‘Vaart maken met kraamhok van de toekomst’

Het optimale kraamhok bestaat nog niet. Gezien de huidige ontwikkelingen in varkensland is het zaak om vaart te maken met het ontwerpen van het kraamhok van de toekomst. Dat zegt Anita Hoofs, onderzoeker bij Wageningen Livestock Research (afdeling dierenwelzijn).Varkensvleesconcepten zijn in opkomst en de aandacht voor dierenwelzijn neemt toe. Varkenshouders die deel willen nemen aan een concept, moeten inspelen op veranderende eisen. Maar waar moet je als varkenshouder rekening mee houden? Volgens Anita Hoofs, onderzoeker bij Wageningen Livestock Research, vraagt met name de inrichting van de kraamstal de nodige aandacht. “Kraamhokken bouw je voor 30 jaar. Het is nu moeilijk om flexibel in te spelen op veranderende eisen. Bij huisvesting voor biggen en vleesvarkens is dat een stuk eenvoudiger.” Op een studiemiddag over het kwalitatief grootbrengen van biggen in het Belgische Aalter gaf Hoofs onlangs een presentatie over de kraamstal anno 2020. Hoe ziet het ideale kraamhok van de toekomst eruit?“Het optimale kraamhok van de toekomst bestaat nog niet. We zitten in een transitieperiode. Het is zaak om vaart te maken met de doorontwikkeling van nieuwe huisvestingssystemen. Ik pleit daarbij voor internationale samenwerking. We hoeven niet allemaal het wiel opnieuw uit te vinden. De aandacht voor dierenwelzijn neemt toe. In het kraamhok van de toekomst wordt meer bewegingsruimte voor de zeug gevraagd.”Anita Hoofs: "Het optimale kraamhok van de toekomst bestaat nog niet. We zitten in een transitieperiode". - Foto: Bert JansenWelke afmetingen dient het toekomstige kraamhok te hebben?“Varkenshouders willen graag handvatten aangereikt krijgen, zo merkte ik ook aan de vragen uit de zaal. Maar er bestaan geen tekeningen van het optimale kraamhok. Over de juiste vloeruitvoering en het benodigd leefoppervlak bestaan nog vraagtekens. Wat is het optimale aandeel dichte vloer en waar dient een dichte vloer gepositioneerd te zijn? Het is de vraag welk leefoppervlak concepten als minimum gaan vragen. We willen daarnaast hygiënische kraamhokken, emissiearme huisvesting en dagontmesting. Hoe moet dat en hoe kun je kraamhokken sneller en beter reinigen?”Waar moet het optimale kraamhok aan voldoen?“De 5 vrijheden van het dier staan centraal. Dieren moeten vrij zijn van honger en dorst, vrij van ongemak, vrij van pijn, verwondingen en ziekte, vrij van angst en stress en moeten zich vrij voelen om normaal gedrag te vertonen. Het is zaak om daarop in te spelen en tegelijk rekening te houden met de wensen van varkenshouders en de financiële kant van het verhaal. De extra investering in vrijloopkraamhokken wordt bijvoorbeeld niet zomaar gecompenseerd.”Zeker bij vrijloopkraamhokken van 6,5 tot 7,5 vierkante meter en met losstaande zeugen tijdens het werpen en/of vanaf 2 tot 3 dagen na het werpen zien we duidelijke succesfactorenWat is de invloed van vrijloopkraamhokken op de technische resultaten?“Meer comfort kan leiden tot een hoger rendement. Zeker bij vrijloopkraamhokken van 6,5 tot 7,5 vierkante meter en met losstaande zeugen tijdens het werpen en/of vanaf 2 tot 3 dagen na het werpen zien we duidelijke succesfactoren. Het werkproces is sneller, de biestopname ligt hoger, de uier is beter bereikbaar en er zijn meer zoogbeurten in de vierde week van de zoogperiode. Dat komt de bigkwaliteit ten goede. De speengewichten liggen circa 0,4 kilo hoger. Daarentegen zorgt meer vrijheid voor de zeug vaak ook voor meer doodliggers. Dit wordt veelal veroorzaakt door 5 tot 10% van de zeugen die dat vaak elke worp doen.”Welke aspecten zijn in het kraamhok van de toekomst verder van belang?“Zoals bekend kan het abrupte speenproces tot problemen leiden. Niet alle biggen leren tijdens de kraamperiode goed eten en drinken. Het is daarom zaak om manieren in te bouwen die ervoor zorgen dat 95 tot 100% van de biggen goed leert eten en drinken. Dat kan op verschillende manieren. Laat zeugen en biggen samen eten en zet een voerbakje bij de kop van de zeug. Jonge biggen herkennen de aroma’s en de geuren van het voer dat zeugen tijdens de dracht en kraamfase gevoerd krijgen. Deze aroma’s kunnen de voeropname van biggen stimuleren. Na de kraamperiode moet ook de biggenopfok op orde zijn. De overgang van een ‘rijke’ kraamstal naar een ‘arme’ biggenstal kan voor grote problemen zorgen.”Wat zijn in het kraamhok van de toekomst aandachtspunten als het specifiek gaat over zeugen?“Zeugen mogen tijdens de kraamperiode maximaal 10% gewichtsverlies hebben. Onbeperkte voeropname voor en na het werpen van de oudereworpszeugen met een niet te vette conditie zorgt voor een hogere biestproductie en voeropname bij de zeugen. Het is mogelijk dat we naar voersystemen gaan waarbij de zeugen zelf kunnen bepalen wanneer ze willen eten en die ervoor zorgen dat het vreetproces van de zeugen langer duurt. Bij zeugen die 3 uur voor het werpen nog vreten zien we een kortere partusduur. Zonder neus-neuscontact is de kans op doodliggers tijdens de worp groter omdat zeugen onrustiger zijnZeugen hebben een natuurlijke drang om tijdens het werpen na de geboorte van de eerste of tweede big neus-neuscontact te zoeken. In kraamhokken met bewegingsvrijheid – waarbij zeugen tijdens de worp los staan – is dat mogelijk. Het zorgt voor rust. Na dat eerste contact gaat de zeug weer rustig liggen, waarna de worp meestal goed verloopt. Zonder neus-neuscontact is de kans op doodliggers tijdens de worp groter omdat zeugen onrustiger zijn.”Wat kunnen varkenshouders nu al zonder grote investeringen doen om hun kraamstalinrichting te verbeteren?“Hokinrichting mag niet traumagevoelig zijn. Voorkom kniebeschadigingen bij biggen en wondjes bij zeugen. Zorg dat de zeugenboxen goed zijn afgesteld. De breedte van de boxen moet afgestemd worden op de afmetingen van de zeug. Een te krappe box leidt tot extra doodliggers en beschadigingen. Ga na of beschadigingen bij zeugen en biggen mogelijk worden veroorzaakt door de hokinrichting. Bramen op de boxen kunnen voor wondjes zorgen. Verder helpt hokverrijking om ongewenst gedrag zoals staartbijten te voorkomen. Plaats bijvoorbeeld een juten doek over de hokafscheiding. Hokverrijking heeft bovendien een positieve invloed op het goed leren eten van biggen.”