Taakkaart maken: eenvoudige software wint

Welke software kies je als je een taakkaart wilt maken? Uit onze eerste praktijktest blijkt dat veel mogelijkheden leiden tot minder gebruiksgemak en minder intuïtieve bediening. Geld speelt een belangrijke rol als de testers een keuze moeten maken.Eind februari organiseerde vakblad Trekker een test van verschillende softwarepakketten waarmee je een taakkaart kunt maken. Zowel ervaren als onervaren praktijkgebruikers traden op als tester: 2 akkerbouwers, een bollenteler en een loonwerker kregen de kans om 5 verschillende typen taakkaartsoftware te testen. Met iedere software kregen ze maximaal 30 minuten om een taakkaart voor een kunstmest bijbemesting te maken en in te lezen in 1 van de aanwezige terminals. Lukt het om op basis van een biomassaperceelskaart van een satelliet- of dronebeeld of met een bodempotentiekaart een taakkaart te maken? En is dat eenvoudig of juist ingewikkeld? Wat valt op tussen de verschillende typen software en welke software heeft na de test jouw voorkeur? En verandert die voorkeur als je weet wat de kosten zijn? Accepteert de machine-terminal de taakkaart ook? Vooral dat laatste gaat in de praktijk vaak de eerste keer mis. ‘Plug en pray’ is een uitspraak die in dit verband nog wel eens gedaan wordt. Tijdens de test waren er (Isobus) terminals van Amazone, Kverneland en Trimble om de gemaakte taakkaarten in te lezen. Naast de testers gaf ook Koen van Boheemen, onderzoeker Precisielandbouw & Agro Robotica aan Wageningen University & Research, zijn mening en advies. Lees verder in dit artikel het eindoordeel per softwarepakket, inclusief plussen en minnen.5 x software, 3 categorieënTrekker nodigde de aanbieders van in totaal 10 typen software uit voor deelname aan de allereerste taakkaarttest ooit. 5 aanbieders gingen daarop in:Vantage Agrometius met Taakkaart.nlWageningen UR met AkkerwebDacom met CloudfarmKverneland Group met My Data PlantVan Iperen met het TT+-concept _{Lees verder onder de foto.} Twee akkerbouwers, een bollenteler, een loonwerker en een expert testten vijf applicaties om zelf een taakkaart mee te maken. - Foto: Jan Willem SchoutenVeelal satellietbeelden als basisMet uitzondering van TT+, maakte alle software tijdens de test gebruik van biomassakaarten afkomstig van de Europese Sentinel-2-satellieten. Sinds de lancering ervan in 2015 en 2017 maken deze elke 5 dagen hoge resolutie multispectraal-opnames met een resolutie van 10×10 meter. Bovendien zijn de (onbewerkte en ongefilterde) beelden gratis. Ideaal dus om de stand van je gewas mee te bepalen en een bijbemestingskaart mee te maken. Wel kan bewolking roet in het eten gooien. Dan mis je zomaar 14 dagen aan bruikbare satellietbeelden en dat is lastig in het groeiseizoen. Van Iperen maakt op basis van openbare brondata, waaronder satellietbeelden en hoogtekaarten, een zogenoemde bodempotentiekaart die als basis voor een taakkaart dient. Taakkaart.nl en My Data Plant gebruiken enkel satellietbeelden, terwijl je in Akkerweb en Cloudfarm ook andere input, zoals hoogtekaarten, kunt gebruiken. Expert Koen van Boheemen spreekt dan ook van 3 categorieën software (zie kader ‘Gebruiksgemak en inhoud gaan niet altijd samen’ onderaan dit artikel). Eenvoud (en prijs) wintSnelheid en eenvoud blijken doorslaggevend voor het maken van een taakkaart voor een kunstmest bijbemesting. Zowel uit de waarderingen van de testers als uit de keuze die ze uit kostenoogpunt maken, blijkt dat eenvoud wint. De eenvoudigste (en gratis) software zonder ingebouwde agronomische kennis, Taakkaart.nl, wint het van de softwarepakketten die meer kunnen en daardoor vaak ook complexer en duurder zijn. Voor meer gecompliceerde toepassingen, zoals bodemherbiciden, prefereren ze Cloudfarm en TT+ het vaakst. _{Lees verder onder de tabel.