Test stroverdelers: lagere snelheden voor minder stof

Een stroverdeler is een waardevolle toevoeging wanneer je gebruikmaakt van potstallen. Maar wat is de beste keuze binnen deze instrooiers en waar moet je op letten?De markt van machines om stro te verdelen in (pot)stallen is geen heel grote markt. Maar wel een interessante. Want: welke machine werkt het beste? Welke machine zorgt voor de minste stofontwikkeling? En welke is het makkelijkst in gebruik? Om daar achter te komen, hielden de collega’s van het Duitse Top Agrar een uitvoerige praktijktest. Er zijn zes machines getest:Kuhn met de Primor 3570 MLucas met de Castor + 30 RMcHale met de C 470Teagle met de Tomahawk 8500Vicon met de Shredex 864Walker met de Silomammut P 530. _{Lees verder onder de tabel. Onderaan dit artikel per machine de plussen en minnen op een rij. Klik hier voor een pdf van bovenstaande tabel.} Stroverdelers werken met horizontale walsAlle testkandidaten werken volgens hetzelfde principe: een horizontale wals uitgerust met messen die de baal breekt. Daarachter wordt het materiaal versneld en vervolgens door de uitwerptoren in de schuur of trog geblazen.De hydraulisch aangedreven en instelbare bodemketting geleidt de baal naar de doseerwalsen. Bovendien kan de draairichting van de bodemketting worden omgekeerd, bijvoorbeeld bij verstoppingen. De blaaspijp en -klep kunnen daarbij hydraulisch worden versteld. _{Lees verder onder de foto.} Voor de test deden zes fabrikanten mee. Met deze machines kan niet alleen stro, maar ook hooi of kuilvoer verdeeld worden. - Foto's: Guido HönerDoorvoersnelheidIn de test merkten we al snel dat het enige oefening vergt om het stro mooi gelijkmatig te verdelen. De doorvoersnelheid en de rijsnelheid moeten passen. Onze ervaring heeft ook geleerd dat de beste tijd voor het instrooien direct na het voeren is. Dan staan de dieren bij de voerbak en kan het stro netjes worden verdeeld in het achterste gedeelte van het hok. Dit houdt de stofbelasting in de richting van de dieren wat lager. Over stof gesproken: hoe hoger het toerental van de aftakas, hoe groter de stofbelasting. Met een lage snelheid is het ook mogelijk om een behoorlijke werpafstand te bereiken en is er soms aanzienlijk minder stof. De toevoeging van water kan ook een goede oplossing zijn voor het verminderen van stof.Niet alleen stroNaast het stro verwerken de machines ook netjes hooi en kuilvoer en verdelen dit mooi los. Je moet alleen voorzichtig zijn met het aanpassen van de snelheid van de bodemketting – dit gaat soms sneller dan je denkt. In de test gebruikten we ronde en vierkante balen. Voor de instrooiers stond een oudere Fendt 305 LSA met circa 70 pk motorvermogen. De trekker had geen problemen met de apparatuur. Alleen de oliecapaciteit van de hydraulische pomp was niet altijd voldoende.Hieronder de testrapporten van de geteste machines. In het kort kunnen we concluderen dat het bij alle machines enige oefening vergt om met de machine te werken en een verdeling te krijgen die naar wens is. Maar eenmaal geoefend zijn de resultaten prima. De machines laten goede resultaten zien, zonder dat daarvoor het maximale uit de machine gehaald moet worden als het gaat om snelheid en kracht.Overzicht test 6 stroverdelersKuhn Primor 3570 MMet het nieuwe CleanStraw-systeem, een watertank met vernevelaars, lukt het Kuhn het stofgehalte laag te houden. Daarnaast heeft Kuhn een handige checklist voor instellingen van de machine, voor de verschillende soorten in te strooien materiaal zoals stro, hooi en kuil. _{Lees verder onder de foto‘s. Swipe voor nog een foto.}
De bodemketting kan afzonderlijk van het turbinewiel worden ingeschakeld. Dat voorkomt verstoppingen.De bediening is overzichtelijk ingericht.Verwijderen netten rondom balenDe machine koppelt gemakkelijk aan. De kabelgeleiding naar het relatief grote en zware maar stevige bedieningspaneel zou eleganter mogen. De kleine extra regelkast voor de nieuwe CleanStraw zou Kuhn in het grote bedieningspaneel kunnen integreren.Het vergde wat oefening om ronde of vierkante balen te laden, maar als de baal eenmaal op de achterklep ligt, blijft hij door de gebogen vorm van de klep goed op zijn plaats zitten. Nadeel is wel dat de stang die helpt bij het inschuiven van de baal, ook in de weg kan zitten bij het verwijderen van de netten om de ronde balen.Drie watersproeiersHet CleanStraw-systeem verdient pluspunten. Drie watersproeiers op het uitwerpsysteem vernevelen water op het materiaal. Dit vermindert snel de stofbelasting tijdens het instrooien en daarmee was die stofbelasting bij de Primor het laagste in de hele test. Het systeem loopt alleen wanneer er daadwerkelijk ingestrooid wordt. De 70 l watertank was voldoende voor meer dan 20 balen.Eindoordeel Kuhn Primor 3570 M
+ CleanStraw-systeem beste stofreductie
- Laden van balen kon eenvoudigerLucas G Castor + 30 RDe Castor 30 van Lucas scoort in de test vooral met zijn goede overzicht en behendigheid. Lucas zou de opvouwbare steunvoet moeten verlengen om het monteren en demonteren van de machine makkelijker te maken.Voor het achteruitrijden met de Castor is in eerste instantie wat oefening nodig, maar uiteindelijk blijkt het de meest wendbare en overzichtelijke machine in de test. Achter de klep van de Castor zit een beugel om de balen te laden. Dit werkt voor de ronde balen beter dan voor de vierkante balen. Netten en touwen zijn bij de Castor makkelijk van de balen te verwijderen.
