Sturen op bigkwaliteit én hoger rendement

Het afleveren van goed ontwikkelde biggen is een voorwaarde voor rendement. Maar hoe meet je bigkwaliteit en hoe breng je kwaliteitsbiggen tot waarde?De gespeende biggen van Antoon Schouten kleuren mooie roze en beschikken over een fijn haarkleed. “Daaraan kan je vaak al zien dat het met de gezondheid en kwaliteit ook wel goed zit”, zegt Lennert Teuwen, Specialist Zeug & Big bij Agrifirm. UniQ BiggenscanDe mengvoerfabrikant ontwikkelde een paar jaar geleden in samenspraak met varkenshouders en handelaren de digitale UniQ Biggenscan, om de bigkwaliteit beter te kunnen beoordelen. Bij het invullen van deze scan wordt gekeken naar algemene gezondheid, groei, darmgezondheid en gaafheid. Daaruit volgt een score voor de bigkwaliteit op het bedrijf. Ook wordt inzichtelijk gemaakt wat er goed gaat en wat de belangrijkste aandachtspunten zijn.Bigkwaliteit in 3 kernpunten:* Krijg inzage in bigkwaliteit met biggenscan
* Overweeg latere speenleeftijd voor kwaliteitsslag
* Kwaliteitsbiggen ook in slechte markt gevraagd_{Lees verder onder de foto.}Agrifirm-Specialist Zeug & Big Lennert Teuwen (links) beoordeelt met varkenshouder Antoon Schouten de gespeende biggen. - Foto's: Bert JansenMet het verhogen van de bigkwaliteit sturen we naar een hoger rendementTeuwen: “De UniQ Biggenscan is een eyeopener omdat er gemiddeld genomen weinig data bekend zijn op zeugenbedrijven om de bigkwaliteit en de aandachtspunten mee in beeld te brengen. Met een tweede scan kan je later de voortgang checken. Met het verhogen van de bigkwaliteit sturen we naar een hoger rendement.”Zorg dat je de speengewichten en de variatie daarin helder krijgt, zodat je gericht kunt voeren en sturenOp het gesloten bedrijf van Schouten zit het met de bigkwaliteit wel goed. Dat komt in de vleesvarkensstallen ook tot uiting (zie ook de kadertekst onderaan dit artikel). Het is volgens Teuwen moeilijk te zeggen op welke onderdelen zeugenhouders over het algemeen nog veel winst kunnen behalen om de bigkwaliteit te verbeteren. Ieder bedrijf is anders. Het is belangrijk om inzicht te krijgen in datgene wat er gebeurt. “Zorg bijvoorbeeld dat je de speengewichten en de variatie in speengewichten helder voor ogen krijgt, zodat je dieren naar behoefte kan voeren en gericht kan sturen. Met onze biggenaanpak focussen we niet alleen op voer. Management en hygiëne spelen een belangrijke rol in onze adviesgesprekken. Het HyCare-concept van MS Schippers is daarom onderdeel geworden van onze biggenaanpak.”Meeste beoordeling op het oogVolgens Benny ten Thije, directeur van handelsbedrijf Select Porc, zijn er diverse manieren om een indruk te krijgen van de bigkwaliteit op zeugenbedrijven. “Op het moment van afleveren is het meten van bigkwaliteit een optische kwestie, waarbij vele parameters bij elkaar worden opgeteld.” Individuele biggen worden beoordeeld op eventuele beschadigingen aan oren, flanken en staarten. Ook wordt gekeken naar kleur, bevleesdheid, haarkleed en gewrichten. “Bij het beoordelen van koppels kijken we naar de uniformiteit in exterieur, gewicht en kleur. Hoestende biggen en dunne mest zeggen natuurlijk iets over de gezondheid.”Biggenpaspoort toont historie bigEen biggenpaspoort en begeleidingsformulier geven daarnaast inzage in de historie en schetsen eveneens een beeld van de bigkwaliteit: Zijn alle biggen van dezelfde door de afnemer gewenste kruising? Zijn biggen ziek geweest en hebben ze medicijnen gehad?Zo ja, tot wanneer en welke vervolgacties zijn gewenst? Hebben de gevraagde entingen plaatsgevonden? Zijn biggen voldoende nuchter gezet? Wat was de temperatuur tijdens de opfok en het transport? Bloed- en speekselonderzoek geeft veel info over bigHet gros van bovenstaande vragen kan eventueel aan de hand van bloed- en speekselonderzoek worden beantwoord. Ten Thije: “Teruggekoppelde resultaten van de vleesvarkenshouder en de slachterij geven een indicatie van de mogelijkheden en de potentie van