} Twee universele taakkaartformaten Esri Shape en Isobus Isoxml zijn twee bekende universele bestandsformaten voor taakkaarten. Esri, een ontwikkelaar van geografische informatiesystemen (GIS) met als bekendste programma’s ArcView en later ArcGIS, introduceerde het shape-bestandsformaat begin jaren negentig van de vorige eeuw. In 1998 publiceerde Esri de specificaties van een shape-bestand dat bestaat uit drie (of vier) afzonderlijke bestandstypen met elk dezelfde naam. Je kunt er punten, lijnen en vlakken mee beschrijven. Eén of meer vlakken tezamen vormen een taakkaart of een ‘as applied’ kaart, een kaart met gerealiseerde doseringen. Shape-files kun je ook openen met de gratis open source-software QGIS. Het Isoxml-bestandsformaat is specifiek bedoeld voor het uitwisselen van agrarische data tussen farm management informatie software (FMIS) en Isobus-terminals en -machines. Het .xml-bestandsformaat is buiten de landbouw wijder verbreid, maar Isoxml is landbouwspecifiek. Anders dan bij shape, ligt het aantal bestanden bij Isoxml niet vast. Wel is er altijd het taskdata.xml-bestand. Een Isoxml-bestand kun je niet zomaar openen, maar je kunt de informatie wel bekijken in de Kladblok-/Wordpad-app. De gratis app Notepad++ is daarvoor echter veel geavanceerder, én, je kunt hierin fouten opsporen met de gratis plug-in ‘ML Tools. Taakkaart.nl: gratis en eenvoudig – hoogste eindcijferFoto: Jan Willem SchoutenDe testers beoordelen Taakkaart.nl met het hoogste gemiddelde eindcijfer, een 8,1. Het feit dat de toepassing gratis is, speelt daarbij een rol. De beperkte stappen én mogelijkheden zijn hierbij ook belangrijk. Taakkaart.nl scoort het best op gebruiksgemak, intuïtiviteit en snelheid en het laagst op beschikbare mogelijkheden. Hierdoor is het een toepassing voor beginners of voor ‘erbij’. In de toepassing navigeer je via de Googlemaps-achtergrond naar het perceel waarvan je een satellietbeeld wilt downloaden. Daarvan teken je de perceelsgrens in, of je laadt de grens in vanuit Gecombineerde opgave (RVO.nl). Dan download en kies je de datum van het satellietbeeld naar keuze.Zie je niets? Dan was er te veel bewolking en kies je een andere datum. Vervolgens kies je een raster-of gridgrootte. Elk vakje kan een verschillende dosering bevatten. Ben je ingelogd, dan kun je tot 10x10 meter gaan. Anders niet kleiner dan 20x20 meter. Daarna vul je naar eigen inzicht, per biomassa-index, in hoeveel zuivere stikstof je wilt toedienen.Er is geen agronomische kennis beschikbaar in de toepassing. Het grid kun je niet draaien naargelang de oriëntatie van je perceel en je kunt geen AB-lijnen of spuitpaden inladen of -tekenen. Kostenloos gemaakte taakkaarten blijven niet behouden. Je kunt er taakkaarten mee exporteren voor Trimble, John Deere, Kverneland/Vicon, Yara, Müller en als Esri Shape- en JPEG-bestanden. Heb je draadloze Trimble-communicatie, dan kun je de taakkaart ook draadloos naar je terminal versturen.Plussen en minnen Taakkaart.nl+ eenvoudig en snel
+ snel te doorgronden- beperkte mogelijkheden
- testers wensen toch handleidingAkkerweb: goede handleiding – laagste eindcijferFoto: Jan Willem SchoutenAkkerweb voorzag de testers van een goede en beknopte handleiding en hun expert liet als enige onze testers zo veel mogelijk hun gang gaan (wat ook de opdracht was). Had hij net als bij de andere software meer hulp geboden, dan had Akkerweb volgens de testers een hoger eindcijfer dan 7,0 kunnen behalen. Het programma scoort gemiddeld op alle criteria en gedeeld het hoogst op eindresultaat. Akkerweb is gratis, maar voor applicaties met agronomische kennis betaal je. Voor de Nbs3-bijbemestapp betaal je € 5 per hectare wanneer je een taakkaart daadwerkelijk downloadt. Allereerst zoek je via de Bouwplanapp je perceel op. Dan kies je voor aardappelen en vervolgens voor een ras en pootdatum. Die is belangrijk omdat het achterliggende groeimodel gebruikt wordt voor de benodigde hoeveelheid stikstof. Dan ga je naar de Nbs3-bijbemestapp en kiest je machine, werkbreedte en gridgrootte. Hier kun je óók kiezen voor een veldspuit met PWM-techniek en individuele dopafsluiting! Perceel selecteren en kiezen voor biomassa-indices WENR (Wageningen Environmental Research), of Neo WDVI. Als er voor een bepaalde datum vanwege (te veel) bewolking geen satellietbeeld beschikbaar is, krijg je netjes een waarschuwing in de vorm van een roze beeld. Vervolgens berekent het adviesmodel op basis van de doelopbrengst een stikstof bijbemestingsadvies voor je. Je kunt AB-lijnen (rijrichting) intekenen, maar geen kopakkers. Je kunt de gemaakte taakkaart exporteren in een Esri Shape-formaat en in Isobus Isoxml-formaat. Plussen en minnen Akkerweb+ goede en beknopte handleiding
