Veel nieuwe verwerkers kalvergier in de startblokken

Stichting mestverwerking Gelderland (SMG) is de grootste kalvermestverwerker. Veel nieuwe initiatieven wachten op vergunning of financiering.De totale productie van kalvermest in Nederland bedraagt circa 3 miljoen ton per jaar. Stichting mestverwerking Gelderland (SMG) is de grootste verwerker. Zij was vorig jaar goed voor 736.000 ton kalvermest, met name van vleeskalverhouders op de Veluwe. Dat gebeurt op vier locaties: in Ede, Stroe, Putten en Elspeet. “Voor dit jaar hebben we met 500 kalverhouders contracten afgesloten voor de verwerking van 710.000 ton kalvergier. Er is een vergunning voor verwerking van maximaal 780.000 ton”, zegt Herbert van Veen van SMG. SMG verwerkt al sinds 1985 kalvermest. Toegenomen droge stofpercentageEen duidelijke trend is het toegenomen droge stofpercentage van kalvermest. Het nam toe van gemiddeld 2,0% in 1998 naar 3,8% in 2016. Vorig jaar stegen de kosten van mestverwerking door SMG van € 11,5 naar € 13,5 per ton. “Door aanpassing van de voorscheidingstechniek zijn dit jaar de verwerkingskosten 0,75 cent per kuub lager dan vorig jaar, omdat we nu meer droge stof uit de mest halen”, aldus Van Veen. SMG gaat op al haar locaties de capaciteit van voorscheiding met centrifuges vergroten om nog meer droge stof uit de mest te halen. Onbenutte capaciteitDe meeste mestverwerkingslocaties bevinden zich in Zuidoost-Brabant en Noord-Limburg. Van de totale Nederlandse mestverwerkingscapaciteit van 29,5 miljoen kilo fosfaat in 2016 zat 12,8 miljoen kilo in het concentratiegebied Zuid. Het grootste aandeel van het mestaanbod bij de verwerkers daar bestaat uit varkensmest, slechts een klein deel is kalvermest.Capaciteit niet volledig benutIn Zuid-Nederland werd vorig jaar circa 20% van de mestverwerkingscapaciteit niet benut. In totaal werd in 2016 naar schatting 700.000 ton mest, ofwel circa 2 miljoen kilo fosfaat, niet verwerkt, die meestal wel was gecontracteerd. Een deel van de kalverhouders in Zuid-Nederland moest vorig jaar tegen hogere kosten de kalvermest ergens anders afzetten.Problemen met vergunningenUitval van mestverwerking is vaak het gevolg van problemen met vergunningen, techniek en/of financiën. Zeven locaties hadden hiermee te maken. In Zuid-Nederland is Ecoson in Son een belangrijk afzetkanaal voor kalvermest. Dit jaar leveren circa 40 kalverhouders 50.000 kuub kalvermest aan Ecoson. In 2016 verwerkte Ecoson slechts 25.000 kuub kalvermest vanwege dreigende overschrijding van lozingsnormen. Dit jaar is de capaciteit weer op peil. Ecoson is, net als Rendac, onderdeel van Darling Ingredients.De biofosfaatfabriek van Ecoson in Son (N.-Br.). Foto: Bert JansenNieuwe initiatievenOp termijn komt er nieuwe mestverwerkingscapaciteit bij. Vooralsnog gaat dat niet altijd makkelijk en verloopt de geplande bouw van verwerkingsinstallaties traag. Greenferm wil op bedrijvenpark Ecofactorij in Apeldoorn haar eerste mestverwerkingsfabriek met een verwerkingscapaciteit van 350.000 ton bouwen. “Alle vergunningen voor de bouw zijn binnen”, zegt Berend Dunsbergen, eigenaar van Greenferm. “We wachten nog op goedkeuring van de Europese subsidieaanvraag voor mestverwerking, die ieder moment kan binnen komen.” Greenferm heeft voor 300.000 ton mest al contracten afgesloten, grotendeels met varkens- en melkveehouders. Bij kalverhouders heeft het bijna 38.000 ton kalvergier vastgelegd, waarvan 67,4% bij rosékalverhouders.Oost-NederlandIn Oost-Nederland is de behoefte aan extra verwerkingscapaciteit groot. De verwerking moet van 35 naar 52 procent, blijkt uit de landelijke inventarisatie mestverwerkingscapaciteit 2016. Enkele nieuwe initiatieven staan in de startblokken en kunnen een flinke impuls geven. Dat biedt ook kansen voor afzet van kalvergier door rosékalverhouders in Oost-Nederland. VertragingBio Energie in Coevorden heeft een vergunning voor de verwerking van 200.000 