Lagere snelheden zorgen ook voor minder stof. En veel kracht heeft de Lucas niet nodig.De bediening ligt goed in de hand, maar een joystick in plaats van al die rode knopjes had de voorkeur gehad.Beperkte stofbelastingDraait het turbinewiel, dan draait ook de doseerwals. Let er daarom op dat er niet gelijk te veel materiaal voor ligt, zeker bij kuilvoer.De stofbelasting was zeer beperkt met de Lucas. Omdat de het turbinewiel het stro door een lange blaaspijp moet blazen, blijft het materiaal lang gebundeld waardoor het ook bij lage snelheden veel kracht blijft houden.Voor de weergave van de snelheid van de bodemketting is er een digitaal display aan de voorzijde van de machine, dat duidelijk zichtbaar is vanaf de trekker. We zouden nog liever een digitaal display op de afstandsbediening zien. Met de afstandsbediening kan je de snelheid kiezen tussen niveau 1 en 9. Er is ook een start- en stopknop voor de bodemketting.Eindoordeel Lucas G Castor + 30 R
+ Meest wendbare en overzichtelijke machine
- Opvouwbare steunvoet had langer gemogenMcHale C 470Omdat het een lage machine is, heb je veel zicht naar achteren. De opening van de blaaspijp is groot.De steunpoot is eenvoudig en goed te ontgrendelen. Je trekt de pin eruit, klapt de beugel naar beneden en breng de pin weer aan. De hoogte van de steun was geschikt voor de koppeling aan onze testtrekker. Ook het slangenrek, slangen en kabels zijn netjes en de hydraulische slangen zijn duidelijk gemarkeerd met stickers.
Door zijn compacte bouw is de McHale een overzichtelijke machine. Achteruitrijden gaat eenvoudig.McHale komt met een overzichtelijke bediening met een noodstop.Goed zicht tijdens ladenHet overzicht naar achteren is goed, waardoor je makkelijk achteruit naar de baal toe kan rijden. Ook bij deze machine zorgt de vierkante balk die de balen naar binnen drukt ervoor dat de netten van de ronde balen er minder makkelijk af gaan.De buitenbesturing bevindt zich ver achterop de machine. Dit geeft een goed zicht tijdens het laden. Maar de veiligheidsschakelaar zit relatief laag achter een spatbord. Hiervoor heb je zelf lange vingers nodig.De doseerwals wordt met riemen aangedreven. De bodemketting draait alleen als de doseerwals draait. De schaalverdeling is duidelijk. Voor kleinere stallen is de helft van de snelheid voldoende, vooral omdat er anders te veel stof is. De blaaspijp is breed, wat het risico op verstopping minder groot maakt. Vooral bij kuilvoer. Een nadeel van de brede blaaspijp is dat stro er soms wat ongecontroleerd uit vliegt.Eindoordeel McHale C 470
+ Goede besturing tijdens het laden
- Brede blaaspijp geeft minder controleTeagle Tomahawk 8500De machine maakt een robuuste indruk. De lange dissel van de Tomahawk is gekoppeld via de dwarsbalk in de trekstangen van de trekker. Dit zorgt voor meer wendbaarheid. Let op met het afkoppelen: de aftakas rust op de dwarsbalk, waardoor deze per ongeluk kapot getrokken kan worden.