+ koppeling werkbreedte- alleen voor aardappelen
- vergt gewenningCloudfarm: minst gebruiksvriendelijk – meeste mogelijkhedenFoto: Jan Willem SchoutenCloudfarm is bedoeld als eenvoudige toepassing waarmee je direct moet kunnen beginnen. Ook als je onervaren bent. Dat is volgens de testers maar in beperkte mate gelukt. Zij geven Cloudfarm de laagste score als het gaat om gebruiksgemak en intuïtiviteit. Dat komt deels door het gemis van een handleiding, maar vooral door de vele mogelijkheden. De testers geven gemiddeld een 7,1 als eindcijfer. Cloudfarm kost € 300 per jaar (tot 300 hectare), aanvullend € 1 per hectare per jaar. Daarnaast heb je een abonnement op teeltregistratie nodig. Als basis voor je taakkaart kun je kiezen uit satellietbeelden, grondsoorten- en hoogtekaarten, gewasrotatiekaarten, luchtfoto’s en Boer&Bunder-lagen. Ook kun je databestanden van dronevluchten inlezen. Vervolgens is de volgorde wat anders dan in de andere geteste software. Je kiest eerst een bewerking en een kunstmestsoort, daarna maak je een taakkaart. De software stelt kunstmestdoseringen voor aan de hand van de variatie op de gekozen basiskaart (de hoogtekaart bijvoorbeeld). Vervolgens kun je elke gewenste gridgrootte kiezen, je kunt het grid roteren (pluspunt) en aangeven of je met kopakkers werkt. Standaard ligt het grid en dus de bewerkingsrichting/AB-lijn parallel aan de langste rechte zijde. De gemaakte taakkaart kun je downloaden als Esri Shape- of Isobus Isoxml-bestand. Je kunt ook meerdere (bestaande) Isoxml-taakkaarten tegelijk downloaden. Met het Cloudfarm-abonnement kun je taakkaart(en) ook draadloos naar je Fendt, John Deere, Massey Ferguson of Valtra versturen. Plussen en minnen Cloudfarm+ veel (andere) mogelijkheden
+ koppeling teeltregistratie- kost tijd om te doorgronden
- testers wensen toch handleidingMy Data Plant: gebruiksvriendelijk – beste eindresultaatFoto: Jan Willem SchoutenOok Kverneland/Kleffmann streeft naar eenvoud, en is daar volgens de testers in geslaagd. De software is gebruiksvriendelijk en intuïtief, biedt volgens de testers na Cloudfarm en TT+ de meeste mogelijkheden, en tegelijk het beste eindresultaat en een 7,7 als eindcijfer. Je betaalt € 4 per hectare per jaar voor de satellietbeelden en € 2 per hectare per jaar per taakkaart. Het eerste jaar krijg je 25 hectare gratis. Allereerst maak of importeer je een perceel, dan één van de beschikbare satellietbeelden die je als basis wilt gebruiken. Praktisch: je ziet een voorvertoning van elk satellietbeeld met de vitaliteit van het gewas en het percentage bewolking. Ook zie je een tijdlijn met de gewasvitaliteit. Na deze keuze kun je een taakkaart aanmaken voor kunstmest strooien, gewasbescherming en zaaien (alleen als dat perceel in je (proef) abonnement zit). Daarvoor kies of maak je eerst een kunstmestsoort, dan je bemestingsstrategie: wil je minder goede delen minder of juist meer bemesten? Dan kies je de variatie (bijvoorbeeld -/+ 10%) en geef je de ondergrens voor gewasvitaliteit aan. Daaronder wordt niet (bij)bemest. Hierna kies je het aantal zones, waarbij de software een basisvoorstel doet en tips geeft. Indien gewenst pas je de doseringen aan, en dan verschijnt je taakkaart. Een gridgrootte of -oriëntatie kiezen is niet aan de orde. Exporteren kan via een USB-stick of draadloos naar de Kverneland Tellus. Je kunt kiezen uit exportformaten voor talloze merken terminals, maar feitelijk komt dat neer op Esri Shape, Isobus Isoxml of Trimble.Plussen en minnen My Data Plant+ duidelijk en overzichtelijk
+ voorvertoning biomassakaarten- voor wijziging na maken taakkaart opnieuw beginnen
