Veldmuizenbestrijding: zet je land onder water

Wetterskip Fryslân en LTO Noord roepen boeren op om vroegtijdig en effectief hun land onder water te zetten om veldmuizen te bestrijden en schade zoals die in piekjaar 2015 te voorkomen.Boeren moeten vroegtijdig en effectief hun land onder water zetten om een nieuwe muizenplaag te voorkomen. Daarvoor pleitten LTO Noord en Wetterskip Fryslân dinsdag 2 juli op de demonstratiedag muizen bestrijden in Woudsend (Fr.). Bij het bevloeien hanteert grondeigenaar Romke Schaap de volgende vuistregel: een derde van de muizen verdrinkt, een derde wordt opgevreten door meeuwen, ooievaars en roofvogels en het laatste deel overleeft. Met grootschalige bevloeiing willen LTO en het schap een rampscenario als in piekjaar 2015 voorkomen. Volgens berekeningen van LTO was de vraat- en woelschade in dat jaar ruim € 73 miljoen.De muizen komen naar boven doordat de holen onder water lopen. Eenderde deel verdrinkt, maar meeuwen, ooievaars en roofvogels zijn belangrijke predatoren. - Foto: Theo GalamaExponentiële groei en ‘stoplichtmodel’Niek Bosma van Wetterskip Fryslân trapte de middag af met de theorie achter de muizenexplosie. Volgens hem wordt de mate van een uitbraak bepaald door 5 parameters, waarvoor het waterschap sinds 2015 een stoplichtmodel (Early Warning System) heeft. Weergegevens (1), aantal roofvogels (2), broedsucces roofvogels (3), waarnemingen van aantal veldmuizen in het veld (4) en gegevens van langdurige monitoring van veldmuizen (muizenindex) (5) bepalen de kleur van het stoplicht.De muizenpiek moet dit jaar eigenlijk nog komen. De eerste jonge muizen van dit jaar krijgen ook nog jongen. Bestrijding in een vroeg stadium is essentieel^{Niek Bosma, Wetterskip Fryslân}Die staat dit jaar, net als in 2015, op rood. Dat betekent dat er een verhoogde kans is op een muizenuitbraak en dat preventieve maatregelen genomen moeten worden. Bosma: “De muizenpiek moet dit jaar eigenlijk nog komen. De eerste jonge muizen van dit jaar krijgen ook nog jongen. Bestrijding in een vroeg stadium is essentieel.” LTO-bestuurder Peet Sterkenburgh voegt toe: “We hebben dit vroege voorjaar al vastgesteld dat er signalen zijn voor een muizenplaag. Het aantal roofvogels en velduilen en de continue monitoring in het veld hebben de alarmbellen doen rinkelen.” Volgens Sterkenburgh is bestrijding in dit stadium effectiever dan in de herfst, wanneer de plaag in een verder stadium is. “Nu kan de boer ook zijn voordeel pakken om droogteverlies en oxidatie van veen te beperken.”Demonstratie grasland onder water zettenNa het theoretische gedeelte werden 3 verschillende bevloeiingsinstallaties gepresenteerd, variërend van zo’n € 1.000 voor een samengesteld worteldoek van 300 meter, tot ruim € 5.000 voor een dure geperforeerde slang van 350 meter. Daartoe zijn verschillende pomp-haspelinstallaties mogelijk, variërend in prijs en vermogen. Die kosten moeten er nog extra bijgerekend worden. De installaties zijn te verdelen in 2 categorieën: de olievlekmethode en de geperforeerde bevloeislangmethode. Bij de olievlekmethode wordt het water tot het hoogste punt van de akker gepompt, waar het zich als een olievlek verspreidt. Bij de geperforeerde methode wordt water over de gehele lengte van de slang verdeeld door ronde gaten.Vuistregel effectiviteit33% van de veldmuizen verdrinkt
33% van de veldmuizen wordt opgevreten door meeuwen, ooievaars en roofvogels33% van de veldmuizen blijft in levenHaspel of sleepslangmethodeNaast de 3 gepresenteerde manieren van volledige onderwaterzetting van het land, kiezen sommige boeren ervoor om een haspel of sleepslangmethode te gebruiken. Volgens Sterkenburgh zijn deze methodes goedkoper, maar lang niet zo effectief. “We moeten de muizen proberen te verzuipen met volledige bevloeiing.”Samenwerking met waterschap is essentieelDagelijks bestuurslid van Wetterskip Fryslân en melkveehouder Jan van Weperen benadrukt de goede samenwerking tussen boeren en het waterschap die nodig is. De grootste pomp brengt ruim 1.800 kuub water per uur op het land. “Als we onze inlaat van water vanuit de Friese boezem er niet op aanpassen, is de vaart zo leeg.” Op dit moment is, ondanks de droogte, de watervoorraad nog meer dan voldoende in Zuidwest-Friesland. “We hebben een neerslagtekort van 150 millimeter, terwijl dat normaal in deze tijd van het jaar 110 millimeter is. Dat is dus te overzien. Daarom moeten we de veldmuizen nú bestrijden”, bepleit Van Weperen. Naast schade aan boerenland kunnen de muizen ook de watergangen en de waterkwaliteit aantasten. “Gelukkig is er veel aandacht voor het veldmuizenprobleem, maar ieder jaar onderschatten we het probleem opnieuw en zijn we vaak te laat”, aldus van Weperen.Een weiland wordt onder water gezet om veldmuizen te bestrijden in Woudsend (Frl.). LTO Noord en Wetterskip Fryslân roepen boeren op dit grootschalig te doen om een muizenplaag als in 2015 te voorkomen. - Foto: Theo GalamaScheuren door mestinjectieDoordat mest verplicht geïnjecteerd moet worden, ontstaan er sleuven in het grasoppervlak die bij droogte nog eens extra uitscheuren. Volgens grondeigenaar Schaap maken de muizen hier dankbaar gebruik van. “De muizen zitten tussen de kleilaag (20-30 centimeter) en de onderliggende veenlaag (70-80 centimeter). Daar vreten ze de wortels van het gras kapot en hebben nauwelijks last van predatoren.” Eén van de aanwezige boeren noemt de mestinjectiesleuven zelfs ‘muizenautobanen’: “Zodra de schade (woelschade en holen) aan het oppervlak zichtbaar is, ben je te laat. Dan weet je dat er veel muizen zijn en de schade ondergronds al aangericht is.”Feiten en cijfers€ 73 miljoen schade in piekjaar 2015Kosten spitten en nieuw inzaaien grasland: € 1.000 per hectareDit jaar 150 mm neerslagtekort in Zuidwest-Friesland: normaal is dit 110 mmGrote pomp: 1.800 kuub water per uur Capaciteit: +/- 6 hectare per uurKlei op veenbodems meest schadegevoelig