vleesvarkens, volgens het zogeheten wean-to-finish-principe. Dit betekent dat biggen na spenen in de strostal gaan en daar weer uitkomen zodra ze slachtrijp zijn.Het basisprincipe van deze afmeststallen is gelijk aan de biggenstallen. Een verschil is dat de varkens 2 traptreden moeten nemen om bij de voer- en waterbak te komen. De reden is dat de varkens er langer in liggen en dus de strolaag navenant dikker wordt dan in een biggenstal. De voerbak moet vanzelf bereikbaar blijven.Stroverdeler van Big DutchmanIn deze stallen monteert Big Dutchman een stroverdeler. Handwerk verdwijnt daarmee. Het stro wordt eerst nog voorbewerkt. Het wordt ‘geklepeld’, zodat de stengel open komt te liggen. Het oppervlak neemt zodoende toe en het stro kan meer vocht opnemen. Het bewerkte stro wordt vervolgens opgezakt in big bags en gaat de opslag in. Eenmaal per week strooit Olliges de hokken in. Hij doet dat in zijn bestaande biggenstallen met de hand. De stalconstructie is te licht voor een stroverdeler._{Tekst gaat verder onder foto}Een paar honderd meter verwijderd van de biggenstallen wordt volop gewerkt aan de renovatie van 2 stallen voor zowel biggen als vleesvarkens, volgens het zogeheten wean-to-finish-principe.Verkoopbare compostLaatste stap in het concept is volledige compostering van het mestpakket. Zodra de stal leeg is, wordt de mest met een shovel uit de stal gereden. Dan wordt het gecomposteerd. Dat is op dit bedrijf al gebeurd. In dezelfde stro-opslag staan tevens zakken met mooie, droge compost. Het restproduct is aangevuld met houtsnippers. De compost is verkoopbaar. Olliges gebruikt tevens een deel van de compost als afleidingsmateriaal voor de biggen. Kunnen ze lekker op bijten, blijkt als hij een handvol compost in het biggenhok gooit.Geen handwerk in strostal van Big Dutchman en BröringHandwerk is er dus niet bij in de strostal nieuwe stijl van Big Dutchman en Bröring. Maar ook het proces is geautomatiseerd. Voor in de biggenstallen hangen klimaatcomputers. Deze zijn door de stalinrichter ingesteld. Alleen de temperatuur is regelbaar. De boer kan zich onmogelijk vergissen, betoogt Holling van Big Dutchman. Hij wil niet zeggen wat de computer allemaal monitort. Alleen dat de luchtvochtigheid constant wordt bewaakt, samen met nog een aantal andere variabelen. In de Xaletto-stal is zowel van belang dat de biggen goed groeien als dat de vertering van het stro juist verloopt._{Tekst gaat verder onder foto}De klepelmachine die het stro voorbewerkt. Doel daarvan is het vochtbindend vermogen te vergroten.Om de vertering op gang te helpen, wordt voordat de biggen erin komen een middel op de vloer gebracht om de vertering van het stro te stimuleren. Het rantsoen is zo afgepast dat een mooie, zwarte en romige varkenskeutel ontstaat. De mest en het stro gaan direct rotten. Mits wordt gewerkt binnen de kaders van het Xaletto-principe is 1 kilo stro nodig per 10 kilo voer. Per biggenplaats jaar is dat circa 30 kilo stro op jaarbasis. Voor een vleesvarkensplaats verwachten de initiatiefnemers dat jaarlijks 90 kilo stro nodig is.Drinkbakken voorzien van sensorenOlliges vertelt dat hij in alle jaren dat hij biggen op stro houdt het concept geleidelijk heeft verbeterd. Sinds de 2 bedrijven zich met het stro-concept bemoeien, gaan de verbeteringen snel, betoogt hij. De klimaatbeheersing is herzien. Er zitten ledlampen in de stal. De nieuwe drinkbakken zijn voorzien van sensoren. Er staat constant een bodempje water in de drinkbak. Zodoende wordt amper water gemorst en blijft het voorste deel van het hok kurkdroog. De varkens krijgen vanzelf ook droogvoer. De voeding verloopt ook geheel geautomatiseerd._{Tekst gaat verder onder foto}Na compostering van het stropakket ontstaat droge compost die voor diverse doeleinden geschikt is.450 gram per dagDe biggen doen het goed, vertelt Olliges: “De groei in het traject van 7 kilo tot 30 kilo zit op 450 gram per dag. De uitval is laag, onder de 1%. Meer dan 97% van de biggen wordt verkocht voor een marktconforme prijs.” Een klein percentage is dus ongeschikt voor de verkoop als kwaliteitsbig. De varkenshouder is overtuigd dat hij biggen kan houden met intacte staarten in deze stal. Dat gebeurt niet omdat de vleesvarkenshouders die de biggen afnemen geen krulstaarten willen._{Tekst gaat verder onder foto}De drinker is voorzien van een sensor. Er staat zodoende altijd een dun laagje water op de bodem van de bak.AmmoniakemissieIn de biggenstal die nog niet is gerenoveerd, liggen dieren die tegen het aflevergewicht zitten. Desondanks is het fris in de stal. Volgens de klimaatcomputer bedraagt de ammoniakconcentratie 5 ppm. Dat is volgens Holling circa een derde van een gangbare stal zonder luchtwasser. Het stroconcept pakt ammoniakemissie aan bij de bron. Het opmerkelijke is dat de ammoniakconcentratie zakt naarmate de biggen langer in de stal liggen, zo blijkt uit de meetresultaten. Niettemin voert Big Dutchman de stal desgewenst uit met luchtwasser voor extra ammoniakreductie._{Tekst gaat verder onder foto}Een overzicht van de gerenoveerde biggenstal. Frisse lucht komt via ventielen in de stal. Er is licht van LED-lampen en ramen in de zijgevel.Olliges gaat nog even met een mestvork in de stal en spit in het strobed van de grote biggen. Hij laat zien dat het droog en compact is en biggen er niet in wegzakken. Er ontstaat geen mesthoop. Inmiddels zijn 12 boeren geïnteresseerd in Xaletto, zegt Holling. De investering in zo’n stal bedraagt € 397 per plaats. Hoe economisch de Xaletto-stal is, hangt af van de mestafzetkosten met een gangbare stal of de verwaarding van de compost met een strostal.Bedrijfsgegevens6.000 biggenopfokplaatsen450 gram groei per dag97% minimum percentage verkoopbare biggen, minder dan 1% uitval5 ppm ammoniakconcentratie1 kilo stro per 10 kilo voer€ 397 per plaats