- dichtheid vloeibare meststoffen achter de komma geeft foutmeldingTT+: intuïtief – meeste mogelijkhedenFoto: Jan Willem SchoutenTT+ moet volgens Van Iperen net zo eenvoudig in gebruik zijn als een smartphone-app, want ‘als die niet werkt verwijder je ’m en ga je op zoek naar een alternatief’. Volgens de testers is het bedrijf daar vrij goed in geslaagd. Ze waarderen de mogelijkheden van de software en het concept, met de teeltadviseur op de achtergrond, spreekt hen eveneens aan. Ze geven TT+ een 7,5 als gemiddeld eindcijfer. TT+ kost € 30 per hectare per jaar voor de actieve hectares. In de praktijk betalen deelnemers tussen € 10 en € 30 per hectare. In tegenstelling tot de anderen werkt Van Iperen als enige met bodempotentiekaarten. Hiervoor worden data verzameld uit openbare bronnen zoals hoogtekaarten, bodemkaarten en satellietbeelden. Gecombineerd met teeltkundig advies resulteert dit in taakkaarten voor onder andere variabel poten, zaaien en (bij)bemesten. Hierdoor moesten de testers werken met een (vooraf voorbereid) testperceel uit 2018 met een voorgedefinieerd grid. Er werd/wordt geen gebruik gemaakt van gewasindices. Nadat je een minimum en maximum kunstmestgift en een stapgrootte hebt ingevoerd, wordt automatisch een taakkaart gegenereerd met een grid parallel aan de gekozen rijrichting.De laatste stap is het indienen van de taakkaart aan een adviseur van Van Iperen ter goedkeuring totdat je zelf goedkeuringsrechten hebt gekregen. Een directe export kan in eerste instantie dus niet. Na goedkeuring kun je exporteren in een Esri Shape- en Isobus Isoxml-formaat. Plussen en minnen TT++ stapsgewijs proces dat je begeleidt
+ goed en uitgebreid- software heeft tijd nodig om (door) te rekenen
- handleiding gewenst _{Lees verder onder de foto.} Koen van Boheemen. - Foto: Peter Roek‘Gebruiksgemak en inhoud gaan niet altijd samen’ “Grofweg kunnen we de software indelen in drie categorieën. Bij Taakkaart.nl, Cloudfarm en Kverneland/My Data Plant is geen agronomische kennis ingebouwd. Op basis van het satellietbeeld wordt het perceel opgedeeld in het gewenste aantal zones en per zone bepaal je als gebruiker welke dosering je wilt toepassen. In de tweede categorie valt TT+, waarbij eenmalig een bodempotentiekaart wordt gemaakt van een perceel. Daarvoor wordt wel degelijk gebruikgemaakt van agronomische kennis, maar de uiteindelijke doseringen in de taakkaart moet je alsnog zelf bepalen. Akkerweb valt in de derde categorie, waarbij op basis van het satellietbeeld en een groeimodel per zone in het perceel een dosering wordt geadviseerd”, stelt expert Koen van Boheemen. “Waar de andere systemen voornamelijk een hulpmiddel zijn om een taakkaart te maken, kun je Akkerweb meer zien als een adviessysteem dat de taakkaart zelf al invult met doseringen. Het grote voordeel: je hoeft niet zelf de meetwaardes van de satelliet te vertalen naar hoeveel stikstof, iets wat volgens mij (bijna) niemand uit het hoofd kan. Niet onverwacht blijkt het gebruiksgemak af te nemen naarmate de systemen meer bieden. Dit kan ik me goed voorstellen, want de mensen die al wat langer met taakkaarten werken, vragen om meer opties en functies, terwijl de mensen die net starten daardoor al snel verdrinken in de hoeveelheid knopjes en schuifjes.” Een taakkaart importeren in de terminal blijft ook lastig, vindt Van Boheemen. “Taakkaart.nl, Kverneland/My Data Plant en Cloudfarm bieden de mogelijkheid de taakkaart draadloos te versturen, een erg mooie ontwikkeling. De eerste twee alleen naar terminals van hun eigen merk, Cloudfarm heeft koppelingen met verschillende trekker- en machinemerken. Deze functionaliteiten maken het een flink stuk makkelijker. De testresultaten laten zien dat het maken van een taakkaart snel en betrouwbaar kan. Het ontbreken van een taakkaart is dus geen excuus meer om nog niet met precisielandbouw aan de slag te gaan. Als de ontwikkelingen zo snel blijven gaan, dan belooft dit veel voor de toekomst en kijk ik uit naar een vervolgtest over een paar jaar.” De vier boerentesters: v.l.n.r. Gert Oudijk, Chris Klaasse Bos, Sjaak Huetink en Ernst Beker. - Foto: Jan Willem SchoutenMedeauteur: Koen van Boheemen