ton mest. “We werken de plannen nog verder uit en verwachten in 2018 te gaan draaien”, zegt projectleider Erik Ruhe. Daarnaast wil Twence in Zenderen (bij Almelo) bouwen voor verwerking van 250.000 ton mest. De bouw is echter vertraagd doordat de gemeente Borne in hoger beroep ging tegen de verleende vergunningen. De Duitse firma RMS heeft plannen om grote installaties voor mestraffinage te bouwen in Groenlo (450.000 ton mest en 150.000 ton bermgras) en in Venlo met eenzelfde capaciteit. Het is de bedoeling om via covergisting op basis van mest en organisch restmateriaal, zoals natuur- en bermgras, en verdamping tot complete digestaatverwerking te komen. RMS heeft al contracten met boeren voor 400.000 ton mestverwerking in Groenlo en wacht op de benodigde vergunningen.‘Het is nog zoeken hoe de dunne fractie het beste en meest efficiënt verwerkt kan worden’.Techniek optimaliserenBiogasvereniging Achterhoek heeft de vergunningen voor mestverwerking rond. “Dit najaar gaat de schop in de grond voor realisatie van de vergister op bedrijventerrein Hofskamp Oost in Varsseveld”, zegt Henk Ormel van Biogasvereniging Achterhoek. De capaciteit is circa 90.000 ton mest. “Mestverwerkers hanteren vaak verschillende technieken. De basis is meestal scheiding van de dunne en dikke fractie. Het is nog zoeken hoe de dunne fractie het beste en meest efficiënt verwerkt kan worden”, zegt Johan Temmink, specialist mest en mineralen van ForFarmers. Omgekeerde osmosetechniekHet zuiveren van de dunne fractie met de omgekeerde osmosetechniek levert in de praktijk soms problemen op. Hierbij wordt een hoeveelheid te zuiveren vloeistof door een filter gepompt met de juiste druk. “Het oppervlak van het filter kan vervuild raken, waardoor de capaciteit vermindert en er is een risico dat het afvalwater niet schoon genoeg is om te kunnen lozen op het oppervlaktewater”, zegt Greenferm-eigenaar Dunsbergen. Het verwerken en zuiveren van de dunne fractie kost veel energie en geld. ForFarmers zoekt daarom naar mogelijkheden voor rechtstreekse afzet van dunne mestfractie van mestverwerkers naar melkveehouders. “Daarbij is het belangrijk om de dunne mestfractie zo min mogelijk te bewerken, want dat bespaart veel kosten. Beperk het tot het verdampen van zoveel mogelijk water uit de dunne fractie.”Het lossen van kalvermest voor de SMG-verwerkingsinstallatie in Elspeet. Dit jaar verwerkt SMG circa 710.000 ton kalvermest. Foto: Ton KastermansVerlaging kunstmestgebruikForFarmers werkt samen met Groot Zevert Vergisting in Beltrum en Nijhuis Water Technologie in Doetinchem aan een ideale stikstof- en kaliumrijke meststof voor bemesting van gras- en maisland. “We streven naar een zo laag mogelijk kunstmestgebruik”, zegt Temmink. Kalfsvleesproducent VanDrie Group wil nog een stap verder gaan met mestverwerking en onderzoekt hoe ze kalvermest kan verwaarden. Samen met Wageningen UR en Stichting Brancheorganisatie Kalversector (SBK) zette VanDrie Group het project Mest vol Waarden op. ‘We willen proefprojecten starten om te bepalen of het mestkraken echt werkt en rendabel is’.RaffinagetechniekenHet doel van dit project is om met vernieuwde raffinagetechnieken waardevolle componenten, anders dan fosfaten en nitraten, uit kalvermest te destilleren, Die producten moeten geld opleveren. Het project brengt de samenstelling van kalvermest en urine in beeld en hoe waardevolle stoffen hieruit te isoleren zijn en hoe de gehaltes aan waardevolle componenten te beïnvloeden zijn. In overleg met potentiële gebruikers van deze stoffen volgt een inventarisatie van toepassingen en een marktverkenning. “We willen proefprojecten starten om te bepalen of het mest kraken echt werkt en rendabel is”, zegt Henny Swinkels, directeur corporate affairs VanDrie Group. “Als mestverwaarding slaagt, kunnen we elk onderdeel van het kalf tot waarde brengen. Dat verbetert de vierkantsverwaarding van de kalverhouderij.”