‘Te nat of te droog’

Het kan geen kwaad je meer voor te bereiden op te nat of te droog.Begin van het jaar was er een veel discussie over het gebrek aan water en het geërfde neerslagtekort uit 2018. Als uitdaging werd vooral het omgaan met dreigende watertekort gezien en de benodigde veranderingen in ons landbouwsysteem in het omgaan met water werden besproken. Op dit moment kunnen we ons dit al bijna niet meer voorstellen, vanaf begin oktober is er in ons land een behoorlijke hoeveelheid neerslag gevallen en komen de problemen niet door te weinig water maar vooral door een overschot aan water.Moeilijke oogstomstandighedenAls ik nu dan ook door de polder rij, zie ik (half november) nog links en rechts aardappelen in de grond zitten en in de landbouwpers lezen we dat door de moeilijke oogstomstandigheden de prijs begint op te lopen. Wanneer het een paar dagen wat droger is, schijnen tot diep in de nacht volop lichten op de akkers om letterlijk nog zo veel mogelijk aardappelen op het droge te krijgen. Het resultaat bestaat vaak uit diepe sporen op de akker die na een bui vol met water staan en een hoop met modder op de weg waardoor ik de kleur van mijn auto nauwelijks nog herken.Langdurig effectNu is dat op te lossen met een ritje door de autowasstraat. De insporing ontstaan door het rooien onder deze zware omstandigheden zal tot langduriger effecten leiden. Wanneer ik zie met wat voor materieel er soms gereden wordt, grote 12- en 16-tons kipwagens met even grote trekkers ervoor, vierrijige bunkerrooiers waarbij het totaal gewicht 30 tot 40 ton kan bereiken, dan vrees ik toch het ergste. Door gebruik van rupsen en brede banden onder lage druk wordt getracht het effect van dit zwaar materieel zoveel mogelijk te beperken, maar deze hebben echter ook het nadeel dat men onder slechte omstandigheden veel langer doorgaat met oogsten.Toekomstige kostenDe oogst wordt op deze manier gered maar tegen welke toekomstige kosten? De bovenste laag kan nog wel ‘gerepareerd’ worden maar verdichting in de ondergrond is een probleem dat niet zomaar opgelost wordt en veel langer doorwerkt. De meeste akkerbouwers hebben ook niet de luxe om de grond te laten rusten door gewassen in de rotatie op te nemen die relatief weinig opbrengen maar wel de structuur van de grond verbeteren.Combinatie van oplossingenIk heb niet direct een oplossing voor dit probleem. Op korte termijn gaat de beslissing over oogstverliezen of structuurschade aan de grond accepteren. Op langere termijn kunnen we proberen dit soort omstandigheden te voorkomen. Een combinatie van oplossingen zoals gericht risicobeheer, mechanisatie, (her)inrichting van bedrijfs- en water- en teeltsystemen zullen hieraan bij kunnen dragen.In plaats van te reageren op het weer, kunnen we ons ook voorbereiden op de meer extreme omstandigheden Het blijft een feit dat we het weer nog niet voor het hele groeiseizoen kunnen voorspellen. In plaats van te reageren op het weer, kunnen we ons ook voorbereiden op de meer extreme omstandigheden die de klimaatdeskundigen ons beloven. Hierbij maakt het niet uit of het om watertekort of -overschot gaat.