de biggen. Maar die geven voor volgende koppels en bij andere vleesvarkenshouders geen garantie.”Prijs bepaald door meer factorenDe optelling van optische en genetische kwaliteit in combinatie met de gepleegde behandelingen maken volgens Ten Thije de prijs van een big. Bij het goed tot waarde brengen van kwaliteitsbiggen is volgens hem een aantal zaken van belang. “Zorg voor een passende koppeling, met sluitende aantallen. Speel in op de wensen en mogelijkheden van de afnemer, kom tegemoet aan concepteisen en bied continuïteit.” Inzage geven met een uitgebreid bigpaspoort inclusief ‘gebruiksaanwijzing’ is volgens hem een pre. “Je kan aantonen hoe goed een big het doet en welke acties er aan vooraf zijn gegaan. Door gebruik te maken van data kan je bovendien verbeteringen doorvoeren.”_{Lees verder onder de foto.}Varkenshouder Schouten legt nauwelijks biggen over. Zeker 80% van de tomen blijft tot afleveren intact. Dat draagt bij aan de diergezondheid en lage uitval na spenen van 1,37%.Momenteel veel vraag naar biggenEr is nu veel vraag naar biggen. Ook dieren van mindere kwaliteit vinden gemakkelijk hun weg. Aantallen worden beloond. “Maar een vermeerderaar ziet heus wel in dat hij goede biggen moet afleveren. Als de biggenprijs laag is, wordt kwaliteit extra gewaardeerd. Met goede biggen kom je ook mindere periodes door”, aldus Bert Pappot, biggenspecialist bij Trouw Nutrition. Met de verwachte krimp in het verschiet, verwacht hij dat er in de toekomst meer en meer wordt samengewerkt tussen bedrijven. “Vaste relaties worden belangrijker dan ooit tevoren. Ik raad vermeerderaars en vleesvarkenshouders aan nader tot elkaar te komen en op een faire en open manier met elkaar te communiceren. Op de langere termijn kan dat uit, al blijft het dilemma dat er per big wordt betaald. Maar bigkwaliteit wordt bepaald door het ondereind.”Later spenen rukt opBiggen op latere leeftijd spenen is volgens Pappot een goede manier om de bigkwaliteit te verbeteren. Hij is een voorstander van een speenleeftijd van vijf weken. “Dat zal niet voor iedereen haalbaar zijn, maar zeker gesloten bedrijven kunnen het overwegen. Je verliest worpindex, maar het aantal levend geboren biggen stijgt. Biggen en zeugen krijgen het bovendien een stuk makkelijker en presteren beter.” Pappot spreekt uit ervaring. Toen hij een paar jaar geleden zijn bedrijf met 450 zeugen aan het leegdraaien was, speende hij 3,5 maand lang op vijf weken. “Met een hoger afbigpercentage en zwaardere en uniformere biggen als gevolg.”Biggen spenen op 21 dagen is volgens Pappot niet meer van deze tijdBiggen spenen op 21 dagen is volgens Pappot niet meer van deze tijd. Hij ziet de speenleeftijd op veel bedrijven verschuiven naar 27-28 dagen. “Na een zomer met tropische perioden komt de bigkwaliteit onder druk te staan. Wie biggen van 21 dagen speent, heeft een grotere kans om ergens tegenaan te lopen. We willen af van het gebruik van medicijnen. Een hogere speenleeftijd verbetert de natuurlijke weerstand van de dieren.”Bij Schouten is later spenen dan 26 dagen geen optie. “Onze kraamhokken zijn daar te klein voor. 26 dagen past bovendien mooi binnen ons twee-wekensysteem”, aldus Schouten, die jaarlijks zo’n 2.000 biggen wegzet via een handelaar. “Hij weet wat-ie krijgt. Ik doe daar niet geheimzinnig over.” Met het leveren van kwaliteitsbiggen kun je een hogere toeslag op je basisprijs uitonderhandelenAgrifirm-specialist Teuwen: “Met het leveren van kwaliteitsbiggen kun je een hogere toeslag op je basisprijs uitonderhandelen en ontvangen. Dat vereist ook een stukje handelsgeest. De uitslag van de UniqQ Biggenscan kan daarbij als bewijslast dienen.”_{Lees verder onder de foto.}Naam: Antoon Schouten (63). Plaats: Schijndel (N.-Br.). Bedrijf: 300 zeugen en 2.500 vleesvarkens.‘Beste biggen met 9+-kwaliteit’Meerdere factoren dragen bij aan de uitstekende bigkwaliteit op het bedrijf van Antoon Schouten. In de vleesvarkensstallen plukt hij er zelf de vruchten van.