Ook de Teagle laat goede resultaten zien zonder de grenzen van het vermogen op te zoeken.De bedieningsterminal is via bluetooth verbonden.Brede laadklepDe Tomahawk is vrij hoog, waardoor het zicht beperkt is. Door de breedte laat de machine zich wel makkelijk manoeuvreren door het zicht aan de zijkant. De laadklep is breed, waardoor je balen makkelijk oppakt. Let wel op met geladen balen: als de laadklep te ver open staat, rollen de balen er makkelijk vanaf omdat de klep vrij vlak is.Om twee ronde balen of langere vierkante balen te vervoeren, gebruik je twee stangen, verbonden met een ketting die de baal tegenhoudt, op de achterklep. We zouden een opvouwbaar systeem hier praktischer vinden. Omdat Teagle ook met een bodemketting op de achterklep werkt, is het verwijderen van netten vrij lastig. Maar er zijn twee haken op de achterklep gemaakt die het net vasthouden bij het afrollen.De doseerwals draait gelijktijdig met het turbinewiel. Daarom moet er bij het laden op worden gelet dat er niet te veel materiaal direct voor de doseerwals wordt gedrukt.De terminal is met de instrooier verbonden via Bluetooth. Er zijn dus geen kabels nodig.Eindoordeel Teagle Tomahawk 8500
+ Brede laadklep voor makkelijk laden van balen
- Verwijderen van netten is vrij lastigVicon Shredex 864Touwen en netten kunnen bij de Vicon eenvoudig worden verwijderd met behulp van de beugel op de achterklep.Vanaf de trekker ziet de Shredex er aan de voorzijde wat groot uit. Het zicht naar de zijkanten is oké. Naar achteren toe blokkeert ook de blaaspijp een deel van het zicht. De duidelijke kromming van de laadklep houdt vooral ronde balen veilig in de machine. Voor het transport van meerdere balen en voor het verwijderen van netten of touwen doet de draaibare beugel op de machine goed werk.
Door de vorm van de klep blijven ronde balen goed liggen.Vicon komt met een eenvoudige en overzichtelijke bediening.Overzichtelijke bedieningsterminalVicon heeft geen veiligheidscircuit nodig voor de externe bediening van de achterklep en de bodemketting, omdat de besturing ver aan de voorkant van de machine is gemonteerd. De achterkant is daardoor alleen wel minder goed zichtbaar vanaf de bediening.Pluspunten zijn er voor de eenvoudig gehouden en overzichtelijke bedieningsterminal in de trekker. Met de kleine joystick is de machine makkelijk te bedienen.Er is een kleine aanpassing gedaan aan de blaaspijp, aangezien deze door zijn breedte in het begin zorgde voor een nog wat ongecontroleerde verspreiding van het materiaal. Later was dit beter, maar nog steeds kan een betere aansluiting van de invoer en uitvoer in de blaaspijp beter, waarmee er meer controle is over het materiaal dat eruit komt.Eindoordeel Vicon Shredex 864
+ Laadklep houdt balen goed op de plek
- Controle over de uitvoer kan beterWalker Silomammut P530Deze machine was met 2.900 kilo leeggewicht de zwaarste van de test. De machine is zeer hoog, waardoor het zicht naar achteren niet heel goed was. Dit maakte dat er wat oefening nodig was om hem goed achteruit te rijden. De smalle achterklep van 1,30 meter was voor onze balen eigenlijk te smal. Walker geeft aan dit te willen verbreden.De gebogen vorm van de achterklep hield de balen wel goed stevig op hun plek bij het lossnijden van de netten. Deze waren wel moeilijker uit de machine te trekken omdat de ronde balen nogal vastzaten in de smalle bak van de achterklep. De buitenbesturing zou iets verder naar achteren gemonteerd mogen worden, zodat het zicht op het werkgebied bij het vullen beter is.
De Walker is met 2900 kilo leeggewicht de zwaarste machine in de test.De snelheid van de bodemketting is via de bedieningsterminal goed in te stellen.Twee punten uitblazen stroDe Walker heeft twee punten om het stro uit te blazen. Een hoge blaaspijp en een lagere aan de zijkant van de machine. Deze laagste pijp gaf een goed vlakke en gebundelde straal met minder stof dan de bovenste blaaspijp. Zelfs bij lagere plafondhoogtes in de stal. Let dan wel op met de bovenste blaaspijp, die ongeveer 70 centimeter uitsteekt boven de machine. Bovendien is het niet verstandig om het strooisel direct na het voeren met de zijafvoer in kleine, korte schuren in de stallen te doen. Omdat de bundel vrij krachtig en diep de stal in werkt, wordt het stro soms direct op de dieren geblazen.Eindoordeel Walker Silomammut P530
+ Twee opties voor verdelen materiaal
- Zeer hoog, daarmee slecht zicht achterAlle testkandidaten werken volgens hetzelfde principe: een horizontale wals uitgerust met messen die de baal breekt.Medeauteur: Andreas Huesmann