Schouten werkt sinds 1988 met kraamopfokhokken. “Destijds hebben we de dieren centraal gesteld en niet enkel en alleen naar de kosten gekeken.” Hij is ervan overtuigd dat de kraamopfokhokken bijdragen aan de goede biggengroei en de lage biggenuitval. “Je hebt minder kruisbesmetting en stressmomenten.”
Schouten werkt met grondbuisventilatie. Dat helpt hem de staltemperatuur op niveau te houden. “We hebben er ooit voor gekozen om de temperatuur ’s winters op peil te houden. Maar de afgelopen zomers heb ik er ook veel profijt van gehad.” De conditie van de zeugen bleef goed op niveau en het aantal terugkomers en biggen met lagere geboortegewichten was verhoudingsgewijs beperkt.
Schouten let strikt op de conditie van zijn zeugen. “De zeugen moeten vitaal uit de kraamstal komen. Ze mogen daar niet te veel afvallen”, aldus de varkenshouder, die overschakelt op TN70-zeugen (x Tybor). “Het aantal gespeende biggen kan omhoog, maar ik kijk liever naar kwaliteit dan kwantiteit.”
Hij stuurt grotendeels op gevoel, maar zorgt dat de dragende zeugen in de tweede helft van de dracht niets tekortkomen. Het geboortegewicht is een belangrijk aandachtspunt. “Pasgeboren biggen moeten vitaal en voldoende zwaar zijn. De eerste dagen zijn vervolgens cruciaal”, aldus de varkenshouder, die nauwelijks biggen overlegt en zeker 80% van de tomen tot afleveren intact houdt. Dat draagt bij aan de diergezondheid.
Vanaf dag 8 voert hij zijn biggen bij met snoepvoer. Dat zorgt voor een hogere voeropname voorafgaand aan het spenen. In de derde week begint Schouten met een speenkorrel.
Hij werkt met een twee-wekensysteem. De speenleeftijd is 26 dagen. De uitval na spenen is 1,37%. Het gemiddelde gewicht van de afgeleverde biggen is 23,02, op een leeftijd van 62 dagen. De gemiddelde groei per dag van de afgeleverde biggen is 351 gram.
“Volgens Agrovision is de uitval in Nederland na spenen gemiddeld 2,6 %. Het gemiddelde aflevergewicht is 25,3 kilo, met een gemiddelde groei van 321 gram per dag”, aldus begeleidend Agrifirm-specialist Lennert Teuwen, die de dieren van Schouten als ‘beste biggen met 9+-kwaliteit’ omschrijft.
De biggen van Schouten (die alleen tegen Mycoplasma worden geënt) doen het ook als vleesvarken uitstekend. De gecorrigeerde groei is 894 gram per dag, met een voederconversie van 2,36 en een uitval van 1,8%. Schouten: “De omzetsnelheid is hoog. Onze varkens hebben 140 tot maximaal 190 dagen leeftijd nodig om op het streefgewicht van 99 kilo te komen.”

Bedrijfsgegevens:
300 zeugen
2.500 vleesvarkens
30,15 gespeende biggen per zeug per jaar